Oblężenie Leningradu. Gdy setki tysięcy ludzi umierały z głodu partyjni dygnitarze zajadali się frykasami

Strona główna » II wojna światowa » Oblężenie Leningradu. Gdy setki tysięcy ludzi umierały z głodu partyjni dygnitarze zajadali się frykasami

Dla mieszkańców oblężonego Leningradu zimą 1941 roku każdy dzień był walką o przetrwanie. Setki, a potem tysiące ludzi codziennie umierało z głodu. Szerzył się kanibalizm. Tymczasem partyjnym dygnitarzom niczego nie brakowało. Mieli nawet do dyspozycji specjalny dom wypoczynkowy.

Zima na przełomie lat 1941 i 1942 była bardzo mroźna. W jednym tygodniu grudnia na ulicy zmarło prawie osiemset pięćdziesiąt osób, a w całym miesiącu zginęło z głodu ponad pięćdziesiąt tysięcy ludzi. W styczniu liczba zmarłych przekroczyła sto tysięcy, w lutym jeszcze wzrosła i dopiero w marcu i kwietniu spadła. (…)


Reklama


Mordercza pokusa

W połowie stycznia 1942 roku, przy temperaturze minus trzydzieści stopni, [uczennica jednej z leningradzkich szkół] Lena Muchina wpadła w rozpacz. „W sklepach pusto, światło się nie pali, woda nie leci i nie można spłukać sedesu”. Jedne ciała leżące na ulicach były owinięte i przygotowane do pochowania, inne patrzyły szklanymi oczami, a na ich żółknących, upiornych twarzach z wolna osiadał śnieg.

Na zamarzniętej Newie widać było czasem pojedynczych ludzi ciągnących sanki z trumną lub zwłokami. Zmierzali do zbiorowego grobu, gdzie grabarze za pomocą bosaków układali trupy w równych rzędach, żeby zmieściło się ich jak najwięcej. Powstawały nowe nekropolie. (…)

Zdarzało się, że głodujący leningradczycy zjadali zwłoki zmarłych. Na zdjęciu transport ciała jednej z setek tysięcy ofiar oblężenia (Siergiej Strunnikow/domena publiczna).
W oblężonym Leningradzie codziennie z głodu umierały tysiące ludzi (Siergiej Strunnikow/domena publiczna).

Kiedy konie zdychały na ulicach, ludzie schodzili się, żeby poćwiartować mięso i wydłubać podroby. Jeśli ktoś kochał swego psa lub kota, nie pozwalał mu wychodzić z domu. Żywa istota budziła w głodnym człowieku morderczą pokusę.

Chodząc po domach, żeby zabierać z nich trupy, milicjanci napotykali czasem zwłoki pozbawione członków. Pewien nastolatek zarąbał siekierą własną babcię, żeby zjeść jej wnętrzności. Inny wlókł niepogrzebane zwłoki, aby posiekać je na kotlety. Na czarnym rynku można było kupić ludzkie mięso.


Reklama


Zjadali nawet własne dzieci

Język rosyjski odróżnia trupojedstwo, czyli jedzenie mięsa zmarłego człowieka, od ludojedstwa, czyli ludożerstwa. Kiedy chodziło o przeżycie w sytuacjach skrajnych – w czasie oblężeń, klęsk głodowych, katastrof morskich – pierwsze było usprawiedliwione.

Ale podczas blokady Leningradu zdarzało się to drugie i wielu ludzi zostało z tego powodu aresztowanych (ponad dwa tysiące osób w okresie od późnej jesieni 1941 do grudnia 1942 roku ).

Artykuł stanowi fragment książki Jonathana Milesa pt. Petersburg (Magnum 2020).
Artykuł stanowi fragment książki Jonathana Milesa pt. Petersburg (Magnum 2020).

Sprawcy często byli niewykształceni, a nawet niepiśmienni. Olga Bergholc słyszała o kobiecie i mężczyźnie, którzy zjedli własne potomstwo, a potem zwabili do siebie i zabili jeszcze troje dzieci. W innym mieszkaniu zamordowano jednoroczną dziewczynkę, żeby nakarmić jej dwuletnią siostrę.

Kotlety i paszteciki w partyjnej stołówce

Nie wszyscy musieli posuwać się do takiej ostateczności. Stołówka w siedzibie partii w Smolnym przez całą pierwszą zimę blokady serwowała kotlety i paszteciki. W sanatoriach dla wysokich działaczy partyjnych było dobre wyżywienie, a opieka lekarska na przyzwoitym poziomie.

Członkowie władz Leningradu mieli do dyspozycji dom wypoczynkowy w lesie na północ od miasta, gdzie karmiono ich jagnięciną, kurczętami i rybami. Na brak jedzenia nie narzekali enkawudziści, a w 1943 roku, kiedy oblężenie jeszcze trwało, rada miejska uchwaliła, że wysocy rangą urzędnicy będą otrzymywać subsydiowane towary na kwotę pięciu-sześciu tysięcy rubli rocznie.

Niech umrze po 1 stycznia

Przez cały czas trwania blokady skorumpowani dygnitarze niesprawiedliwie dzielili dostępną żywność i wzorem bohatera Martwych dusz Gogola wystawiali przydziałowe kartki na osoby, które wyjechały na front albo zostały ewakuowane na wschód. Ludzie mieli cichą nadzieję, że jeśli jakiś członek rodziny ma umrzeć, to najlepiej, aby stało się to po 1 stycznia, kiedy wydawano nowe kartki.

Dla zwykłych mieszkańców Leningradu każdy dzień był walką o przetrwanie (domena publiczna).

Personel piekarń brał skandaliczne łapówki. Pracownicy przemysłu spożywczego kradli ogromne ilości towarów. Trzej dyrektorzy jednego ze sklepów zostali aresztowani za kradzież siedmiuset kilogramów. Nastoletnie dzieci – przeważnie sieroty – wyrywały zakupy ludziom wychodzącym ze sklepów. Niektórzy okradali złodziei, grożąc im donosem .

Ludzie zabijali dla artykułów spożywczych albo kartek na żywność i w pierwszej połowie 1942 roku aresztowano w związku z tym tysiąc dwieście osób. Funkcjonariusze miejscowego NKWD prosili Moskwę o przysłanie posiłków.


Reklama


Walka z „przestępczością żywnościową” pochłaniała im mnóstwo czasu, a musieli też zajmować się innymi sprawami . Od początku blokady do lata 1943 roku za przestępstwa o charakterze kontrrewolucyjnym skazano około czterech tysięcy cywilów.

Przeczytaj również o tym, że Winston Churchill planował III wojnę światową. Alianci już w 1945 roku mieli zaatakować Związek Radziecki

Źródło

Artykuł stanowi fragment książki Jonathana Milesa pt. Petersburg. Ukazała się ona w Polsce nakładem wydawnictwa Magnum.

Historia niezwykłego miasta

Tytuł, lead, teksty w nawiasie kwadratowym oraz śródtytuły pochodzą od redakcji. Tekst został poddany podstawowej obróbce korektorskiej.

Autor
Jonathan Miles
Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Damy Władysława Jagiełły (2021).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.