Tajny pakt Piłsudskiego z bolszewikami. Czy to Komendant uratował Rosję Sowiecką przed upadkiem?

Latem 1919 roku los rewolucji bolszewickiej wisiał na włosku. Wojsko Polskie dotarło do Mińska, a armie Białych ruszyły do wielkiej ofensywy, której celem była ostateczna rozprawa z komunistami. Piłsudski jednak, mimo nalegań Francuzów i Anglików, nie zamierzał przeć dalej na wschód. Wręcz przeciwnie, zawarł tajny rozejm z Leninem. Miał ku temu powody.

Piłsudski był przekonany, że choć terytorium leżące między Polską a Rosją nie musi koniecznie przypaść Polsce, nie można oddać go w ręce Rosji. Był zwolennikiem federacji, do której należeć miały, oprócz Polski, dwa demokratyczne państwa — Litwa i Ukraina.


Reklama


Nierealna koncepcja

Była to koncepcja o tyle mało realna, że litewscy nacjonaliści, których uważał za swych naturalnych partnerów, domagali się uznania ich praw do obszaru Wielkiego Księstwa Litewskiego (wraz z Wilnem oraz całą Białorusią) i traktowali to jako wstępny warunek jakichkolwiek negocjacji.

Ukraińcy z kolei byli podzieleni: istniały tam stronnictwa pro-polskie i antypolskie, a oprócz tego działały różne ugrupowania prorosyjskie, nacjonalistyczne i komunistyczne. Piłsudski miał jednak nadzieję, że uda mu się stworzyć coś w rodzaju sojuszniczego związku tych państw.

Już w lutym 1919 roku Józef Piłsudski wprowadził na terenie całej polski powszechny obowiązek szkolny do 14 roku życia (domena publiczna).
Koncepcja federacyjna Józefa Piłsudskiego miała mała szanse powodzenia (domena publiczna).

Tymczasem stanowczo dążył do zajęcia jak największego obszaru przedrozbiorowej Polski, pragnąc utworzyć „poduszkę bezpieczeństwa” i zapewnić sobie możliwie najsilniejszą pozycję w chwili rozpoczęcia negocjacji.

Rosyjska Armia Zachodnia nie miała w założeniu wkraczać zbrojnie na terytorium Polski, ale starała się wypełnić próżnię polityczną wynikającą z niejasnego układu sił.

Przeczytaj też: Bitwa pod Zadwórzem 1920. Starcie, które uratowało Lwów przed bolszewikami

Bolszewicy wzięci w kleszcze

Tymczasem „próżnia” znajdowała się nie przed nią, lecz za nią. Trzy armie Białych, hojnie wyposażone przez Ententę, atakowały bolszewików od strony Bałtyku na północy, od strony Syberii na wschodzie i od strony Ukrainy na południu.

Dowodzone przez generała Antona Denikina Siły Zbrojne Południa Rosji, które rozpoczęły marsz na Moskwę i odnosiły kolejne zwycięstwa nad Armią Czerwoną, stawały się realnym zagrożeniem.


Reklama


Polska, Niemcy i światowa rewolucja musiały poczekać. Lenin rozpaczliwie potrzebował czegoś, co nazwał „pieredyszką” — szansy złapania oddechu, umożliwiającego skierowanie wszystkich dostępnych sił przeciw temu nowemu zagrożeniu. Postanowił więc zastosować ubiegłoroczną taktykę — zyskać czas w zamian za pokój — i zgodził się na tajne negocjacje, które zaproponował Piłsudski.

Polski wódz naczelny nie żywił żadnych iluzji w stosunku do bolszewików. Miał osobiste doświadczenia współpracy z nimi — znajdowało się wśród nich kilku polskich socjalistów, z którymi dawniej łączyły go bliskie kontakty. Znał dobrze prawdziwe cele bolszewików i metody, za pomocą których je osiągali.

Artykuł stanowi fragment książki Adama Zamoyskiego pod tytułem Warszawa 1920 Nieudany podbój Europy. Klęska Lenina (Wydawnictwo Literackie 2020).
Artykuł stanowi fragment książki Adama Zamoyskiego pod tytułem Warszawa 1920 Nieudany podbój Europy. Klęska Lenina (Wydawnictwo Literackie 2020).

