Żołnierze ukraińscy i fragment flagi NATO.

Ukraina miała być od dawna w NATO. Tak wyglądały tajne plany rozszerzenia sojuszu

Strona główna » Historia najnowsza » Ukraina miała być od dawna w NATO. Tak wyglądały tajne plany rozszerzenia sojuszu

Z perspektywy 2022 roku łatwo zapomnieć jak odmiennie wyobrażano sobie rozwój geopolityki bezpośrednio po upadku Związku Sowieckiego. Plany były nie tylko ambitne, ale wręcz sielankowe. Również w odniesieniu do Ukrainy.

Tim Weiner, dziennikarz „New York Timesa” i świetny znawca zagadnień współczesnej dyplomacji, przypomina, jak postrzegano pozycję Ameryki na samym początku lat 90. XX wieku. Obraz był wprost surrealistyczny.


Reklama


„Stany Zjednoczone kroczyły przez świat niczym kolos. W ciałach decyzyjnych Waszyngtonu panowało przekonanie, że wszystko rozwija się tak, jak chcemy” – komentuje Weiner w książce Szaleństwo i chwała. Wojna polityczna pomiędzy Stanami Zjednoczonymi a Rosją, 1945-2020.

Na dowód wystarczy przytoczyć słowa Jamesa A. Bakera, sekretarza stanu w gabinecie George’a Busha seniora. „Nie było żadnych problemów w polityce zagranicznej. Wszyscy chcieli być przyjaciółmi Stanów Zjednoczonych. Wszyscy pragnęli przyjąć wolny rynek. Wszyscy chcieli przyjąć demokrację, z wyjątkiem jedynie Korei Północnej, Kuby, Iranu i Libii. Wszyscy byli nasi” – podsumował swoje urzędowanie.

Tony Lake (trzeci od lewej) na spotkaniu w Białym Domu.
Tony Lake (trzeci od lewej) na spotkaniu w Białym Domu. Kwiecień 1993 roku.

Tylko z rzadka odzywały się głosy, że nie należy ulegać złudnemu poczuciu triumfalizmu i zakładać, że Zachód nieodwołalnie zwyciężył.

Sielankowa strategia

Jak pisze Tim Weiner na kartach książki Szaleństwo i chwała. Wojna polityczna pomiędzy Stanami Zjednoczonymi a Rosją, 1945-2020, na początku lat 90. XX wieku „nikt nie wiedział, jaka powinna być polityka USA po zimnej wojnie”.


Reklama


Po przejęciu władzy przez demokratę, Billa Clintona, zaczęto firmować koncepcję „demokratycznego powiększania”, która miała zastąpić doktryny zimnowojenne. Jej autorem był doradca do spraw bezpieczeństwa narodowego Tony Lake.

Lake doszedł do przekonania, że najlepszym sposobem na powiększenie liczby demokratycznych krajów, przyjmujących z otwartymi ramionami amerykański kapitalizm będzie rozszerzenie NATO. I to na wprost imponującą skalę.

Artykuł powstał między innymi w oparciu o książkę Tima Weinera pt. Szaleństwo i chwała. Wojna polityczna pomiędzy Stanami Zjednoczonymi a Rosją, 1945-2020 (Rebis 2022).

Szczegóły zawiera odtajniony raport Departamentu Stanu z 1993 roku podsekretarz stanu Lynn Davis pod tytułem Strategy for NATO’s Expansion and Transformation.

Tajny raport Lynn Davis

Założenia, wyłożone przed szczytem sojuszu, były niesamowicie ambitne, a z dzisiejszej perspektywy wprost nieprawdopodobne. Davis poważnie traktowała scenariusz, w którym NATO zostanie rozszerzone za przyzwoleniem, a nawet we współpracy z władzami rosyjskimi.


Reklama


„Będziemy się starać o szybkie wsparcie Jelcyna dla nowych celów NATO” – zapowiadała. – „Musimy zjednać sobie Rosjan”.

Pani podsekretarz, we współpracy z innymi planistami departamentu, zarysowała też dalekofalową wizję rozszerzenia sojuszu. Podkreśliła przy tym, że jego dalsze etapy na razie nie powinny być podawane do wiadomości.

Żołnierze ukraińscy i fragment flagi NATO.
Żołnierze ukraińscy i fragment flagi NATO.

Niewiarygodne zamierzenia. Nie tylko Ukraina w NATO

Zgodnie z tajnym raportem najpóźniej do 1998 roku zamierzano przyjąć do sojuszu Czechy, Polskę, Węgry, a w miarę możliwości także Bułgarię i Słowenię. Do roku 2000 NATO miało objąć jeszcze Rumunię, Albanię i kraje bałtyckie.

Wszystkie wymienione kraje faktycznie przystąpiły do sojuszu, choć w latach 1999 i 2004, a Albania dopiero w 2009. Projekt Lynn Davies zawierał jednak jeszcze kolejny punkt.


Reklama


Podsekretarz stanu pisała: „Ci, których wpuścimy do NATO powinni stać się inspiracją dla krajów wciąż tylko stowarzyszonych. Nasze przesłanie dla Ukrainy będzie brzmieć: patrzcie co Polska osiągnęła w nagrodę za trudne decyzje, jakie zaczęła podejmować w 1987. W efekcie została całkowicie zintegrowana z europejskim mainstreamem. Podążajcie za jej przykładem. Drzwi są otwarte”.

Zgodnie z opisanym założeniem raport przewidywał, że najpóźniej do roku 2005 do NATO zostaną przyjęte Ukraina, Białoruś, a także… Rosja.

Bibliografia

Obraz wielkiej rywalizacji, której skutki odczuwamy dzisiaj

Autor
Kamil Janicki

Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Dołącz do nas

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Damy Władysława Jagiełły (2021).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach, Okupowana Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.