Niewygodny sekret polskiej królewny. Czy córka Kazimierza Wielkiego była tajnym agentem Krzyżaków?

Strona główna » Średniowiecze » Niewygodny sekret polskiej królewny. Czy córka Kazimierza Wielkiego była tajnym agentem Krzyżaków?

Informacje źródłowe zmuszają do zadania bardzo niewygodnych pytań na temat działalności ostatniej żyjącej córki Kazimierza Wielkiego. Czy podczas wielkiej wojny z zakonem krzyżackim królewna działała jako agent Malborka nad Wisłą?

Losy Anny, najdłużej żyjącej córki Kazimierza Wielkiego, były szokujące z dzisiejszej perspektywy, ale dość typowe według kryteriów dworskich XIV stulecia.


Reklama


Dziewczynka, urodzona w roku 1366, jako czterolatka straciła nie tylko ojca, który zmarł na skutek rany odniesionej podczas polowania, ale też matkę. Królowa Jadwiga Żagańska porzuciła bowiem i Polskę i dzieci, by zawrzeć kolejne małżeństwo.

Powtórka z koszmaru

Anna, dorastała na węgierskim dworze Andegawenów. Gdy była nastolatką wydano ją za mąż za hrabiego Celje w dzisiejszej Słowenii. Małżeństwo potrwało kilkanaście lat, parze urodziła się jedna córka, też nazwana Anną. Potem zaś historia zatoczyła koło.

Zamek i miasto Celje. Panorama XVII-wieczna.
Zamek i miasto Celje. Panorama XVII-wieczna.

Hrabina zachowała się identycznie, jak niegdyś jej matka. Gdy jej mąż zmarł w 1392 roku w drodze powrotnej z krucjaty przeciw Turkom, kobieta odbyła żałobę nakazaną obyczajem, a następnie porzuciła dziecko i wyjechała do Szwabii, by zawrzeć nowy związek. W roku 1394, jako 26-latka, została księżną Teck.

Niespodziewany powrót do ojczyzny

Na ile można stwierdzić, księżna nie utrzymywała z córką, pozostawioną w Celje, żadnego kontaktu. Przynajmniej do czasu.

Półsierota wychowana przez stryja w 1402 roku zupełnie niespodziewanie została polską królową jako druga żona Władysława Jagiełły. Historia zapamiętała ją jako Annę Cylejską lub Cylejkę.


Reklama


Dopiero ten niesamowity awans sprawił, że księżna Teck przypomniała sobie, że jest matką. U schyłku zimy 1403 roku ostatnia żyjąca potomkini Kazimierza Wielkiego przybyła do Krakowa na koronację córki.

Kronikarz Jan Długosz, tworzący w drugiej połowie XV wieku twierdził, że „była przejęta do głębi radością, że mogła zobaczyć królestwo ojca i oglądać swą córkę wyniesioną na tron królewski”. I że „uczczona przez króla Władysława wieloma upominkami” rychło „wróciła do męża”.

Pasjonującą opowieść o czterech żonach jednego z najważniejszych władców w historii Polski w książce Kamila Janickiego pt. Damy Władysława Jagiełły (Wydawnictwo Literackie 2021).
O następczyni królowej Jadwigi piszę znacznie szerzej w książce pt. Damy Władysława Jagiełły (Wydawnictwo Literackie 2021). Artykuł, który czytasz powstał właśnie na jej podstawie.

Zignorowane zaproszenie

Nie wiadomo czy w kolejnych latach księżna i królowa utrzymywały kontakt. Najwcześniejsza wzmianka o wymienianych między nimi wiadomościach pochodzi dopiero z roku 1408.

Anna Cylejska była wówczas po raz pierwszy w ciąży. Zaniepokojona tym, co ją czeka wysłała do Teck gońca. Zaufany dworzanin poinformował księżną o zbliżającym się terminie rozwiązania, a przede wszystkim poprosił ją, by natychmiast przybyła do Krakowa i wsparła młodą władczynię w kluczowym dla niej momencie.


Reklama


Nie wiadomo jaka była odpowiedź, w każdym razie księżna nie spieszyła się z przyjazdem nad Wisłę. Nie pojawiła się na polskim dworze ani przed porodem, który nastąpił w kwietniu 1408 roku, ani bezpośrednio po nim. Nie zaczęła pakować kufrów nawet na wieść o ciężkiej chorobie połogowej córki.

Na odwiedziny u polskiej królowej zdecydowała się dopiero jesienią 1409 roku. Półtora roku po zaproszeniu i w momencie, który zmusza do zadania niewygodnych pytań.

