Dalsze losy mordercy Bony Sforzy. Co się stało z Janem Wawrzyńcem Pappacodą?

To był jeden z najbardziej bezlitosnych spisów epoki renesansu. Agent Habsburgów omamił Bonę Sforzę, otruł ją i ułożył fałszywy testament władczyni, w którym ta oddawała cały swój majątek niemieckiej dynastii. Następnie zabił każdego, kto mógł podważyć legalność jego kroków. Czy kiedykolwiek poniósł konsekwencje?

Filip II Habsburg, zwany Królem Arcykatolickim, na zlecenie którego działał włoski szlachcic Jan Wawrzyniec Pappacoda, bez wahania włączył włoskie księstwa Bony – Bari i Rossano – w granice swojego państwa.


Reklama


Protesty na nic się zdały – król Polski Zygmunt August i jego siostry Anna Jagiellonka zostali de facto wydziedziczeni. Na pocieszenie otrzymali tylko kilka skrzyń z kosztownościami matki. Tyle zostało im z majątku uważanego za największą fortunę epoki.

Znaczenia nie miało ani odkrycie drugiego, autentycznego testamentu Bony, ani nawet przyznanie się mordercy do winy. 

Dziedziniec zamku Bony Sforzy we włoskim Bari. To w tej rezydencji zamordowano polską królową-wdowę (fot. Kamil Janicki).

„Wywiązałem się z obietnicy”

Żądni zemsty Habsburgowie – którym Bona Sforza przez całe dekady mieszała szyki w Europie Środkowej – w ogóle nie kryli się z tym, że kazali ją zabić. 

Sam Jan Wawrzyniec Pappacoda (którego spisek i wcześniejsze losy opisałem szeroko w TYM artykule) napisał w liście do jednego z ministrów Filipa II:


Reklama


Przez śmierć królowej polskiej wywiązałem się z obietnicy, uczynionej dworowi króla Jego Miłości Katolickiego.

Król nie zapomniał mu tej przysługi. Morderca otrzymał wysoką roczną pensję. Mianowano go margrabią Capurso oraz kasztelanem Bari. 

Do tego dochodziły hojne darowizny zapisane w sfałszowanym testamencie oraz zupełnie bezczelne prezenty od Habsburga. Zleceniodawca zbrodni czuł się tak pewnie, że nagrodził Pappacodę nawet za to… jak wierną służbą odznaczał się na dworze jego bliskiej przyjaciółki, polskiej królowej!

Filip II Habsburg na obrazie pędzla Antonisa Mora. Rok 1560.

Inna ścieżka postępowania

Filip nie musiał się niczego obawiać z bardzo prostego powodu. To on sam był ostatnią instancją w jakimkolwiek procesie lub dochodzeniu dotyczącym śmierci Bony Sforzy. Momentalnie ukręcał łeb każdej próbie wyciągnięcia konsekwencji podejmowanej przez polskiego króla.

Nie mogąc przyskrzynić Pappacody w postępowaniu karnym, dyplomaci Zygmunta Augusta postanowili złożyć na niego skargę nie za morderstwo, ale – za ciężkie występki przeciwko religii katolickiej. O winie agenta miał rozstrzygnąć najwyższy trybunał inkwizycyjny, w samej Stolicy Apostolskiej.

Wielkie historie co kilka dni w twojej skrzynce! Wpisz swój adres e-mail, by otrzymywać newsletter. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Przez długie lata zbierano, a pewnie też fabrykowano dowody przeciwko Pappacodzie. Cała zachowana dokumentacja procesowa liczy przeszło 530 kart i spoczywa w przepastnych archiwach Kongregacji Nauki Wiary.

Co ciekawe, to unikalne źródło nie zostało dotąd przez nikogo szczegółowo zbadane. Zajmujący się nim, jako jedyny Polak, Lech Szczucki, stwierdził wprost, że zdołał przeczytać tylko fragment, a na wykonanie skanów lub kopii nie posiadał funduszy.


