Morderstwo księcia na angielskiej miniaturze z XIII wieku. Ilustracja poglądowa

Śmierć Bezpryma, najgorszego władcy w dziejach Polski. Pozwolono mu rządzić tylko przez kilka miesięcy

Strona główna » Średniowiecze » Śmierć Bezpryma, najgorszego władcy w dziejach Polski. Pozwolono mu rządzić tylko przez kilka miesięcy

Pierworodny syn Bolesława Chrobrego, Bezprym, był władcą tak znienawidzonym, że zupełnie wymazano go z lokalnych kronik i roczników. Przejął władzę na skutek spisku, uknutego wspólnie z sąsiadami kraju. W 1031 roku doprowadził do pierwszego rozbioru w dziejach Polski, zmusił do ucieczki prawowitego władcę Mieszka II Lamberta, potem zaś wyrzekł się korony i rozpoczął krwawą eliminację wszelkich przeciwników. Zginął już po kilku miesiącach w okolicznościach, które wciąż są owiane tajemnicą.

Nieprawości Bezpryma przerwała jego śmierć. Zdaniem rocznikarza z Hildesheimu, został on zamordowany „przez swoich, nie bez poduszczenia braci”.


Reklama


Data śmierci Bezpryma

Gerard Labuda ustalił, że stało się to w marcu 1032 roku. Z kolei, według Anieli Pospieszyńskiej, najstarszy syn Bolesława Chrobrego mógł rozstać się z tym światem nieco później – na początku kwietnia tego samego roku.

Podstawą tego wnioskowania stały się informacje innego niemieckiego źródła, kroniki napisanej przez Annalistę Saxo, który zamieścił wiadomość o śmierci Bezpryma zaraz po opisie świętowania Wielkanocy przez Konrada II w Seliganstad, która w 1032 roku przypadała na 2 kwietnia.

Zwłoki Bezpryma u stóp Mieszka II Lamberta. Obraz XIX-wieczny.

Braterski spisek?

Z wypowiedzi rocznikarza hildeshemskiego wynika, że za śmierć Bezpryma byli odpowiedzialni jego przyrodni bracia. Zasugerowano nawet, iż w wydarzeniach tych znaczącą rolę odegrał Mieszko II [zmuszony do ucieczki z kraju, uwięziony i wykastrowany w Czechach].

Być może udało mu się nawet zmontować koalicję przeciwko starszemu bratu. Włączył do niej [najmłodszego z rodzeństwa i dotąd współpracującego z Bezprymem] Ottona, kusząc go znacznie większymi nabytkami terytorialnymi od tych otrzymanych od Bezpryma.


Reklama


Można także postawić hipotezę, że bunt przeciwko Bezprymowi zainicjował właśnie Otton. W końcu zacytowany przekaz niemiecki nie precyzował, który z braci Bezpryma przyczynił się do jego śmierci.

Być może autor tego źródła nie posiadał takich wiadomości, dlatego całe zagadnienie przedstawił w dość enigmatyczny sposób, bez podawania szczegółów.

1031. Pierwszy rozbiór Polski
Tekst stanowi fragment książki Mariusza Sampa pt. 1031. Pierwszy rozbiór Polski (Bellona 2022).

Wobec tych sugestii można się nieco zdystansować, ponieważ rzeczone Roczniki hildesheimskie nie oskarżyły bezpośrednio Mieszka i Ottona o udział w zabójstwie ich starszego brata.

Autor wymienionego przekazu pisał jedynie o knowaniach obu Piastów, co sugerowałoby, iż oparł on swoje doniesienia na informacjach pochodzących z trzeciej ręki, a więc na jakichś mało sprecyzowanych plotkach.


Reklama


Mieszko oczyszczony

Rozumowanie to w pewnym sensie potwierdza kronika kapelana Konrada II Wipona, stanowiąca podstawę dla Roczników hildesheimskich, gdzie wyraźnie stwierdzono, iż Bezprym został zamordowany „przez kogoś ze swego otoczenia”.