Data, która nie mogła być przypadkiem

W literaturze naukowej panuje przekonanie, że ponowna wizyta córki Kazimierza Wielkiego miała charakter czysto osobisty i w stu procentach niewinny. Babcia pragnęła poznać wnuczkę, królewnę Jadwigę, dotrzymać towarzystwa swojej latorośli, a pewnie też miło spędzić czas w kraju przodków, gdzie przyjmowano ją z wiernopoddańczym respektem. Jak jednak pogodzić podobny tok rozumowania z datą wyprawy?

Dotąd nie zwrócono uwagi na zagadkowy (czy wręcz podejrzany) fakt, że księżna Teck wyprawiła się do Polski bezpośrednio po tym, jak wybuchła wielka wojna polsko-krzyżacka – konflikt, którego kulminacją stanie się bitwa pod Grunwaldem.

Anna Cylejska na XIX-wiecznym obrazie Marcelego Krajewskiego
Anna Cylejska na XIX-wiecznym obrazie Marcelego Krajewskiego.

Każdy pomyślałby, że okres, gdy trwa mobilizacja wojsk, grają wojenne werble, a nad krajem wisi groźba grabieży i dewastacji, to najgorsza okazja do turystyki. Anna z Teck doszła do innego wniosku. Dlaczego?

Niewygodne powiązania

Decyzję da się na dobrą sprawę wyjaśnić tylko w jeden sposób. Wedle wszelkiego prawdopodobieństwa Anna chciała wykorzystać swoją pozycję córki Kazimierza Wielkiego i matki królowej w celach politycznych i ściśle w związku z nabierającym tempa konfliktem zbrojnym.


Reklama


Na pewno nie służyła polskim interesom. Wypada przypomnieć fakty pomijane w literaturze. Mianowicie drugi mąż Kazimierzówny posiadał dobra w tym samym regionie Niemiec, z którego wywodzili się bracia von Jungingen, w tym wielki mistrz zakonu krzyżackiego Ulrich. Poza tym książę Teck utrzymywał bliskie kontakty polityczne z stronnikami króla Węgier Zygmunta Luksemburskiego. To był zaś główny sojusznik Krzyżaków w wielkiej wojnie.

Zakulisowa misja w interesie Krzyżaków

Zdawkowe informacje Jana Długosza pozwalają sądzić, że księżna Teck pozostała u boku córki nawet przez kilka miesięcy. Kronikarz pisał wprawdzie o wizycie przelotnej i tradycyjnie zwieńczonej hojnymi darami, ale umieścił ją pod datą 1410, nie zaś (potwierdzoną w rachunkach) 1409.

Niemieckie stroje dworskie późnego średniowiecza. Grafika XIX-wieczna
Niemieckie stroje dworskie późnego średniowiecza. Grafika XIX-wieczna

Jednocześnie nad Wisłą gościł też wieloletni opiekun królowej Anny, hrabia Celje Herman. I wydaje się, że oboje – matka oraz stryj – przybyli do Polski w nadziei, że za pośrednictwem władczyni wywrą wpływ na Władysława Jagiełłę.

Gra toczyła się o najwyższą stawkę. Hrabia Celje, występujący jako oficjalny reprezentant króla Węgier i księżna Teck, z pozoru będąca w Polsce z czysto prywatną wizytą, próbowali mydlić oczy gospodarzom, podczas gdy dyplomacja Luksemburczyka zakulisowo prowadziła kroki na rzecz rozerwania unii polsko-litewskiej.


Reklama


W efekcie tych działań Zygmunt Luksemburski zaproponował kuzynowi Jagiełły, wielkiemu księciu Witoldowi koronę królewską i pakt przeciwko krewniakowi.

Gdyby ten wyraził zgodę, nigdy nie doszłoby do bitwy pod Grunwaldem, a wielka wojna zakończyłaby się dla Polski katastrofą. I w znacznym stopniu byłoby to również dzieło córki Kazimierza Wielkiego – domniemanej, ale bardzo prawdopodobnej, agentki krzyżackich wpływów nad Wisłą.

***

O Annie Cylejskiej piszę znacznie szerzej w książce pt. Damy Władysława Jagiełły (Wydawnictwo Literackie 2021). Artykuł, który przeczytałeś powstał właśnie na jej podstawie. Pełna bibliografia tematu znajduje się w książce.

Fascynujące losy następczyń królowej Jadwigi

Pasjonującą opowieść o czterech żonach jednego z najważniejszych władców w historii Polski w książce Kamila Janickiego pt. Damy Władysława Jagiełły (Wydawnictwo Literackie 2021).

Zobacz wszystkie nasze artykuły o Annie Cylejskiej

Autor
Kamil Janicki

Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Dołącz do nas

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Pańszczyzna. Prawdziwa historia polskiego niewolnictwa, Damy złotego wiekuDamy Władysława Jagiełły czy Epoka hipokryzji czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Damy srebrnego wieku (2022).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach, Okupowana Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.