Obóz kobiecy w Auschwitz-Birkenau

W stercie trupów szukała matki po numerze obozowym. Poruszające wspomnienie więźniarki Auschwitz

Strona główna » II wojna światowa » W stercie trupów szukała matki po numerze obozowym. Poruszające wspomnienie więźniarki Auschwitz

Więźniarka, która przyjechała zobaczyć Auschwitz po latach, nie potrafiła wyrzucić z pamięci jednego wspomnienia. Gdy przekroczyła bramy obozu wróciło do niej natychmiast: nastoletnia dziewczynka i jej rozdzierający smutek w dniu, w którym straciła swoją mamę…

Poniższe słowa to fragment rozmowy Niny Majewskiej-Brown z Anną Odi, córką więźnia KL Auschwitz Józefa Odiego (nr obozowy 61 615) oraz jego żony Miry, która przeszła Pawiak, Majdanek, Ravensbrück i Buchenwald. Wywiad znalazł się w książce pt. Ostatnia „więźniarka” z Auschwitz.


Reklama


***

Trudno wskazać jakąś jedną dramatyczną historię. One wszystkie zapadają w pamięć. Każdy zachowany z tych niewyobrażalnych tragedii przedmiot niesie z sobą historię, energię, wspomnienie, domysł…

Może to być walizka, wiklinowy kosz, skarpetka, koszulka dziecięca, bucik czy smoczek – to wszystko liczone w setkach tysięcy obrazuje tyleż historii. Nawet niepozorny, dla innych bezwartościowy pęk kluczy jest świadectwem tragedii.

Obraz "Selekcja w starej łaźni" namalowany przez byłego więźnia Władysława Siwka. Ilustracja ze zbiorów Muzeum Auschwitz-Birkenau.
Obraz „Selekcja w starej łaźni” namalowany przez byłego więźnia Władysława Siwka. Grafika ze zbiorów Muzeum Auschwitz-Birkenau.

Zatrzymać się w biegu

Z pewnością ich właściciele przed wyruszeniem w przymusową podróż dokładnie zamknęli swoje mieszkanie, okna, wyłączyli światło. Przecież ci ludzie, wychodząc z domów, sądzili, że zaraz do nich wrócą!

Nam, szczęśliwcom, którzy nie doświadczyliśmy takiego bólu i strachu jak oni, pozostaje tylko wyobraźnia i szczere współczucie. Pielęgnowanie pamięci o Ofiarach. Zatrzymanie się w biegu i zastanowienie: kim byli, jak liczne były ich rodziny, kto za nimi tęsknił i po nich płakał?


Reklama


Dla nazistów liczyła się totalna zagłada i to pod każdym względem: emocjonalnym, fizycznym, mentalnym. Realizowali swoją mrzonkę o narodzie nadludzi, lepszym od innych, depcząc inne nacje, poglądy tych, którzy nie wpasowywali się w aryjski kanon. Dlatego nie mam takiej jedynej opowieści.

Ale niezmiennie poszukuję historii ludzi, którzy dotykali przedmiotów znajdujących się w Państwowym Muzeum Auschwitz-Birkenau.

Fragment wywiadu, który czytasz został dołączony do książki Niny Majewskiej-Brown pt. Ostatnia „więźniarka” z Auschwitz.

Właściwie jedna historia na zawsze zostanie ze mną, bo mimo że od wielu lat pracowałam już w muzeum, zrobiła na mnie kolosalne wrażenie.

Pani Zofia

W 2012 roku odwiedziła muzeum była więźniarka Pani Zofia Pawłowska (numer obozowy 70271). Było to dla niej, ale również dla nas wielkie przeżycie, bo każdy były więzień przybywający na miejsce swojej kaźni musi się zmierzyć z lawiną wspomnień, traumą.

W jego głowie odżywają wspomnienia i obrazy, dlatego z tak wielką atencją podchodzimy do każdego z nich. Tak było również w przypadku Pani Zofii.

Gdy znalazła się między barakami Birkenau, była bardzo poruszona. Cała drżała. Nagle spojrzała na jeden z baraków i powiedziała, że doskonale pamięta, iż właśnie w nim mieszkała.

Nie mówiła jednak dalej o sobie, nie wspominała, czego sama doświadczyła, lecz opowiedziała historię szesnastoletniej, może siedemnastoletniej dziewczyny, która w tym samym baraku, na sąsiedniej pryczy spała z mamą.


Reklama


Twarze zmarłych były podobne…

Któregoś dnia jej mama była już tak słaba, wycieńczona chorobą, że nie była w stanie pójść do pracy. Blokowa i współwięźniarki zdecydowały, że powinna zostać na pryczy, i uspokajały nastolatkę, że matce nic nie będzie, nikt się nie zorientuje, że nie dołączyła do któregoś z komand.

Dziewczyna przez cały dzień o niczym innym nie myślała, tylko o swojej ukochanej mamusi. Gdy po całym dniu i po ostatnim apelu wróciła do baraku, rzuciła się w stronę pryczy i z rozpaczą stwierdziła, że mamy nie ma. Powiedziano jej, że zmarła i ciało zostało wyniesione wraz z innymi na blok 25.

Obóz kobiecy w Auschwitz-Birkenau
Obóz kobiecy w Auschwitz-Birkenau.

Rozpacz córki była przeogromna. Nie słuchając nikogo, bez zastanowienia pobiegła do tamtego baraku, gdzie zobaczyła sterty nagich ciał, w zasadzie szkieletów, rozebranych już z pasiaków, rzuconych jedne na drugie.

Wśród trupów, przeglądając je metodycznie, szukała matki. Ale nie patrzyła na twarze, tylko na wytatuowany na ręce numer. Ciała i twarze zmarłych były tak podobne, że tylko po numerze mogła odnaleźć mamusię. Trupów było jednak tak wiele, że matki nie znalazła.

Przeczytaj też o tym, jak wyglądał poród w piekle na ziemi. W Auschwitz przyszły na świat tysiące noworodków.


Reklama


Źródło

Powyższy tekst to fragment rozmowy Niny Majewskiej-Brown z Anną Odi, która została dołączona do książki pt. Ostatnia więźniarka z Auschwitz. Pozycja ukazała się nakładem wydawnictwa Bellona w 2021 roku.

Tytuł, lead, tekst w nawiasie kwadratowym i śródtytuły pochodzą od redakcji. Tekst został poddany obróbce redakcyjnej w celu wprowadzenia większej liczby akapitów.

Ostatnia „więźniarka” najgorszego miejsca na ziemi

ostatnia wiezniarka - baner
Współautor
Nina Majewska-Brown
Współautor
Anna Odi
2 komentarze

 

Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Damy złotego wieku. Jego najnowsza pozycja to Seryjni mordercy II RP (2020).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.