10 pierwszych kobiet, które zostały szefami rządów

To one przecierały szlaki w świecie pozornie zarezerwowanym dla mężczyzn. Nie dały sobie wmówić, że polityka nie jest domeną kobiet – i udowodniły, że mają rację.

1. Sirimavo Bandaranaike

Sirimavo Bandaranaike, pierwsza kobieta-premier na świecie (domena publiczna).

Pierwsza kobieta premier uzyskała stanowisko w obecnej Sri Lance, wyspiarskim państwie na Oceanie Indyjskim – wcale nie w Europie! Do władzy doszła w 1960 roku i sprawowała ją do 1965 roku.


Reklama



Później jeszcze dwukrotnie zasiadła w fotelu premiera: rządziła Sri Lanką od 1970 do 1977 roku i od 1994 do 2000 roku (przeczytaj nasz artykuł na jej temat). Co więcej, do działania w polityce zachęciła także córkę – Chandrika Kumaratunge w 1994 roku została prezydentką Sri Lanki.

2. Indira Gandhi

Indira Gandhi z Johnem Gortonem, premierem Australii (domena publiczna).

Córka Jawaharlala Nehru, pierwszego premiera niepodległych Indii, wychowała się w cieniu walki o wolność swojego kraju. Niemal nie miała wyboru – po prostu musiała pójść w ślady ojca. Urząd objęła w dwa lata po jego śmierci, w 1966 roku, i sprawowała władzę nieprzerwanie przez 11 lat.

Nie było to zresztą jej ostatnie słowo. Po trzyletniej przerwie w 1980 roku ponownie zasiadła u sterów. Jej karierę przerwała nagła śmierć: zginęła w zamachu 31 października 1984 roku.

Przeczytaj też: Pierwsza kobieta na świecie, która została szefem rządu. A potem zmieniła nazwę swojego państwa

3. Golda Meir

Golda Meir, premierka Izraela (domena publiczna).

Trzecia i ostatnia premierka, która objęła rządy jeszcze w latach 60. – i stało się to także poza Europą. Golda Meir stanęła na czele izraelskiego gabinetu w 1969 roku i zajmowała to stanowisko do 1974 roku.

Nazywano ją „żelazną damą” izraelskiej polityki na długo zanim mianem tym zaczęto określać jej brytyjską koleżankę po fachu, Margaret Thatcher.


Reklama



Fotel premiera był dla niej zwieńczeniem długiej kariery w polityce. Rozpoczęła ją zresztą z hukiem: znalazła się wśród 24 sygnatariuszy izraelskiej deklaracji niepodległości z maja 1948 roku!

4. Elisabeth Domitien

Elizabeth Domitien pełniła urząd premierki w czasach dyktatury Jeana-Bedela Bokassy (domena publiczna).

Pierwsza premierka na kontynencie afrykańskim została powołana w styczniu 1975 roku, w najbardziej niezwykłych okolicznościach. Urząd powierzył jej dyktator Republiki Środkowoafrykańskiej, Jean-Bedel Bokassa, kilka lat wcześniej obwołany dożywotnim prezydentem, a wkrótce wyniesiony na tron cesarski.

Dlaczego Bokassa, zbrodniarz i tyran, zdecydował się na kobietę? Historyczka Guida M. Jackson twierdzi, że… na swój sposób był wrażliwy na los żeńskiej części społeczeństwa. Na przykład w 1971 roku w Dzień Matki wypuścił wszystkie kobiety z więzień.

Przeczytaj też: Pierwsza faraonka. Czy już 5000 lat temu Egiptem rządziła kobieta?

Elizabeth sprawowała urząd przez niewiele ponad rok, do kwietnia 1976; do dzisiaj pozostaje jedyną w historii premierką Republiki Środkowoafrykańskiej.

5. Margaret Thatcher

Margaret Thatcher w 1986 roku (fot. Bart Molendijk / Anefo/CC0).

Przełom dla kobiet w Europie nastąpił w 1979 roku, gdy premierką Wielkiej Brytanii została Margaret Thatcher. Przez następne 11 lat, dysponując sporą większością w parlamencie, żelazną ręką rządziła krajem, przeprowadzając wiele kontrowersyjnych reform.

Jaki był bilans jej rządów? Spytana kiedyś o to, co zmieniła w Wielkiej Brytanii, odpowiedziała: „wszystko”.


Reklama



6. Maria de Lourdes Pintasilgo

Maria de Lourdes Pintasilgo rządziła w Portugalii w drugiej połowie 1980 roku (fot. Roland Gerrits / Anefo/CC0).

