Synod trupi. Papież kazał wyciągnąć gnijące zwłoki swojego poprzednika z grobu i wytoczył im proces

Strona główna » Średniowiecze » Synod trupi. Papież kazał wyciągnąć gnijące zwłoki swojego poprzednika z grobu i wytoczył im proces

W styczniu 897 roku w bazylice św. Jana na Lateranie odbyło się jedno z najdziwniejszych wydarzeń w długiej historii Kościoła katolickiego, a mianowicie proces Formozusa. Oto dlaczego nazywa się go synodem trupim.

Konkretnie trzy rzeczy sprawiły, że proces ten był szczególnie nietypowy. Po pierwsze, Formozus nie był jakimś tam starym pierdołą, swego czasu był nawet papieżem Formozusem. Po drugie, w czasie procesu był już od ponad sześciu miesięcy martwy. A po trzecie i najdziwniejsze – głównym świadkiem w tymże procesie był nie kto inny jak jego dopiero co ekshumowane ciało, które przybrano w papieskie regalia.


Reklama


Farsa a nie proces

Głównym oskarżycielem w tym procesie był nowo mianowany papież Stefan VI, człowiek tak dwulicowy, że znamy go również jako Stefana VII. To w wyniku jego rozkazów ciało Formozusa zostało ekshumowane i zarzucono mu całe mnóstwo przestępstw, wliczając w to starą dobrą herezję, a także krzywoprzysięstwo oraz to, że nielegalnie przyjął urząd papieski.

Aby dotrzeć do korzeni tego dziwactwa, musimy cofnąć się o kilka lat do czasu, kiedy rozpoczął się pontyfikat Formozusa, wtedy bowiem sprawy przybrały dziwny obrót. Niektóre jego poglądy na temat Ducha Świętego uznawane były za heretyckie w kontekście przyjętych wyobrażeń dotyczących Trójcy Świętej.

XVI-wieczne wyobrażenie papieża Formozusa (domena publiczna).
XVI-wieczne wyobrażenie papieża Formozusa (domena publiczna).

Bądźmy jednak uczciwi wobec niego, jako że w tamtych czasach próba rozwikłania zagadki Ducha Świętego oznaczała otwarcie puszki Pandory, co zresztą nie zmieniło się przez wiele następnych stuleci. (…)

I żebyście czasem nie pomyśleli, że proces wymierzony w trupa i zorganizowany przez jego następcę na rozkaz jego przeciwników był tylko farsą, chciałbym teraz zwrócić uwagę na fakt, że Stefan mianował diakona, który miał występować w obronie Formozusa.


Reklama


Zdarzały się chwile, kiedy tenże diakon stosował swoje święte prawo do zachowania całkowitego milczenia. Co jeszcze bardziej niedorzeczne, podczas przesłuchania człowiek ten klękał niekiedy za tronem, na którym usadzono Formozusa, po czym odpowiadał w imieniu zwłok.

Ciało papieża wrzucone do Tybru

Doprowadziło to do kuriozalnych sytuacji – jak wtedy, kiedy papież Stefan kiwał palcem przed nosem martwego papieża i krzyczał: „Dlaczego przywłaszczyłeś sobie urząd papieski?!”. I na to chowający się za tronem diakon odpowiadał: „Bo byłem zły!”.

Artykuł stanowi fragment książki Mikey'a Robinsa pt. To nie przystoi! Nieprzyzwoite nawyki znanych i szanowanych (Wydawnictwo Poznańskie 2021).
Artykuł stanowi fragment książki Mikey’a Robinsa pt. To nie przystoi! Nieprzyzwoite nawyki znanych i szanowanych (Wydawnictwo Poznańskie 2021).

Ta parodia procesu mogłaby stać się jeszcze bardziej oburzająca, chyba tylko gdyby obrońca musiał udzielać odpowiedzi, popijając jednocześnie wodę, aby zrobić na tłumie większe wrażenie. Tak się jednak nie stało, a szkoda.

Nic więc dziwnego, że Formozusa uznano za winnego. Jego rozkładające się ciało odarto z dostojnych szat i przewieziono po ulicach Rzymu. Trzy palce jego prawej dłoni – którymi błogosławił i namaszczał – odcięto, po czym pochowano go w zbiorowej mogile.


Reklama


Jednak nawet to nie wystarczyło wrogom Formozusa. Ekshumowano go po raz drugi (co samo w sobie musi stanowić jakiś grzech), a następnie bezceremonialnie ciśnięto nim do Tybru, wpisując go tym samym w podejrzaną i wieloletnią rzymską tradycję wrzucania zwłok do głównej rzeki, która płynęła przez miasto.

Na szczęście pewien skromny mnich z powodów znanych tylko sobie uratował ciało Formozusa i zakopał go już na dobre. Był to dość szczęśliwy przypadek ludzkiej… no cóż, nazwijmy to dobrocią.

Marny koniec Stefana VI

Zwłaszcza że w nerwowych czasach IX wieku we Włoszech wiatry zmian silnie wiały ponad starym, śmierdzącym Tybrem. Sposobem, w jaki Stefan VI potraktował ciało i spuściznę swojego poprzednika, zdołał obrzydzić porządnym ludziom życie w Rzymie.

Utracił urząd papieski i trafił do lochu, a w końcu go uduszono. Jego następca, papież Roman, szybko unieważnił wiele jego dekretów wymierzonych w ludzi mianowanych lub uświęconych przez Formozusa. Trudno się oprzeć wrażeniu, że nieco się pośpieszył.

XIX-wieczne wyobrażenie papieża Stefana VI (domena publiczna).
XIX-wieczne wyobrażenie papieża Stefana VI (domena publiczna).

Pomimo tego wszystkiego, co go spotkało, Stefan w dalszym ciągu miał w Rzymie potężnych sojuszników. Dlatego też rządy Romana na tronie papieskim trwały zaledwie od sierpnia do listopada 897 roku, kiedy to nagle zmarł z niewyjaśnionych przyczyn. Załóżmy może, że dopadła go dna.

Wygląda zatem na to, że nawet w dawnych latach polityka papieska dopuszczała możliwość, aby odrzucony niegdyś przywódca zgromadził tak wielu zwolenników, by mógł powstać i usunąć swego następcę, a następnie zastąpić go kimś, kto bardziej odpowiada jego poglądom politycznym. Możecie dostrzec w tym pewne podobieństwa do współczesnej polityki, zdaję się na was.

Przeczytaj również o tym dlaczego mąż oskarżył córkę papieża o kazirodczy związek z ojcem i bratem?


Reklama


Źródło

Artykuł stanowi fragment książki Mikey’a Robinsa pt. To nie przystoi! Nieprzyzwoite nawyki znanych i szanowanych. Jej polskie wydanie ukazało się nakładem Wydawnictwa Poznańskiego.

Nieprzyzwoite nawyki znanych i szanowanych

Tytuł, lead, i śródtytuły pochodzą od redakcji. Tekst został poddany obróbce redakcyjnej w celu wprowadzenia większej liczby akapitów.

Ilustracja tytułowa: Synod trupi na obrazie Jeana-Paula Laurens’a (domena publiczna).

Autor
Mikey Robins
Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Damy Władysława Jagiełły (2021).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.