Ale Polska również potrzebowała oddechu. Jej armia — zlepek jednostek pozostałych z okresu minionej wojny — była uwikłana w zacięte walki z Niemcami o Wielkopolskę, w konflikt z Czechami o Śląsk Cieszyński i w toczące się wokół Lwowa zażarte boje z ukraińskimi nacjonalistami. Co ważniejsze, Piłsudski uważał Denikina za zagrożenie dla Polski nie mniejsze niż Lenin.

Odrodzona Polska budzi odrazę

Biali korzystali z poparcia Ententy, która przekazała im niedawno sprzęt o wartości trzech milionów funtów i wysłała nawet do Rosji kontyngent żołnierzy mający wesprzeć ich militarnie.

Wielkie historie co kilka dni w twojej skrzynce! Wpisz swój adres e-mail, by otrzymywać newsletter. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Liczyła najwyraźniej na to, że w razie ich zwycięstwa Rosja ponownie zajmie swoje dawne miejsce w gronie czterech najważniejszych członków Przymierza. W takim przypadku los wszystkich roszczeń terytorialnych Polski, a nawet trwałość jej bytu państwowego, zależałyby wyłącznie od dobrej woli Rosji.

Sojusznicy nakłaniali Piłsudskiego do uderzenia na Rosję i wsparcia Białych. Szczególnie energicznie naciskał na niego brytyjski minister wojny Winston Churchill. Ale niezależnie od tego, co polski przywódca sądził o Leninie i bolszewikach, wolał mieć do czynienia z nimi niż z rządem Białych, tym bardziej, że Denikin nie ukrywał, iż odrodzenie niepodległej Polski budzi jego odrazę, a większość jej terytorium uważał za część Rosji.


Reklama


Piłsudski zawarł więc z Leninem tajne zawieszenie broni, dzięki któremu ten ostatni mógł wycofać znad polskiej granicy około czterdziestu tysięcy żołnierzy i przerzucić ich na front walki z Denikinem.

Sytuacja się odwraca

Po kilku tygodniach Armia Czerwona ruszyła do natarcia, spychając i zmuszając do odwrotu siły Denikina. Taka radykalna odmiana sytuacji była charakterystyczna dla rosyjskiej wojny domowej, podczas której taktyczny odwrót, wywołany drobną porażką, zamieniał się w masową ucieczkę, gdyż wszystkie czynniki dodatkowe — uszkodzony sprzęt, dewastacja terenu, zachowanie miejscowej ludności, choroby, dezercja i obawy przed politycznymi represjami — działały na niekorzyść wycofujących się sił i niszczyły ich strukturę.

Dla Denikina nie do pomyślenia była odrodzona Polska w granicach innych niż Królestwa Kongresowego (domena publiczna).
Dla Denikina nie do pomyślenia była odrodzona Polska w granicach innych niż Królestwa Kongresowego (domena publiczna).

Ale zachodni politycy i przedstawiciele opinii publicznej uznali to za dowód, że bolszewicy cieszą się poparciem mas i posiadają przewagę militarną. To przekonanie odebrało im znaczną część zapału do dalszych interwencji w sprawy Rosji.

Wzbudziło też obawy zachodnich rządów przed wewnętrznymi rozruchami, napędzanymi przez lewicowe sympatie dla odważnego socjalistycznego eksperymentu, na który zdobyła się Rosja. Tylko najbardziej zdeterminowani antybolszewicy i przywódcy francuskich kół militarnych domagali się kontynuowania interwencji.


Reklama


Brytyjski premier David Lloyd George, który był dotychczas jednym z najbardziej entuzjastycznych zwolenników siłowej rozprawy z bolszewikami, oznajmił, że Rosja zostanie ocalona przez wolny rynek i że „z chwilą nawiązania stosunków handlowych z Rosją komunizm zniknie z powierzchni ziemi”.

Przeczytaj również o tym, jak w 1920 roku brytyjski premier usiłował pozbawić Polskę niepodległości. Chcieliście nas sprzedać „łajdackim kanaliom”

Źródło

Artykuł stanowi fragment książki Adama Zamoyskiego pod tytułem Warszawa 1920 Nieudany podbój Europy. Klęska Lenina. Jej drugie wydanie ukazało się właśnie nakładem Wydawnictwa Literackiego.