Zdaniem współczesnych historyków polskich, Mieszko II nie mógł być zaangażowany w śmierć swojego brata, ponieważ w tym samym czasie przebywał w kazamatach [praskiego] księcia Udalryka. W tych warunkach raczej mało realne było, by Mieszko przygotowywał zamach na brata.

Mógłby zacząć organizować ewentualny spisek dopiero po uwolnieniu z czeskiej niewoli, nie wiadomo jednak, kiedy dokładnie opuścił więzienie. Jedno natomiast nie ulega wątpliwości – za życia Bezpryma Mieszko nie pojawił się w Rzeszy, skąd mógł bez obaw o własne życie kierować akcją przeciwko Bezprymowi.

Cesarzowi Konradowi II było raczej obojętne, kto panuje w Polsce. Ważne, aby polski władca był mu całkowicie posłuszny i nie wyłamał się spod jego zwierzchnictwa, tak jak wcześniej uczynił to Bolesław Chrobry wobec jego poprzednika Henryka II.

Morderstwo księcia na angielskiej miniaturze z XIII wieku. Ilustracja poglądowa
Morderstwo księcia na angielskiej miniaturze z XIII wieku. Ilustracja poglądowa.

Kto naprawdę zabił Bezpryma?

Wobec tego można uznać, że za śmierć Bezpryma rzeczywiście był odpowiedzialny ktoś z jego otoczenia. Może jakiś jego dworzanin? Niewykluczone także, że do śmierci księcia przyczynił się jakiś możny, działający na własną rękę, ewentualnie będący członkiem zorganizowanej grupy spiskowców dążących do wyeliminowania niewygodnego im władcy, srogo mszczącego się na dawnych zwolennikach Mieszka.

Możliwa jest również hipoteza łącząca obie wersje. A więc morderca Bezpryma pochodził z bliskiego otoczenia znienawidzonego księcia i został przekupiony przez spiskowców.


Reklama


Imię sprawcy zabójstwa Bezpryma zniknęło w pomroce dziejów. Być może autorzy niemieckich źródeł go nie znali, choć nie wiemy tego na pewno.

Intrygujący kandydat

Niektórzy polscy badacze upatrywali zabójcę księcia w Miecławie, dawnym mieczniku Mieszka II. Sądzono jednocześnie, że dawny urzędnik królewski po ucieczce swego władcy z Polski wkradł się w łaski Bezpryma tylko po to, aby zgładzić go przy pierwszej okazji. Przyznać trzeba, że hipoteza jest ciekawa, ale czy tak rzeczywiście było, nie sposób wyrokować.

Królowa Rycheza na obrazie Wojciecha Gersona. Z prawej strony widać wąsatą postać Bezpryma.

Warto pamiętać, że o Miecławie sporo napisał nieprzychylny mu kronikarz Anonim zwany Gallem.

Gdyby dziejopis wiedział cokolwiek na temat związków Miecława z zabójstwem Bezpryma, mógłby się podzielić tą rewelacją z potomnymi. W jego kronice nie ma jednak żadnej wzmianki na ten temat. Inną sprawą jest to, iż w dziele najstarszego polskiego kronikarza próżno szukać informacji o samym Bezprymie.


Reklama


Pierwszy zdrajca Polski

Tragiczna śmierć Bezpryma zakończyła jego rządy. Trwały one niezwykle krótko. Pewnie pierwszemu zdrajcy Polski – jak nazywają tego księcia niektórzy historycy – marzyło się dłuższe panowanie.

Los okazał się jednak dla niego niezwykle okrutny. Co najgorsze, przez nieroztropne decyzje książę sam zgotował sobie taką dolę.

Źródło

Powyższy tekst stanowi fragment książki Mariusza Sampa pt. 1031. Pierwszy rozbiór Polski. Ukazała się ona nakładem wydawnictwa Bellona w 2022 roku.

Fascynujący obraz jednego z najgorszych okresów w dziejach państwa Piastów

1031. Pierwszy rozbiór Polski
Autor
Mariusz Samp

Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Dołącz do nas

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Pańszczyzna. Prawdziwa historia polskiego niewolnictwa, Damy złotego wiekuDamy Władysława Jagiełły czy Epoka hipokryzji czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Damy srebrnego wieku (2022).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach, Okupowana Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.