Najgroźniejsi piraci na średniowiecznym Bałtyku. Ich przywódca cieszy się w Niemczech zaskakującą renomą

Strona główna » Średniowiecze » Najgroźniejsi piraci na średniowiecznym Bałtyku. Ich przywódca cieszy się w Niemczech zaskakującą renomą

Wikingowie przez stulecia siali postrach na morzach Bałtyckim i Północnym. Gdy porzucili grabieżczą działalność, mieszkańcy nadmorskich krajów odetchnęli z ulgą. Żeglarze – wprost przeciwnie. Teraz bardziej niż kiedykolwiek zagrażali im piraci.

Po zniknięciu Skandynawów, którzy rabowali, pozostali ci, którzy handlowali, tworząc ogromną strukturę merkantylną przekształcającą gospodarkę Europy.


Reklama


Narodziny Hanzy

W XII wieku powstały nowe, znaczące porty nad Bałtykiem i Morzem Północnym, przede wszystkim Brema, Hamburg, Lubeka, Rostock, Szczecin, Gdańsk. W 1241 roku Hamburg i  Lubeka połączyły siły, tworząc Ligę Hanzeatycką (Hanzę), związek kupców nadzorujący morski handel w  regionie i  zapewniający w jakimś stopniu ochronę przed piratami.

Dołączyły do nich niebawem inne miasta i  na przełomie XIII i  XIV wieku Hanza była dominującą na obu morzach siłą, konkurującą z tutejszymi państwami – hegemonem w dziedzinie północnoeuropejskiego handlu.

Szlaki handlowe i działalność piracka na Bałtyku oraz Morzu Północnym w XIV-XV wieku. Ilustracja z książki Świat piratów (Bellona 2020). Na niebiesko zaznaczono główne szlaki handlowe, na czerwono – miejsca ważnych rajdów pirackich.

Szczególnie Duńczycy opierali się monopolowi Ligi, utrzymującemu się jeszcze w XIV wieku; poważyli się nawet na małą wojnę.

Piracka… koalicja kupiecka?

Do konfliktu włączyli się inni, chcący uszczknąć dla siebie nieco hanzeatyckiego bogactwa. Jednym z konkurentów Hanzy była koalicja z  południowo- -wschodniego wybrzeża Anglii –  Cinque Ports. Zawiązała się na początku XIV wieku, by bronić lokalnej żeglugi przed piratami i wspierać wymianę handlową.


Reklama


W odróżnieniu od działającej legalnie Hanzy zajmowała się również wymuszaniem haraczu, ochroną własnych „klientów” i napadami na innych, niepłacących za „opiekę” –  praktycznie była ugrupowaniem pirackim o pozorach prawości.

Bracia Witalijscy

Istniało też na Bałtyku stowarzyszenie niemieckich piratów i  najemników. Ich nazwa, Vitalienbrüder – Bracia Witalijscy, wzięła się stąd, że w 1392 roku zaopatrywali w żywność (wiktuały) oblężony Sztokholm.

Tekst stanowi fragment książki Angusa Konstama pt. Świat piratów. Historia najsłynniejszych morskich rozbójników (Bellona 2020).

Następnie przez dekadę toczyli niewypowiedzianą wojnę z Danią i należącą do Hanzy Lubeką. W roku 1393 złupili hanzeatyckie porty Bergen w Norwegii oraz Malmö w Szwecji, a rok później zajęli Visby na Gotlandii, czyniąc z wyspy swoją główną bazę.

Zbiegło się to w czasie z unią Szwecji, Danii i Norwegii pod berłem monarchini duńskiej, więc Bracia mieli teraz potężnego przeciwnika. Nadal jednak atakowali statki duńskie i hanzeatyckie.


Reklama


Wreszcie w 1398 roku Dania przekazała Gotlandię Krzyżakom. Wyparli oni piratów, którzy znaleźli nową przystań przy ujściu rzeki Ems (północne Niemcy) i na Helgolandzie (wyspie na Morzu Północnym). Odtworzone bractwo nazwało się Likedeelers, to znaczy dzielący dobra równo.

Tygrys morski

Najsłynniejszym spośród tej grupy piratów był ich szef Klaus Störtebeker. Prawdopodobnie nazywał się faktycznie Nikolaus Storzenbecher, urodził się w  Wismarze około roku 1360. Był jednym z  tych, którym udało się uciec z  Gotlandii –  potem wyrósł na przywódcę Likedeelers.

Podobno jego okręt flagowy „Seetiger” (Tygrys morski) był największą ówczesną piracką jednostką pływającą. Helgoland idealnie nadawał się na bazę wypadów na statki zmierzające do dobrze prosperującego wówczas Hamburga i powracające zeń.

Likedeelers poważnie zagrażali żegludze. Störtebeker trafił na godnego przeciwnika w 1401 roku, gdy flota hanzeatycka prowadzona przez Simona van Utrechta ruszyła na Helgoland. Długo trwała bitwa morska niedaleko wyspy, wreszcie „Seetiger” został pochwycony, podobnie jak jego dowódca wraz z siedemdziesięciu jeden podwładnymi.

Atak piratów na XIII-wiecznej miniaturze.

Bezgłowy marsz

W Hamburgu postawiono ich przed sądem, który w październiku 1401 roku orzekł karę śmierci.

Jeszcze w takiej sytuacji Störtebeker nie ustępował: uzyskał obietnicę ułaskawienia tych współtowarzyszy, obok których zdoła przejść, nie mając już głowy. Jak głosi legenda, minął jedenastu, zanim kat podłożył mu przeszkodę pod nogi. Obecnie traktowany jest w Niemczech prawie jak bohater, skrzyżowanie Robin Hooda i Francisa Drake’a.


Reklama


Źródło

Powyższy tekst stanowi fragment książki Angusa Konstama pt. Świat piratów. Historia najsłynniejszych morskich rozbójników. Ukazała się ona nakładem wydawnictwa Bellona w 2020 roku.

Tytuł, lead oraz śródtytuły pochodzą od redakcji. Tekst został poddany podstawowej obróbce korektorskiej.

Fascynująca i wspaniale ilustrowana historia piractwa od najdawniejszych czasów do współczesności

Autor
Angus Konstam
1 komentarz

 

Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Damy złotego wieku. Jego najnowsza pozycja to Seryjni mordercy II RP (2020).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.