Bitwa pod Kircholmem w wyobrażeniu Adama Setkowicza

Bitwa pod Kircholmem oczami szwedzkiego historyka. "Największa porażka w naszych dziejach"

Strona główna » Nowożytność » Bitwa pod Kircholmem oczami szwedzkiego historyka. "Największa porażka w naszych dziejach"

27 września 1605 roku oddziały szwedzkie, w sile niemal 11 000 ludzi, stanęły naprzeciw około 3400 Polaków. Niekoronowany król Karol IX Waza posiadał przewagę w kawalerii, piechocie oraz działach. I wierzył, że Kircholm, położony około 20 kilometrów od inflanckiej Rygi, stanie się miejscem jego niekwestionowanego triumfu.

Bitwa pod Kircholmem, stoczona 27 września 1605 roku, zapisała się w polskich dziejach jako jeden z najwspanialszych triumfów husarii. Starcie funkcjonuje jednak także w tradycji szwedzkiej. Tyle że w Sztokholmie pisze się o nim jako o bezprecedensowej, wprost haniebnej katastrofie militarnej.


Reklama


„Szwedzki książę dał rozkaz natychmiastowego ataku na równinę, a wtedy zaskoczył go atak polskiej kawalerii, najbardziej wówczas doświadczonych i najniebezpieczniejszych przeciwników, zwanych skrzydlatą husarią. Byli to najodważniejsi wojownicy spośród polskiej szlachty, elita armii” – opowiada Herman Lindqvist na kartach książki Przez Bałtyk. 1000 lat polsko-szwedzkich wojen i miłości.

„Absolutna rzeź” i wyczyn „legendarnego hetmana”

Z inicjatywy Wydawnictwa Poznańskiego publikacja ukazała się ostatnio w polskim przekładzie. Oryginał powstał jednak z myślą o szwedzkich odbiorcach. Ci mogą się dowiedzieć, że pod Kircholmem doszło do „absolutnej rzezi”.

Jan Karol Chodkiewicz pod Kircholmem na obrazie Januarego Suchodolskiego (domena publiczna).
Jan Karol Chodkiewicz pod Kircholmem na obrazie Januarego Suchodolskiego (domena publiczna).

„Dowodzona przez legendarnego hetmana Chodkiewicza husaria przełamała szyki szwedzkiej piechoty, która po ucieczce własnej kawalerii na boki pozostała bez ochrony” – podkreśla Lidqvist, a więc jeden z najpopularniejszych publicystów historycznych w Skandynawii.

Od autora książki Przez Bałtyk dowiadujemy się także, że straty poniesione przez Karola IX Wazę w starciu, które miało być bajecznie łatwym zwycięstwem, okazały się wprost niewiarygodne. Przewyższyły nawet liczbę szwedzkich ofiar sławnej bitwy pod Połtawą, stoczonej nieco ponad sto lat później. Pod Kircholmem:


Reklama


Koń Karola [IX] został postrzelony, a on sam cięty szablą w głowę. Leżącego na ziemi, zamroczonego i ogłuszonego władcę uratował Inflantczyk Henrik Wrede, który zeskoczył z wierzchowca i oddał go Karolowi, umożliwiając mu ucieczkę. Sam po chwili został rozsiekany przez husarzy.

Na polu walki zostały ciała około dziewięciu tysięcy Szwedów i tylko stu Polaków. Wściekłość Karola znalazła upust w liście do Rady Królewskiej. O porażkę obwiniał swoich żołnierzy, którzy nie dochowali przyrzeczonej mu niegdyś wierności.

Artykuł powstał w oparciu o książkę Hermana Lindqvista pt. Przez Bałtyk. 1000 lat polsko-szwedzkich wojen i miłości (Wydawnictwo Poznańskie 2022).

Największa porażka

Wściekłość łatwo zrozumieć. Jak komentuje Herman Lindqvist, w Rzeczpospolitej triumf kircholmski stał się źródłem „niekończącej się euforii”. Wyrazy podziwu i listy gratulacyjne nadchodziły z całej Europy, nawet od papieża, a poza tym też od sułtana tureckiego i szacha Persji.

Renoma króla Polski Zygmunta III Wazy znacząco się poprawiła, a jego pretensje do tronu szwedzkiego zaczęto traktować z wcześniej nieobecną powagą.

Bitwa pod Kircholmem w wyobrażeniu Adama Setkowicza
Bitwa pod Kircholmem w wyobrażeniu Adama Setkowicza.

Kolejne lata miały wprawdzie pokazać, że Polacy nie są w stanie wyzyskać odniesionego sukcesu i na dobre odmienić biegu koszmarnie drogiej wojny, jeden fakt pozostawał jednak i pozostaje prawdziwy.

Jak pisze autor książki Przez Bałtyk. 1000 lat polsko-szwedzkich wojen i miłości bitwa pod Kircholmem była „największą w dziejach porażką Szwecji”.

Przeczytaj też o tym, jak szwedzki król uciekł do Polski. Kupił sobie kawałek Pomorza i założył nowe państwo.


Reklama


Bibliografia

Artykuł powstał w oparciu o książkę Hermana Lindqvista pt. Przez Bałtyk. 1000 lat polsko-szwedzkich wojen i miłości (Wydawnictwo Poznańskie 2022).

Szwedzkie spojrzenie na temat historycznych relacji z Polską

Autor
Grzegorz Kantecki

Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Dołącz do nas

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Damy Władysława Jagiełły (2021).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach, Okupowana Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.