Zaledwie kilka miesięcy po nominacji Thatcher, w sierpniu 1979 roku, szefowa rządu pojawiła się także w Europie kontynentalnej. Maria de Lourdes Pintasilgo rządziła jednak Portugalią zdecydowanie krócej, bo tylko do stycznia 1980 roku.

W ówczesnej Portugalii, pogrążonej w chaosie po upadku trwającej kilkadziesiąt lat dyktatury, podobnie krótkotrwałe gabinety nie były niczym niezwykłym. Między 1976 a 1983 rokiem powstało i upadło aż szesnaście rządów!

7. Eugenia Charles

Eugenia Charles z prezydentem Ronaldem Reaganem (domena publiczna).

Ta niezwykła kobieta, której dziadkowie mieli jeszcze status niewolników, była nie tylko pierwszą premierką, ale także pierwszą prawniczką w Dominice, wyspiarskim państwie na Morzu Karaibskim.

Do władzy doszła w 1980 roku i aż dwa razy – w 1985 i 1990 roku – była ponownie wybierana na urząd. „Nigdy nie będziemy bogaci, ale myślę, że możemy być samowystarczalnym narodem z odrobiną oszczędności i rozwoju” – mówiła swoim wyborcom.


Reklama



8. Gro Harlem Brundtland

Gro Harlem Brundtland w 1989 roku (fot. World Economic Forum/ CC BY SA 2.0).

Kariera polityczna norweskiej polityczki Gro Harlem Brundtland potoczyła się bardzo szybko. Od jej pierwszego stanowiska – debiutowała jako minister środowiska w 1974 roku – do objęcia urzędu premiera minęło zaledwie sześć lat.

Szefową rządu była trzykrotnie: przez kilka miesięcy w 1980 roku, między 1986 a 1989 rokiem oraz od 1990 do 1996 roku. W tym czasie póbowała między innymi przekonać Norwegów do przyłączenia się do Unii Europejskiej – nie odniosła jednak sukcesu.

Przeczytaj też: Miliard kobiet poddano nieludzkim torturom. Zastały kalekami, bo mężczyznom nie wystarczały ich stopy

9. Milka Planinc

Milka Planinc była szefową rządu Jugosławii w latach 1982-1986 (fot. fair use).

Na dziesięć lat przed ostatecznym upadkiem Jugosławii także w tym kraju na czele rządu stanęła kobieta. Milka Planinc, chorwacka polityczka, zajmowała urząd premiera od 1982 do 1986 roku.

Widząc coraz gorszą sytuację ekonomiczną kraju, Planinc próbowała przeprowadzić przynajmniej ograniczone reformy, zaczęła też spłatę coraz większego zagranicznego długu.


Reklama



Nie zdołała jednak zapobiec katastrofie; państwo, którym kierowała, rozpadło się 6 lat po jej ustąpieniu ze stanowiska.

10. Benazir Bhutto

Benazir Bhutto w 1988 roku (fot. Gerald B. Johnson/domena publiczna).

Pierwszą dziesiątkę kobiet-szefów rządów zamyka premierka Pakistanu, Benazir Bhutto, która sprawowała władzę w latach 1988-1990. Trzy lata później wybrano ją ponownie: kierowała gabinetem także między 1993 a 1996 rokiem.

Przez kolejną dekadę była ważną postacią w pakistańskiej polityce. Jej karierę, podobnie jak karierę Indiry Gandhi, przerwał zamach na jej życie. Zginęła 27 grudnia 2007 roku.

Przeczytaj także o najpotężniejszej cesarzowej Bizancjum. Nawet senatorom kazała całować swoje stopy


Reklama



Bibliografia

  • Guida M. Jackson, Women Rulers Throughout the Ages. An Illustrated Guide, ABC-CLIO 1999.

Ilustracja tytułowa: Golda Meir w 1965 roku (domena publiczna).

Autor
Anna Winkler
1 komentarz
  • Premierka, polityczka, prezydentka… Jakby nie wystarczało, że jesteście takim historycznym pudelkiem. Naprawdę musicie tak poniewierać język polski? Ideologia autorki ważniejsza od rozumu i godności?

Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Damy złotego wieku. Jego najnowsza pozycja to Damy przeklęte. Kobiety, które pogrzebały Polskę (2019).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współautor książki „Wielka Księga Armii Krajowej”. Zastępca redaktora naczelnego WielkiejHISTORII. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.