Togrul Beg. Rycina nowożytna

Togrul Beg (Tughril). Jeden z najważniejszych zdobywców i wodzów średniowiecza

Strona główna » Średniowiecze » Togrul Beg (Tughril). Jeden z najważniejszych zdobywców i wodzów średniowiecza

W początkach XI stulecia Imperium Bizantyńskie było najpotężniejszym państwem w zwanym świecie. W drugiej połowie tego samego wieku ugięło się pod naporem wroga, którego nikt się nie spodziewał. Piorunująca ekspansja koczowniczego ludu i upadek Azji Mniejszej były w dużym stopniu zasługą jednego genialnego wodza.

Koczownicze plemiona tureckie, nazywane Oguzami, a dzisiaj w pewnym uproszczeniu Seldżukami, zamieszkiwały pierwotnie stepy w głębi Azji Środkowej. Ich konwersja na islam u schyłku X wieku i stopniowa ekspansja, początkowo w kierunku południowym, zachwiała stabilnością regionu.


Reklama


Członkowie migrującej ordy łatwo znajdywali zajęcie w armiach imperium Ghaznawidów, które w XI wieku kontrolowało obszary od północnych Indii i obecnego Afganistanu, po Iran. Turcy rośli w sile, dokonywali podbojów, ścierali się z regularnymi wojskami i żądali dla siebie coraz większych terytoriów.

Byli groźni. Ale śmiertelnie niebezpieczni stali się, gdy zjednoczył ich genialny, a dzisiaj – przynajmniej w świecie zachodnim – niemal zupełnie zapomniany wódz.

Imperium seldżuckie u szczytu potęgi - w roku 1092.
Imperium seldżuckie u szczytu potęgi – w roku 1092. Zaznaczono miejsce decydującej bitwy Dandanakan w 1040 roku (ryc. MapMaster, lic. CC-BY-SA 4,0).

Zapomniany geniusz

Togrul Beg (Tughril) urodził się w ostatnich latach X stulecia na azjatyckim stepie. Karierę wojskową zaczynał w służbie władców Buchary na obszarze obecnego Uzbekistanu.

Później chciał przejść wraz z podporządkowaną sobie ordą na usługi sułtana Ghaznawidów Masuda I, ten jednak widział w Turkach raczej zagrożenie niż potencjalnych sojuszników.


Reklama


Jak wyjaśnia Stanisław Rek, autor książki Manzikert 1071 wydanej w serii Historyczne Bitwy, Togrul Beg był „analfabetą silnie przywiązanym do rodzimych tradycji tureckich”, ale też „osobą wybitnie utalentowaną, wizjonerem o szerokich horyzontach, potrafiącym przyjmować nowatorskie, zrywające ze schematami rozwiązania”.

U schyłku lat 30. X wieku Oguzowie podbili rozległe ziemie imperium Ghaznawidów, a sam Togrul Beg został ogłoszony sułtanem.

Tekst powstał między innymi w oparciu o książkę Stanisława Reka pt. Manzikert 1071 (Bellona 2022). Do kupienia tylko w księgarni wydawcy.

W 1040 roku pod Dandanakanem pokonał 50-tysięczną armię Masuda, w 1043 miał zaś już pod swoją kontrolą Chorezm (historyczną krainę w obecnym Uzbekistanie i Turkmenistanie) oraz cały zachodni Iran.

Największa potęga Bliskiego Wschodu

Jak wyjaśnia Stanisław Rek na kartach książki Manzikert 1071, kilka lat wystarczyło do stworzenia „największej potęgi politycznej i militarnej na Bliskim Wschodzie”.


Reklama


Sułtanat Wielkich Seldżuków, nazywany też imperium seldżuckim, sięgał aż po wschodnie rubieże chrześcijańskiego Bizancjum.

Togrul Beg, świetnie rozumiejący naturę koczowników, wiedział, że zdoła utrzymać kontrolę nad olbrzymim państwem tylko, jeśli wskaże poddanym nowe cele grabieży i migracji. „Chętnie kierował hordy turkeńskie na ziemie armeńskie, gruzińskie i syryjskie” – wyjaśnia Stanisław Rek.

Togrul Beg. Rycina nowożytna
Togrul Beg. Rycina nowożytna

Początek decydującej konfrontacji

Imperium krzepło, dysponowało coraz silniejszą armią i wydajniejszym systemem podatkowym. Od 1045 wyraźnie napierało już na terytoria bizantyńskie.

W ten sposób rozpoczęła się konfrontacja, która pozbawiła Bizancjum terytoriów w Azji Mniejszej i otworzyła drogę do krucjat. Poza tym zaś – przepowiedziała upadek cesarstwa wschodniego pod naporem przyszłego, też tureckiego, mocarstwa.

Bibliografia

  • Bosworth, C.E., Ṭog̲h̲ri̊l (I) Beg [w:] The Encyclopaedia of Islam, New Edition, Brill 2000
  • Peacock, A., The Great Seljuk Empire, Edinburgh University Press 2015.
  • Rek S., Manzikert 1071, Bellona 2022.

Schyłek i katastrofa najpotężniejszego średniowiecznego imperium

Autor
Grzegorz Kantecki

Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Dołącz do nas

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Pańszczyzna. Prawdziwa historia polskiego niewolnictwa, Damy złotego wiekuDamy Władysława Jagiełły czy Epoka hipokryzji czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Damy srebrnego wieku (2022).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach, Okupowana Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.