Złupienie Konstantynopola w 1204 roku. Największa grabież średniowiecza?

Strona główna » Średniowiecze » Złupienie Konstantynopola w 1204 roku. Największa grabież średniowiecza?

W 1204 roku doszło do jednego z najbardziej haniebnych wydarzeń w dziejach chrześcijańskiej Europy. Uczestnicy IV krucjaty, zwołanej oficjalnie po to, by wyzwolić Ziemię Świętą, ruszyli nie do Jerozolimy, ale Konstantynopola. Zdołali zdobyć i złupić stolicę cesarstwa wschodniego, uchodzącą za najbogatsze miasto chrześcijańskiego świata. Już wtedy twierdzono, że doszło do grabieży, jakieś świat jeszcze nie widział.

Łupy zdobyte w Konstantynopolu wielu mogły wydać się bajeczne. [Rycerz z francuskiej Pikardii i kronikarz wyprawy] Robert de Clari został nimi wręcz olśniony:


Reklama


Nigdy od stworzenia świata nie widziano zdobytego tak wielkiego dobra ani tak szlachetnego, ani tak bogatego, ani w czasach Aleksandra, ani w czasach Karola Wielkiego, ani dotąd, ani potem.

Sądzę, że w 40 najbogatszych miastach świata nie znalazłoby się tyle dobra, ile zostało znalezione w Konstantynopolu. A Grecy świadczyli, że dwie trzecie bogactw świata jest w Konstantynopolu, a trzecia [część] rozsiana po świecie.

Szturm Konstantynopola w 1204 roku. Miniatura XV-wieczna.
Szturm Konstantynopola w 1204 roku. Miniatura XV-wieczna.

Pałac o pięciuset (złupionych) salach

Szczególnie wielkie wrażenie wywarł na nim wygląd pałaców Bukoleon i Blacherny. Temu pierwszemu, kryjącemu w swym wnętrzu niemal pięćset komnat, poświęcił długi i szczegółowy opis, wyróżniając przede wszystkim tzw. Świętą Kaplicę.

Była ona „tak bogata i wspaniała, że nie było tam ani jednego drewnianego zawiasu, ani jednej zasuwki, ani jednej części, którą zwyczajnie robi się z żelaza, a która byłaby całkiem ze srebra, i tam nie było ani jednej komnaty, która nie byłaby bądź z jaspisu, bądź z porfiru, bądź z innych bogatych, drogocennych kamieni. A posadzka kaplicy była z białego marmuru, tak gładkiego i przezroczystego, że zdawało się, iż jest z kryształu […]”.


Reklama


Kaplicę wypełniały bajeczne skarby — relikwie związane z Chrystusem, święte ikony, wyroby ze szlachetnych kruszców, dzieła sztuki. Clari dokładnie opisał znalezione relikwie, wśród nich kawałki krzyża, na którym konał Zbawiciel, okucia kopii, którą rzymski żołnierz zadał mu cios w bok, i gwoździe wykorzystane do przebicia jego rąk i nóg.

Pośród skarbów zagarniętych w pałacu Blacherny opisał cesarskie korony i szaty wysadzane drogocennymi kamieniami oraz liczne sprzęty wykonane ze złota.

Tekst stanowi fragment limitowanej edycji książki Sławomira Leśniewskiego pt. Konstantynopol 1204 (Bellona 2022). Do kupienia tylko w księgarni wydawcy.

Suma zdobyczy

Precyzyjne określenie wartości łupów zagarniętych przez krzyżowców nie jest możliwe. Wszystkie relacje naocznych świadków różnią się ze sobą, podobnie jak oceny dokonywane przez historyków.

Często pojawia się w nich liczba 800 000 lub 900 000 marek [a więc srebrnych grzywien], co ma związek z zapiskiem pozostawionym przez Villehardouina: „Dobrze możecie wiedzieć, że wielka była zdobycz; gdyż bez tego, co ukradziono, i bez części Wenecjan, zostało dobrze czterysta tysięcy marek srebra, i dobrze dziesięć tysięcy uprzęży, takich i innych”.


Reklama


Część badaczy sądzi jednak, że wartość zdobyczy była dużo niższa, pisząc o sumie 300 000 marek do podziału pomiędzy krzyżowców i Wenecjan. Oznaczałoby to, iż Frankowie uzyskali 150 000 marek, z czego 50 000 zostało zwrócone Wenecjanom z tytułu zaległych rozliczeń. Pozostałość rozdzielono pomiędzy poszczególnych krzyżowców i nie były to bynajmniej kwoty, które mogłyby uczynić z nich bogaczy.

W ręce rycerzy dostało się po 20 marek, a duchowni i konni wojownicy otrzymali połowę tej sumy. Najniżej, co zrozumiałe, wycenione zostały zasługi zwykłych piechurów, którzy dostali po 5 marek.

Atak na Konstantynopol w 1204 roku i łupienie miasta.
Atak na Konstantynopol w 1204 roku i łupienie miasta. Miniatury z epoki.

Spodziewali się więcej?

Bez wątpienia zdobywcy spodziewali się większych łupów. To, co uzyskali, było dalekie od wyobrażeń, i w rzeczywistości rozwiewało mit, że większość światowych skarbów zebranych jest w Konstantynopolu.

Należy przyjąć, że spora część zdobyczy nie została jednak nigdy ujawniona ani ujęta w jakichkolwiek spisach i rejestrach i najzwyczajniej „rozpłynęła” się wśród zdobywców Konstantynopola, w tym zarówno żołnierzy, jak i zwykłych pielgrzymów towarzyszących armii.


Reklama


Podobny los spotkał także niektóre zebrane już i przeznaczone do podziału dobra, które zgromadzono w trzech wyznaczonych w tym celu kościołach. Miały one być strzeżone przez grupę dozorców wybranych spośród rycerzy, pielgrzymów i Wenecjan. Niektórzy z nich nie okazali się dość odporni na blask złota i sami zamienili się w rabusiów.

O niehonorowym i niezgodnym ze złożoną przysięgą zachowaniu w wielu miejscach piszą obaj kronikarze. „Razem zebrano pieniądze i zdobycz, a wiedzcie, że wszystko nie zostało przyniesione […]. A przyłapanym na kradzieży, wiedzcie, że uczyniono wielki sąd i dość powieszono”.

Źródło

Powyższy tekst stanowi fragment limitowanej edycji książki Sławomira Leśniewskiego pt. Konstantynopol 1204 (Bellona 2022). Do kupienia tylko w księgarni wydawcy.

Tytuł, lead oraz śródtytuły pochodzą od redakcji. Tekst został poddany podstawowej obróbce korektorskiej.

Haniebne losy IV krucjaty

Autor
Sławomir Leśniewski

Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Dołącz do nas

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Pańszczyzna. Prawdziwa historia polskiego niewolnictwa, Damy złotego wiekuDamy Władysława Jagiełły czy Epoka hipokryzji czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Damy srebrnego wieku (2022).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach, Okupowana Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.