Po bitwie pod Waterloo Prusacy chcieli rozstrzelać Napoleona. Życie ocalił mu zaciekły wróg

Strona główna » XIX wiek » Po bitwie pod Waterloo Prusacy chcieli rozstrzelać Napoleona. Życie ocalił mu zaciekły wróg

Stoczona 18 czerwca 1815 roku bitwa pod Waterloo była końcem marzeń Napoleona o odzyskaniu władzy. Cztery dni po druzgoczącej klęsce cesarz Francuzów został ponownie zmuszony do abdykacji. Niewiele zabrakło, aby poza koroną straciłby również życie. Od plutonu egzekucyjnego uratował go zaciekły wróg, brytyjski feldmarszałek i głównodowodzący książę Wellington.

O tym, że życie Bonapartego wisiało w 1815 roku na włosku świadczy korespondencja pomiędzy dwoma wysoko postawionymi pruskimi wojskowymi. Jednym z nich był generał August N. von Gneisenau, drugim zaś – pełniący funkcję oficera łącznikowego w sztabie Wellingtona – generał major Karl F. von Müfflingiem.


Reklama


Zemsta za krew pruskich żołnierzy

Andrew Roberts w książce pt. Napoleon i Wellington. Długi pojedynek przytacza list datowany na 27 czerwca 1815 roku, w którym hrabia von Gneisenau zaprezentował zdanie swojego zwierzchnika i współautora zwycięstwa spod Waterloo, marszałka von Blüchera:

Bonaparte został przez Sprzymierzone Mocarstwa uznany wyjętym spod prawa. (…) Wasza Ekscelencja poprowadzi więc negocjacje w takim kierunku, by Bonaparte został wydany nam, a w przyszłości stracony.

Po zwycięstwie pod Waterloo Prusacy chcieli postawić Napoleona przed plutonem egzekucyjnym (Hippolyte Bellangé/domena publiczna).
Po zwycięstwie pod Waterloo Prusacy chcieli postawić Napoleona przed plutonem egzekucyjnym (Hippolyte Bellangé/domena publiczna).

Tego domaga się wieczna sprawiedliwość i deklaracja z 13 marca; i tak oto krew naszych żołnierzy (…) zostanie pomszczona.

Wspomniana przez pruskiego wojskowego deklaracja została podpisana w trakcie Kongresu Wiedeńskiego 13 marca 1815 roku. Stało się to po tym, jak do zebranych tam delegatów mocarstw dotarła wiadomość o ucieczce cesarza Francuzów z Elby. Dokument zawierał między innymi stwierdzenie, że:


Reklama


(…) Napoleon Bonaparte znajduje się poza normami relacji cywilnych i prawnych i że jako wróg i nieprzyjaciel pokoju świata oddał się sam w ręce la vindicte publique.

Wellington mówi nie

Jak widać, Prusacy zamierzali bardzo dosłownie potraktować to, co wzburzeni generałowie oraz dyplomaci ustalili w stolicy Cesarstwa Austriackiego. Ale nieoczekiwanie ich plany pokrzyżował książę Wellington, który ani myślał przykładać ręki do zabicia Korsykanina.

Wellington kategorycznie nie zgadzał się na rozstrzelanie Napoleona (Francisco Goya/domena publiczna).
Wellington kategorycznie nie zgadzał się na rozstrzelanie Napoleona (Francisco Goya/domena publiczna).

Von Müfflingowi (i nie tylko jemu) wyjaśniał, że uważa taką interpretację deklaracji – której zresztą był jednym z sygnatariuszy – za zupełnie błędną, gdyż:

(…) nigdy nie miała [ona] nakłaniać do zabójstwa Napoleona. (…) Taki czyn przekazałby historii nasze nazwiska unurzane w przestępstwie i potomność powie o nas, że nie byliśmy godni być zwycięzcami Napoleona; tym bardziej że czyn taki jest kompletnie bez sensu i nie ma żadnego celu.

Brytyjczycy mieli swoje plany

Powyższa odpowiedź rzecz jasna nie ucieszyła marszałka von Blüchera oraz hrabiego von Gneisenau. Andrew Roberts zauważa w swojej pracy, że:

Ten drugi, anglofob z przekonania, skarżył się później na „teatralną łaskawość” Wellingtona w ratowaniu życia Napoleona. A nawet stwierdził, że humanitarne zachowanie księcia było tylko przykrywką dla pragnień utrzymania przy życiu człowieka, którego kariera tak bardzo przedłużyła brytyjską „wielkość, prosperitę i bogactwo”.

Marszałek von Blücher był niepocieszony angielską odmową rozstrzelania Napoleona (Ernst Gebauer/domena publiczna).
Marszałek von Blücher był niepocieszony angielską odmową rozstrzelania Napoleona (Ernst Gebauer/domena publiczna).

Nie mogąc uzyskać zgody na egzekucję Napoleona Prusacy domagali się, aby przynajmniej trafił on w ich ręce. Jednak i na to wyspiarze nie przystali. Mieli własne plany wobec pokonanego wroga. Obalony cesarz Francuzów miał trafić na skalistą Wyspę Świętej Heleny.

Przeczytaj również o tym, że Napoleon wcale nie chciał odrodzenia Polski. A o Polakach pisał, że są…

Bibliografia

  • Andrew Roberts, Napoleon i Wellington. Długi pojedynek, Replika 2011.

Ilustracja tytułowa: Załamany Napoleon po bitwie pod Waterloo na obrazie François’a Flamenga (domena publiczna).

Autor
Rafał Kuzak
Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Damy Władysława Jagiełły (2021).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.