Danse Macabre

Pandemia przyniosła ogromne korzyści. Najbogatsza rodzina średniowiecza zbiła fortunę dzięki Czarnej Śmierci

Strona główna » Średniowiecze » Pandemia przyniosła ogromne korzyści. Najbogatsza rodzina średniowiecza zbiła fortunę dzięki Czarnej Śmierci

Największa pandemia w historii zachodniego świata zabiła nawet 60% ludności Europy. Były jednak dziedziny, w których spustoszenie uczynione w połowie XIV stulecia przez Czarną Śmierć przyniosło korzyści. A także ludzie, którzy dzięki dziejowej katastrofie pomnożyli swoje wpływy i majątki.

W początkach XIV stulecia Europa zmagała się z ogromnym przeludnieniem i nawracającymi katastrofami demograficznymi, wywołanymi przez głód. Był to też okres regresu ekonomicznego, zwłaszcza w najbardziej rozwiniętych regionach kontynentu.


Reklama


Epidemia czarnej śmierci, która dotarła do Starego Świata w 1347 roku, rozprzestrzeniała się w warunkach już trwającego, głębokiego kryzysu. I wielu historyków gospodarki uważa, że choć była bezprecedensowo niszczycielska, to miała pozytywne, długofalowe skutki.

Pozytywne skutki czarnej śmierci

W sytuacji, gdy populacja wielu krajów skurczyła się nawet o 50–60%, problem braku ziemi i pracy – dotąd wywołujący na przykład wielką migrację Niemców na ziemie polskie – przestał istnieć.

Herb rodu Medyceuszy w muzeum watykańskim
Herb rodu Medyceuszy w muzeum watykańskim (fot. Michael Colburn, lic. CC-BY-NC-ND 2,0).

Po tym jak udało się opanować anarchię i przywrócić autorytet władzy, handel rozkwitł w stopniu, jakiego nie notowano od wielu dekad.

Odbudowa chrześcijańskiego świata dawała okazję do pomnażania majątków i wpływów, choć oczywiście tylko tym rodzinom, które przetrwały epidemię. Trudno o lepszy przykład niż aktywni we Florencji Medyceusze.


Reklama


Była to dość zamożna, ustosunkowana rodzina, od dawna zajmująca się handlem i usługami finansowymi. Dopiero jednak epidemia czarnej śmierci umożliwiła Medyceuszom dotarcie na sam szczyt.

Rodzina bez perspektyw?

Mary Hollingsworth – autorka świeżo wydanej, najdokładniejszej w języku polskim monografii tej wybitnej włoskiej rodziny – wyjaśnia, że początek XIV wieku nie był dobrym okresem dla Medyceuszy.

Tekst stanowi fragment książki Mary Hollingsworth pt. Medyceusze
Tekst stanowi fragment książki Mary Hollingsworth pt. Medyceusze. Tajemna historia dynastii (Bellona 2021).

Krach finansowy, do którego doszło w Italii kilkanaście lat przez epidemią, skłonił właściwie całą rodzinę do wycofania się z handlu i spekulacji. Za wyjątkiem dwóch członków, familia skupiła swoją uwagę wyłącznie na bezpiecznych inwestycjach w ziemię i nieruchomości.

Medyceusze postępowali tak samo, jak inne umiarkowanie majętne rodziny we Florencji. Przed Czarną Śmiercią należeli nawet nie do kilku pierwszorzędnych familii, ale do… kilkuset. Gdyby nie niewyobrażalna katastrofa, zapewne pozostaliby na poboczu wielkiej historii. A dzisiaj miano Medyceuszy nie budziłoby zainteresowania nawet wśród mediewistów.


Reklama


Droga do potęgi. Czarna śmierć i Medyceusze

Stało się inaczej, bo Medyceusze mieli ogromne szczęście. 1348 rok przyniósł kupieckiej republice „trzy miesiące horroru”. Tyle czasu wystarczyło, by zaraza zabrała połowę mieszkańców Florencji. W wielu zamożnych rodzinach straty były wprost porażające. Przykładowo wpływowy prawnik Donato Velluti relacjonował, że zmarły dwie trzecie jego męskich krewnych. Medyceuszy epidemia jednak oszczędziła.

„Zarazę przeżyło czterech kuzynów, którzy mieli odegrać niezwykle ważną rolę w historii rodziny: Vieri di Cambio, Salvestro di Alamanno, Foligno di Conte i Bicci di Chiarissimo” – pisze Mary Hollingsworth na kartach książki Medyceusze. Tajemna historia dynastii. – „Los oszczędził także ich najbliższych krewnych, z wyjątkiem żony Salvestra i brata Foligna. Spośród dwudziestu dziewięciu mężczyzn ich pokolenia dwudziestu trzech pozostało przy życiu”.

Danse Macabre
Motyw Danse Macabre na nowożytnej miniaturze.

Gdy konkurenci zniknęli lub ponieśli straty, z których nie byli w stanie się pozbierać, Medyceusze z miejsca dołączyli do politycznej elity miasta.

Przetrwało ich tak wielu, że co rusz byli wybierani na kluczowe stanowiska. W latach 1343-1378 aż 19 razy trafiali też w szeregi Signorii, rady rządzącej florencką republiką. Jak podaje Mary Hollingsworth tylko jedna rodzina miała tam liczniejszą reprezentację.


Reklama


Za pozycją polityczną szły nowe możliwości i coraz większe dochody. A że koniunktura w zdziesiątkowanej Italii znów sprzyjała biznesowi, Medyceusze wkrótce założyli nowy bank. Ten najsławniejszy w dziejach późnego średniowiecza, najzamożniejszy i najbardziej wpływowy.

Przeczytaj też o samych początkach rodziny Medyceuszy. Jak trafiła do Florencji i zaczęła gromadzić majątek?

Bibliografia

Fascynująca historia jednej z najważniejszych dynastii w dziejach Europy

Autor
Kamil Janicki
Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Damy Władysława Jagiełły (2021).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.