Czy jesteś człowiekiem honoru według "Kodeksu Boziewicza"?

Honor nie jest sprawą uznaniową. Przynajmniej nie w świetle (nie)sławnego „Kodeksu Boziewicza”. Porucznik Wojska Polskiego, który w 1919 roku postanowił samowolnie stworzyć reguły dla wszystkich ludzi honoru, jasno określił kogo wolno zaliczać do elitarnego klubu.

Kodeksy honorowe cieszyły się przed stuleciem ogromną popularnością w całej niemal Europie. Nie były to w żadnym razie formalne akty prawne, ale często tak właśnie wyglądały.


(Rzekomo) na ich mocy ludzie twierdzący, że mają honor żądali od innych „satysfakcji”. A gdy tej nie otrzymywali drogą pokojową, to w myśl kodeksów wyzywali adwersarzy na pojedynek.

Pretekst do krwawej rozprawy

Kodeksy, podobnie jak same pojedynki, cieszyły się na przestrzeni dwudziestolecia międzywojennego coraz gorszą opinią.

Krytykowano je za promowanie archaicznego elityzmu, a zwłaszcza – za dawanie raptusom, awanturnikom i rwącym się do bitki młodzieńcom pozornej „podstawy” do rozlewu krwi. Bo przecież kodeks przynajmniej symbolicznie rozgrzeszał tego, kto pragnął rzucić się z szablą lub pistoletem na kogoś kto mu ubliżył.

Polski kodeks honorowy

W Polsce najpopularniejszą publikację tego typu wydawał w roku 1919 – z własnej inicjatywy i bez konsultacji z jakimikolwiek „oficjalnymi” czynnikami – porucznik Wojska Polskiego Władysław Bozewicz.


Książka (pierwotny tytuł: Polski kodeks honorowy) okazała się natychmiastowym bestsellerem. Na jej podstawie przeprowadzono może nawet tysiące postępowań honorowych i setki pojedynków.

Autor w żadnym razie nie spodziewał się takiej popularności. Sam przyznał, że pierwszą wersję kodeksu pisał bez głębszego przemyślenia sprawy, niemal na kolanie. Potem przez kilka lat wprowadzał poprawki i uzupełnienia. Wyciął wiele sprzeczności i niezrozumiałych ustępów. A także np. zapis uznający, że… żaden homoseksualista nie może uważać się za człowieka honoru.

Tylko „ludzie honoru” podlegali kodeksowi, tylko oni mogli go stosować i tylko ich wolno było wyzywać na pojedynek.

Ostateczne zasady

Edycję z roku 1927, wydaną pod tytułem Ogólne zasady postępowania honorowego można już uznać za finalną i kompletną. Nie tylko szczegółowo wykładała ona reguły pojedynków i innych formy rozwiązywania sporów, ale też – definiowała kto właściwie może się uważać za człowieka honoru.

Kodeks Boziewicza. Okładka wydania z 1927 roku.

Zasady były niezwykle restrykcyjne i szczegółowe. A zarazem ważne dla każdego, kto szanował instytucję samozwańczych kodeksów.

Tylko „ludzie honoru” podlegali kodeksowi, tylko oni mogli go stosować i tylko ich wolno było wyzywać na pojedynek.


Czy ty byś się załapał? Czy mógłbyś wyzwać na pojedynek tego, kto zaszedł ci drogę, popchnął cię na korytarzu, albo obgadywał przy ekspresie do kawy? Możesz to łatwo sprawdzić. Poniżej kwestionariusz złożony z dwudziestu pytań. Odpowiedz na wszystkie i od razu dowiesz się czy według „Kodeksu Boziewicza” z 1927 roku jesteś człowiekiem honoru.

Czy jesteś człowiekiem honoru?

Czy jesteś klerykiem lub duchownym?
Czy jesteś osobą pełnoletnią?
Czy ukończyłeś szkołę średnią?
Czy byłeś karany przez sąd?
Pojedynek na grafice z końca XVIII wieku
Pojedynek na grafice z końca XVIII wieku


Czy jesteś donosicielem, zdrajcą, oszczercą lub szantażystą?
Czy jesteś dezerterem z armii polskiej?
Czy udzielasz pożyczek na wysoki procent lub sprzedajesz towary po zawyżonych cenach?
Czy uprawiasz hazard na pieniądze?
Czy zdarzyło ci się powiedzieć, że posiadasz tytuł naukowy, jakieś odznaczenie albo godność?
Czy zawsze żądasz satysfakcji za ciężką zniewagę?
Czy jesteś tchórzem?
Czy obcujesz z ludźmi niehonorowymi?
Pojedynek na drzeworycie z drugiej połowy XIX wieku
Pojedynek na drzeworycie z drugiej połowy XIX wieku


Czy jesteś dziennikarzem?
Czy powtarzasz rzeczy, które powiedziano ci w tajemnicy?
Czy jesteś alkoholikiem?
Czy piszesz anonimowe komentarze w internecie?

Czy spłacasz długi w terminie?

Czy bronisz czci kobiet?
Czy opowiadasz o swoich sukcesach łóżkowych?
Czy jesteś mężczyzną?

Bibliografia

Quiz opracowałem na podstawie: Władysław Boziewicz, Ogólne zasady postępowania honorowego : (kodeks honorowy), Kraków 1927.


Autor
Kamil Janicki
Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Damy złotego wieku. Jego najnowsza pozycja to Damy przeklęte. Kobiety, które pogrzebały Polskę (2019).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współautor książki „Wielka Księga Armii Krajowej”. Zastępca redaktora naczelnego WielkiejHISTORII. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Anna Winkler

Doktor nauk społecznych, filozofka i politolożka. Zajmuje się przede wszystkim losami radykalizmu społecznego. Interesuje się historią najnowszą, historią rewolucji i historią miast, a także kobiecymi nurtami historii. Chętnie poznaje dzieje kultur pozaeuropejskich.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.