Najważniejsze wydarzenie w dziejach ludzkości? Taki pogląd panuje od 500 lat

Jakie wydarzenie było najważniejsze w całych dziejach ludzkiej cywilizacji? Mogłoby się wydawać, że na takie pytanie nie ma jednej odpowiedzi. I zdaniem wielu, zwłaszcza europejskich, historyków rzeczywiście nie ma.

Inaczej na temat spoglądają specjaliści z obu Ameryk. A także naukowcy specjalizujący się w dziejach tak zwanych wielkich odkryć geograficznych.


Reklama



O tym, jakie wydarzenie ich zdaniem uchodzi za najważniejsze pisze w swojej książce Siedem mitów podboju Ameryki profesor Matthew Restall. I przypomina, że jest to osąd o bardzo długiej tradycji.

***

Przez ostatnich pięć wieków w ujęciu literatury historycznej odkrycie Ameryk przez Europejczyków uznawano za jedno z dwóch najważniejszych wydarzeń w dziejach ludzkości.

Kolumb na Hispanioli. Czy właśnie dokonuje – zupełnym przypadkiem i z wprost niewyobrażalnym sadyzmem – najważniejszej rzeczy w dziejach?

Najwcześniejszy zapis tego osądu zdaje się należeć do padewskiego filozofa Lazzaro Buonamico, który w tekście z 1539 roku stwierdził, że nic nie przyniosło większej sławy ludzkości niż:

(…) wynalezienie druku oraz odkrycie Nowego Świata; dwa wydarzenia, które potrafiłbym porównać nie tylko do dorobku starożytności, ale i do samej nieśmiertelności.


Reklama



Bardziej znane stwierdzenie, a podobne w wyrazie ukuł w 1552 roku Francisco López de Gómara – osobisty sekretarz oraz oficjalny biograf Hernána Cortésa: „Najdonioślejszym wydarzeniem w dziejach od momentu stworzenia świata (poza wcieleniem i śmiercią jego Stwórcy) jest odkrycie Indii [czyli Ameryk]”.

Adam Smith też tak sądził

W XVIII wieku „odkrycie” musiało podzielić się swoją czołową pozycją z innym, choć podobnym, europejskim osiągnięciem.

Tekst stanowi fragment książki Matthew Restalla pt. Siedem mitów podboju Ameryki. Dzieje hiszpańskiej konkwisty (Bellona 2020).

W 1770 roku francuski filozof Abbé Guillaume Raynal napisał: „Żadne zdarzenie nie fascynowało ludzkości w tak wielkim stopniu, jak odkrycie Nowego Świata oraz przepłynięcie do Indii przez Przylądek Dobrej Nadziei”.

Sześć lat później ekonomista Adam Smith przedstawił jeszcze bardziej śmiałą ocenę: „Odkrycie Ameryki oraz szlaku prowadzącego do Indii Wschodnich przez Przylądek Dobrej Nadziei stanowią dwa największe i najważniejsze wydarzenia w historii ludzkości”.

Wielkie historie co kilka dni w twojej skrzynce! Wpisz swój adres e-mail, by otrzymywać newsletter. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Rejs do Ameryki vs. lot na Księżyc

W najnowszej odsłonie tego zagadnienia odkryciu temu towarzyszy zgoła współczesny temat. W 1959 roku, u progu ery kosmicznej, historyk myśli Lewis Hanke swoją uwagę skoncentrował nie tyle na odkryciu, ile na wynikającej z niego dyskusji o rdzennych Amerykanach.

„Niezależnie jak daleko uda się wysłać rakiety w przestrzeń kosmiczną, czy kiedykolwiek jeszcze natrafimy na problemy bardziej ważkie od tych, które powodowały tyloma Hiszpanami podczas podboju Ameryki?” – brzmiało jego pytanie.


Reklama



W podobnym tonie wypowiedział się semiotyk Tzvetan Todorov; dekadę po lądowaniu człowieka na Księżycu stwierdził, że podróże astronautów mają drugorzędne znaczenie, bo nie doprowadzą „do żadnego spotkania”.

Porównał z nim „odkrycie Ameryki, a raczej Amerykanów, w wyniku którego doszło do niewątpliwie najbardziej zdumiewającego spotkania w naszych dziejach”.

Nicholas Visscher, Orbis Terrarum Nova et Accuratissima Tabula. Mapa świata według wzoru z 1658 roku.

Jedna konstelacja

Związek między podróżami morskimi i kosmicznymi jest szczególnie silnie podkreślany w Narodowym Muzeum Lotnictwa i Przestrzeni Kosmicznej im. Smithsona.

Na wystawie zatytułowanej „Dokąd teraz, Kolumbie?”, osiągnięcia ludzkości w dziedzinie odkryć zostały ułożone w ciąg rozpoczynający się oceaniczną podróżą Kolumba, przechodzący przez osadnictwo europejskie na amerykańskim Zachodzie, a kończący się na wyprawach kosmicznych.


Reklama



Jedna z grafik przedstawia wręcz konstelację, w której unoszą się Kolumb oraz Księżyc.

Przeczytaj też o tym, dlaczego podbój Ameryki doprowadził w ciągu 150 lat do śmierci nawet 90% jej mieszkańców.

Źródło


Tekst stanowi fragment książki Matthew Restalla pt. Siedem mitów podboju Ameryki. Ukazała się ona w 2020 roku nakładem wydawnictwa Bellona.

Rzetelne i wnikliwe spojrzenie na podbój Ameryki

Tytuł, lead, akapit wstępny i śródtytuły pochodzą od redakcji. W celu zachowania jednolitości tekstu usunięto przypisy, znajdujące się w wersji książkowej. Tekst został poddany obróbce redakcyjnej w celu wprowadzenia większej liczby akapitów.

Autor
Matthew Restall
3 komentarze
  • Ładna mapa, wiele ciekawych informacji o nowym świecie Ameryce północnej, środkowej i południowej. Proszę się przyjrzeć niesamowitej Afryce. I zadać pytanie o te rzeki miasta? Gdzie one są

  • Te dwie kwestie są nie porównywalne. O ile do odkrycia Nowego Świata użyto standardowych statków danego okresu i to nie najnowszych. To do zdobycia kosmosu rakiety i wiele technologii było opracowane specjalnie

  • Przebijam pierwsze: wynalezienie pisma. Bez niego nie byłoby żadnej rozwiniętej cywilizacji. Pismo, to pamięć tejże, wykraczająca daleko poza pamięć jednostek i pokoleń, świadomie przyswajana i interpretowana, a z tego wynika dalszy rozwój. Jeszcze sama mowa, język, jako system znaczeń służących do kumulowania i przekazywania doświadczeń i wiedzy, to u człowieka nawet mniej, niż komunikacja pszczół i mrówek, dysponujących systemową pamięcią genetyczną.

    Dugie – zgadzam się, że jest to lot na Księżyc. Co może być większego, niż „oderwanie się” od macierzystej planety z woli własnej, a nie w wyniku procesu ewolucyjnego?

Pozostaw odpowiedź Ciekawy Anuluj

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Damy złotego wieku. Jego najnowsza pozycja to Damy przeklęte. Kobiety, które pogrzebały Polskę (2019).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współautor książki „Wielka Księga Armii Krajowej”. Zastępca redaktora naczelnego WielkiejHISTORII. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.