Reklama


Siedemdziesiąt zdeflorowanych dziewic

Polacy, wspierani przez nuncjusza apostolskiego w Rzeczpospolitej Wincentego Portico, nie hamowali się w swoich oskarżeniach. Stwierdzano, że Pappacoda „powodowany straszliwą żądzą” zdeflorował siedemdziesiąt dziewic i odbywał stosunki seksualne z około stu osobami obu płci.

Jakby tego było mało, przejawiał rzekomo nieposkromiony pociąg do młodych chłopców i trawił czas na „sodomskich praktykach”. Nuncjusz pisał wprost, że według jego wiedzy Pappacoda tylko w wyjątkowych wypadkach i wbrew samemu sobie uprawiał seks w sposób naturalny, zawsze preferując sprzeczne z naturą stosunki analne.

Bazylika świętego Mikołaja w Bari. To tutaj spoczywają kości polskiej królowej Bony Sforzy.

Agentowi zarzucano też morderstwa, udział w spiskach, popieranie reformacji, a nawet ostentacyjny ateizm. 

Polacy nieprzypadkowo kładli jednak nacisk właśnie na pedofilskie i homoseksualne preferencje Pappacody. W tej epoce osobom oskarżanym o homoseksualizm groziła w Rzymie nawet kara śmierci poprzez spalenie na stosie.

Przeczytaj też: Ostatnie lata Zygmunta Starego. Dlaczego naprawdę dostał swój unikalny przydomek?

Czyny gorsze niż morderstwo?

Reprezentanci Zygmunta Augusta liczyli, że jeśli podniosą stawkę i oskarżą Pappacodę nie o zwykłe zabójstwo Bony Sforzy, ale o największe zbrodnie przeciw obyczajności, zdołają skusić inkwizytorów do radykalnych kroków. Nie zdołali.

Wprawdzie reputacja Pappacody została zszargana, chronił go jednak nadal list żelazny wystawiony przez papieża. Bezkarnie powrócił do swoich dóbr, dwukrotnie się ożenił i prowadził spokojny żywot aż do śmierci z przyczyn naturalnych w 1576 roku.


Reklama


Bona do tego czasu nie doczekała się nawet pogrzebu. Zaabsorbowany walką o spadek po matce i myślący wyłącznie o pieniądzach Zygmunt August zupełnie zaniedbał tę sprawę. Przez długie lata zwłoki królowej były wystawiane niczym jarmarczna atrakcja w zakrystii kościoła świętego Mikołaja w Bari.

Wizytujący Apulię Mikołaj Radziwiłł zachwycał się, że jej ciało „było całe, jeno jedna część wargi wierzchniej się nadpsuła”. Dopiero w latach 90. XVI wieku, czterdzieści lat po śmierci Bony, córka królowej Anna zapewniła jej wreszcie godny pochówek.

Przeczytaj też o tym, jak zaplanowano i doprowadzono do skutku spisek na życie Bony Sforzy. Przygotowania do zbrodni trwały latami.

Bibliografia

Artykuł napisałem kilka lat temu, przy okazji promocji mojej książki Damy złotego wiekuPierwotnie ukazał się w tygodniku „Do Rzeczy”. Bibliografię, na której bazowałem, a także pełną historię spisku na życie polskiej władczyni znajdziesz w książce.

Autor
Kamil Janicki
1 komentarz
  • Wystawianie zwłok na widok publiczny (najczęściej w szklanej trumnie) jest we włoskich kościołach bardzo powszechne i nie oznacza braku szacunku dla ciała. Wręcz przeciwnie. Na ten zaszczyt zasługują osoby wybitne oraz święte.

Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Damy złotego wieku. Jego najnowsza pozycja to Damy przeklęte. Kobiety, które pogrzebały Polskę (2019).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współautor książki „Wielka Księga Armii Krajowej”. Zastępca redaktora naczelnego WielkiejHISTORII. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.