Czy Józef Piłsudski zastrzelił własnego ochroniarza?

Strona główna » Międzywojnie » Czy Józef Piłsudski zastrzelił własnego ochroniarza?

Franciszek Koryzma, starszy żandarm – odpowiednik stopnia plutonowego w przedwojennej Żandarmerii Wojskowej – zapisał się w warszawskiej mitologii przez swoją tragiczną śmierć. Zginął trafiony kulami w nocy z 4 na 5 grudnia 1928 roku, kiedy pełnił służbę w ochronie Belwederu.

W pałacu spał wówczas Piłsudski, o którym twierdzono, że ma zwidy w postaci nachodzących go w nocy duchów – stąd sypiał zawsze przy włączonej lampce. Mówiono też, że dla odegnania widm Marszałek zwykł był niekiedy oddawać w nocy strzały w ciemność spowijającą Łazienki; w obawie przed duchami, względnie zamachem na swe życie.


Reklama


Ofiara paranoi Piłsudskiego?

Nic dziwnego, że w tej sytuacji w Polskę poszła plotka o Ziuku, który przypadkiem postrzelił i zabił strażnika. Roztaczanie wizji Piłsudskiego paranoika, człowieka niepanującego nad swoimi czynami, było jak najbardziej na rękę jego wrogom politycznym.

Pamiętajmy, że działo się to raptem półtora roku po zamachu majowym. Cztery miesiące po tajemniczym zaginięciu generała Włodzimierza Zagórskiego; trzy miesiące po skatowaniu niemal na śmierć krytycznego wobec nowej władzy dziennikarza, a później poczytnego pisarza Tadeusza Dołęgi-Mostowicza.

Po śmierci Koryzmy od razu pojawiły się plotki, że zastrzelił go Piłsudski (domena publiczna).
Po śmierci Koryzmy od razu pojawiły się plotki, że zastrzelił go Piłsudski (domena publiczna).

Trzykrotnie dostawał lanie na ulicy endecki pisarz Adolf Nowaczyński. On i Dołęga-Mostowicz stracili w tych incydentach oko. O wszystkie te czyny powszechnie posądzano „sanatorów”.

Śledztwo w sprawie śmierci Koryzmy – zabitego dwoma strzałami w głowę – niezwykle zagmatwane, nie doprowadziło do konkluzji. Znaczną część jego przebiegu i odkryć utajniono.


Reklama


Dodatkowej pikanterii dodawały sprawie pogłoski, jakoby Koryzma był jednym z siepaczy Piłsudskiego, używanych do usuwania niewygodnych przeciwników – jako taki miał się przyczynić między innymi do „zniknięcia” generała Zagórskiego.

Zawiniła rywalizacja policji z żandarmerią?

Czyżby zatem śmierć starszego żandarma nie była wynikiem wypadku, ale morderstwem – zemstą endecji? Bardziej prawdopodobne, że chodziło o rywalizację między Policją Państwową a Żandarmerią Wojskową – o to, która ze służb powinna zajmować się ochroną Marszałka; rywalizację o względy Ziuka.

Artykuł stanowi fragment książki Stanisława Tekieli pt. Pałac Kultury i… grozy i inne warszawskie mity (Bellona 2021).
Artykuł powstał między innymi w oparciu o książkę Stanisława Tekieliego pt. Pałac Kultury i… grozy i inne warszawskie mity (Bellona 2021).

Taką tezę postawił w swoich wspomnieniach Felicjan Sławoj-Składkowski – w momencie wypadku minister spraw wewnętrznych, potem premier, jeden z najbliższych współpracowników Piłsudskiego.

Według tej wersji agent policji miał strzałami w stronę Belwederu udowodnić, że ochrona zapewniana przez żandarmerię nie jest szczelna. Koryzma znalazł się przypadkowo na linii strzału – albo i nieprzypadkowo. Śledztwo w sprawie śmierci żandarma nic nie dało. W jego toku zatrzymano kilka osób kojarzonych z półświatkiem, ale wobec braku dowodów zwolniono je.

Przeczytaj również o tym, że Hitler w 1935 roku zaproponował Piłsudskiemu wspólny marsz na Moskwę. Jaką dostał odpowiedź?


Reklama


Źródło

Artykuł stanowi fragment książki Stanisława Tekieliego pt. Pałac Kultury i… grozy i inne warszawskie mity. Ukazała się ona nakładem wydawnictwa Bellona.

Legendy i mity o Warszawie

Tytuł i śródtytuły pochodzą od redakcji. Tekst został poddany obróbce redakcyjnej w celu wprowadzenia większej liczby akapitów.

Autor
Stanisław Tekieli
1 komentarz

 

Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Damy Władysława Jagiełły (2021).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.