Clara Ward i Rigo Janczy. Największy skandal obyczajowy w świecie XIX-wiecznej arystokracji

Strona główna » XIX wiek » Clara Ward i Rigo Janczy. Największy skandal obyczajowy w świecie XIX-wiecznej arystokracji

To była historia z dobrze znanej bajki. Zbiedniały europejski arystokrata postanowił wziąć za żonę córkę amerykańskiego milionera. Już czekał na obfity zastrzyk pieniędzy, nie zaprzątał więc sobie głowy charakterem panny młodej, jej pasjami i… równowagą umysłową. Nie mógł wiedzieć, że wkrótce stanie się bohaterem jednego z największych skandali na kontynencie.

Clara Ward była najmłodszym dzieckiem Ebera Brocka Warda, krezusa z Michigan, który dorobił się ogromnej fortuny na budowie statków i hutach żelaza. W przeliczeniu na dzisiejsze pieniądze ten „pierwszy milioner amerykańskiego Zachodu”, miał nawet pół miliarda dolarów.


Reklama


Belg Marie Joseph Anatole Élie de Riquet de Caraman w przeciwieństwie do Warda pieniędzmi nie mógł się pochwalić, ale za to był dumnym posiadaczem tytułu księcia de Chimay. Jako pierwszej wody arystokrata zaczął starać się o rękę bajecznie bogatej Amerykanki. I zaskakująco łatwo przyjęto jego zaloty.

„Z Clarą było tylko nieco lepiej”

Książę de Chimay nie wiedział i nie chciał wiedzieć niemal nic o swojej przyszłej żonie. Liczyły się dla niego tylko pieniądze i może jeszcze wygląd panny młodej. Clara była młoda (zaledwie siedemnastoletnia w chwili ślubu) i atrakcyjna. Ale były też więcej niż niesforna.

Clara Ward
Clara Ward. Fotografia pozowana.

„Niestety, rodzina była genetycznie obciążona i przynajmniej czworo z jego ośmiorga dzieci miało poważne problemy psychiczne” – wyjaśnia Kazimierz Bem w książce Amerykańskie milionerki. – „Z Clarą było tylko nieco lepiej i jej matka, która szybko ponownie wyszła za mąż, wysyłała ją do kolejnych szkół klasztornych dla panien z dobrych domów, z których Clara albo sama uciekała, albo była usuwana za niesforne zachowanie”.

Gdy wreszcie dziewczynę udało się wydać za mąż, państwo Ward odetchnęli z ulgą. Książę de Chimay beztrosko cieszył się zaś z pieniędzy… choć tylko do czasu.


Reklama


Wesele odbyło się z wielką pompą w roku 1890. A już po sześciu latach, w ciągu których Clara urodziła mężowi dwójkę dzieci, rozpętał się wprost niewyobrażalny skandal.

Niski, krępy i brzydki

Rzecz zaczęła się w Paryżu, w lokalu dla przedstawicieli wyższych sfer, w którym chętnie bywali księstwo Chimay. Pewnego wieczoru natknęli się tam na zespół grajków, w tym na niepiśmiennego Cygana z Węgier, Riga Janczę.

Był to, jak podkreślano w amerykańskiej prasie, „nie żaden adonis”, lecz „nieporadny chudzielec o twarzy upstrzonej znamionami ospy”. Wyśmiewano się z jego miernych talentów muzycznych. Można się też spotkać z opiniami, że Rigo miał „małpi wyraz twarzy” i był „brutalem”.

Amerykańskie milionerki
Artykuł powstał na podstawie książki Kazimierza Bema pt. Amerykańskie milionerki (Wydawnictwo Poznańskie 2021).

„Zachowane zdjęcia potwierdzają fakt, że nie grzeszył urodą: był niski, krępy i brzydki” – podkreśla autor Amerykańskich milionerek. Mimo to Clara z miejsca zakochała się w grajku. Już tej samej nocy, gdy się spotkali, wylądowała w jego łóżku. A wkrótce na dobre wyjechała z rodzinnej posiadłości.

Dziennikarzom, zarzucającym jej, że porzuciła męża i dzieci bez uprzedzenia, odparła prostodusznie, że kłamią. Bo przecież zanim zabrała manatki, powiedziała księciu Chimay, że między nimi wszystko skończone.


Reklama


Wyrodna matka

Dla dziennikarzy, tak ze Starego, jak i Nowego Świata to była pożywka jakich mało. Dziesiątki artykułów strawiono na roztrząsanie kulisów romansu. Pismacy nie byli w stanie pojąć, jak „ktoś tak pozbawiony kwalifikacji” zdobył uczucia księżnej. I jak ta księżna dla szpetnego analfabety z prowincji wyrzekła się honorów i naraziła na potworne nieprzyjemności.

Mąż też nie rozumiał tego, co zaszło. Szybko złożył pozew o rozwód i o odebranie żonie prawa do opieki nad potomstwem, co tylko spotęgowało skandal.

Wyrok, uzyskany już w styczniu 1897 roku, ledwie miesiąc po ucieczce Clary, w całej rozciągłości odpowiadał na wnioski arystokraty. Wyrodnej matce zakazano zbliżać się do dzieci. Miała za to łożyć na nie alimenty.

Węgierskie ciasto, światowy skandal

„O skandalu pisała cała europejska prasa, a na Węgrzech powstało specjalne kwadratowe czekoladowe ciasto nazwane, by uczcić ich romans, Rigo Jancsi” – komentuje Kazimierz Bem w swojej fascynującej książce. Podaje też, że Clara nic nie robiła sobie z panującego wokół niej szumu.

Podobno nauczyła kochanka czytać i pisać, po czym znów pojechała z nim do Paryża. Nie chciano jej ugościć w niemal żadnym hotelu… kupiła więc dom dla siebie i Riga.

Clara Ward i Rigo Janczy
Clara Ward i Rigo Janczy.

„Skończyłam z tym wszystkim. Chciałam być wolna. Przynajmniej uwolniłam się od tej zgniłej atmosfery, w której żyje współczesne społeczeństwo” – powiedziała dziennikarzom w nagłym przypływie szczerości.

W 1898 roku była księżna wzięła z ukochanym muzykantem ślub. Potem występowała na scenie głośnego kabaretu Moulin Rouge, podczas gdy Rigo przygrywał na skrzypcach. Swobodą nie cieszyła się jednak długo. Trudno też uznać ją za szczęśliwą.


Reklama


Alkohol i rękoczyny

„Nad związkiem zbierały się chmury. Rigo nie stronił od alkoholu i po kilku latach słychać było o głośnych awanturach z rękoczynami” – można przeczytać w Amerykańskich milionerkach.

Małżonkowie podróżowali po całym świecie (Japonia, Egipt), ale jego uczucia do niej powoli chłodły i to pomimo tego, że na jego zachcianki Clara wydała około 20 milionów dzisiejszych dolarów.

W 1901 roku jej matka, brat i wuj doprowadzili do uznania jej przez sąd za niezdolną do zarządzania własnymi pieniędzmi i przejęli nadzór nad jej majątkiem – odtąd miała otrzymywać tylko stały dochód, pomniejszony o koszty utrzymania dzieci.

Przeczytaj też o skandalicznym małżeństwie polskiego arystokraty. Matka kawalera błagała papieża i cesarza, by je powstrzymali

Bibliografia

Niezwykłe żony największych arystokratów

Autor
Grzegorz Kantecki
Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Damy Władysława Jagiełły (2021).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.