"Cave canem". Starożytni Rzymianie wierzyli, że ten napis uchroni ich przed krzywdą. Polacy też tak uważają

Jeśli mieszkacie na wsi lub na przedmieściach, na pewno doskonale znacie to „psychologiczne” zabezpieczenie. Na bramach i ogrodzeniach setek tysięcy polskich domów wiszą tabliczki informujące o „złym psie”. Mają ostrzegać gości, a przy okazji (lub nawet przede wszystkim) odstraszać przestępców. Robią to już od przynajmniej dwóch tysięcy lat.

W miastach starożytnego cesarstwa rzymskiego noc zawsze niosła z sobą niebezpieczeństwo. Olbrzymie metropolie nie miały sił policyjnych, straży, a przede wszystkim – oświetlenia ulicznego.


Reklama


„W sytuacji, gdy władze zapewniały nocą tak minimalną ochronę, działalność kryminalna stanowiła stały problem” – podkreśla James B. Tschen-Emmons w książce Artifacts from Ancient Rome.

Obywatele unikali opuszczania domów po zmroku. Ci których było na to stać, zatrudniali prywatnych strażników, ochroniarzy i tylko w ich asyście wychodzili nocą na ulicę.

Cave canem. Najsłynniejsza mozaika z psem strażniczym w Pompejach.

Także w zaciszu własnych czterech ścian Rzymianie nie mogli czuć się zupełnie bezpieczni. Włamania zdarzały się regularnie. Dla odstraszenia przestępców stosowano różne sposoby, z których jeden okazał się nadzwyczajnie trwały.

Prawie jak wycieraczka do butów

W rzymskich Pompejach, pogrzebanych przez erupcję wulkanu w 79 roku n.e., odnaleziono kilka intrygujących mozaik i malowideł ozdabiających wejścia do budynków.


Reklama


Na posadzce przed drzwiami do tak zwanego Domu Poety Tragicznego archeolodzy odkopali mozaikę przedstawiającą czujnego, gotowego do ataku bądź powitania przybysza psa. W kształcie i formie to dzieło sztuki przypomina trochę… dzisiejsze wycieraczki do butów.

Pod wizerunkiem czworonożnego strażnika umieszczono napis o również znajomej treści. Cave canem, a więc: „Uwaga pies”.

Dom Poety Tragicznego w Pompejach, w których odkryto mozaikę z psem strażniczym. Fotografia z początku XX wieku.
Inny pies strażniczy z Pompejów. Mozaika obecnie w zbiorach Narodowego Muzeum Archeologicznego w Neapolu.

Przestroga dla każdego, kto miał nieczyste intencje

Także dwa inne domy, Pakwiusa Prokulusa oraz Jukundusa, posiadały mozaiki z psami strażniczymi. Z kolei przed tak zwaną tawerną Soterikusa odkryto malowidło z takim przedstawieniem.

„Te dzieła nie tylko informowały gości, że w środku może być pies, ale też przestrzegały przed wchodzeniem do środka każdego, kto pojawiłby się pod drzwiami po zmroku i miał nieczyste intencje” – wyjaśnia James B. Tschen-Emmons. Zupełnie tak, jak dzisiaj.

Przeczytaj też o higienie w starożytnej Grecji. Jak często myli się mieszkańcy antycznej Sparty i Aten?


Reklama


Bibliografia

  • Tschen-Emmons James B., Artifacts from Ancient Rome, Greenwood 2014.
Autor
Kamil Janicki
Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Damy złotego wieku. Jego najnowsza pozycja to Seryjni mordercy II RP (2020).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.