Polecamy

Tytuł, lead oraz śródtytuły pochodzą od redakcji. W celu zachowania jednolitości tekstu usunięto przypisy, znajdujące się w wersji książkowej. Tekst został poddany obróbce redakcyjnej w celu wprowadzenia większej liczby akapitów.

Ilustracja tytułowa: Fragment obrazu Kazimierza Mańskowskiego (domena publiczna).

Autor
Adam Zamoyski
5 komentarzy
  • Słuszna decyzja Piłsudskiego. Gdyby wygrali Biali bylibyśmy dużo mniejszym krajem. Inną sprawą jest jednak to jak w takim przypadku potoczyłaby się IIWŚ. Rosja raczej nie wspierałaby Hitlera i prędzej pomogliby Polsce. Duże szanse, że wojna w ogóle by nie wybuchła gdyż bez komunizmu w Rosji sam Hitler i jego kompani byliby rzeczywiście marginesem politycznym w Niemczech. Jednak dziś bylibyśmy bez większości Pomorza, bez Gdańska, bez większości Śląska, bez Mazur. W zamian jednak brak komunizmu, brak wojny…

  • Tego też obawiał się Piłsudski. Wiedział że bolszewicy byli dla europejskich rządów „trędowaci”, natomiast ” biali” mieli poparcie aliantów, także militarne. gdyby wygrali, Polska – o ile w ogóle odzyskała by niepodległość, została by okrojona najwyżej do obszaru Kongresówki i części Galicji wchodzącej dziś w skład państwa polskiego ( Małopolska Zachodnia). Alianci na pewno opowiedzieli by się po stronie Rosji, będącej podczas wojny ich głównym sojusznikiem. Piłsudski został niejako bez wyjścia – musiał wybrać mniejsze zło i tym mniejszym złem okazali się bolszewicy. Historia pokazała, że to zło wcale nie było mniejsze i przyniosło Polsce mnóstwo ofiar, zniszczeń i innych nieszczęść.

  • i na końcu wycięlu nam numer i wyzwolili nas od jeszcze gorszego nieszxzęścia jakim był fasYzm – hitleryzm. Jak pech to pech!!!!!!!!

  • Nie jest tajemnicą to że Piłsudski i Lenin się znali. Jak bliską to była znajomość nie wiadomo. W procesie starszych braci sądzonych za zamach na Cara ,brat Lenina dostał wyrok śmierci ,natomiast brat Piłsudskiego został zesłany na Syberię. W Polsce pokutuje bajka o zesłaniu na Syberię młodszego Piłsudskiego ,to wyssane z palca kłamstwo. Owszem dostał kilku letni nakaz osiedlenia się na Syberii ,ale pobierał z tego powodu co miesiąc pieniądze od carskich urzędników. Tylko Bronisław Piłsudski ,później znany etnograf i badacz kultury Ajnów ,zostal wyrokiem cesarskiego sądu skazany na Syberyjskie zesłanie. Koncepcja federacji Piłsudskiego z Ukrainą i Żmudzią-Litwą ,budzi śmiech ,obydwa te kraje swoją państwowości zawdzięczają Niemcom ,którzy chcieli w ten sposób osłabić Polskę. Od samego początku Ukraina i Żmudz swoją politykę budowały na antypolonizmie i germanofilii. Ta politykę zaczęły prowadzić od 1918 ,poprzez 2 WS i prowadzą ja do dziś. O tym gdzie Ukraińcy mają Piłsudskiego i Petlure przekonali się obydwaj po zdobyciu Kijowa ,gdzie nikt na nich nie czekał ani nie chciał się do nich przyłączyć. Niema się co oszukiwać ,rdzennie Polskie ziemie znajdowały się pod zaborami Pruskim i Austriackim. Przyłączenie części ziem 3 i fragmentu 2 zaboru Rosyjskiego dało 2 RP ok. 20% mniejszości narodowych. Miał więc rację Dmowski który walczył o państwo narodowe ,a nie nierealna koncepcję federacji ,której nikt nie chciał. Jedyną koncepcją federacji która mogła powstać była by federacja z Białorusią na zasadach podobnych jak RON.

Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Damy złotego wieku. Jego najnowsza pozycja to Damy przeklęte. Kobiety, które pogrzebały Polskę (2019).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współautor książki „Wielka Księga Armii Krajowej”. Zastępca redaktora naczelnego WielkiejHISTORII. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.