Dekalog pierwszej polskiej lekarki. Dzisiejsi doktorzy powinni się od niej uczyć

Strona główna » XIX wiek » Dekalog pierwszej polskiej lekarki. Dzisiejsi doktorzy powinni się od niej uczyć

Kariera Anny Tomaszewicz-Dobrskiej szła pod prąd wszelkim normom i oczekiwaniom epoki. Jako pierwsza Polka zdobyła dyplom doktora medycyny i pomimo walnego oporu środowiska podjęła praktykę nad Wisłą. Jej dekalog też był więcej niż nieszablonowy. Zamiast dziesięciu punktów zawierał osiem. I właściwie każdy mógłby się przydać także dzisiejszym lekarzom.

W 1864 roku Uniwersytet w Zurychu przyjął na studia medyczne pierwszą kobietę. Zaledwie siedem lat później na uczelnię zapisała się też pierwsza Polka: 17-letnia Anna Tomaszewicz urodzona w Mławie w zaborze rosyjskim.


Reklama


Uczyła się doskonale, na przedostatnim roku zaproponowano jej nawet płatną asystenturę, a potem wyjazd zawodowy do Japonii. Anna marzyła jednak o pracy lekarskiej w Polsce, odrzuciła więc wszystkie oferty.

Droga przez mękę. Co Anna Tomaszewicz musiała zrobić, by praktykować medycynę?

Walka o podjęcie praktyki okazała się dla niej drogą przez mękę. Odmówiono jej nostryfikowania dyplomu, nie przyjęto jej do Warszawskiego Towarzystwa Lekarskiego, nie pozwolono praktykować medycyny. Musiała wyjechać do Petersburga i tam walczyć o swoje.

Doktor Anna Tomaszewicz-Dobrska na fotografii wykonanej w pracowni J. Mieczkowskiego

Jak potem wspomniała, odniosła sukces tylko dlatego, że zgodziła się zatrudnić jako lekarka… w haremie tureckiego sułtana. Władze szukały kandydatki znającej płynnie francuski, niemiecki i angielski. „Na razie żadna z kobiet lekarzy Rosjanek temu warunkowi zadość nie czyniła. A ja się zgodziłam” – stwierdziła Anna Tomaszewicz. O jej doświadczeniach pisaliśmy szerzej w innym artykule.

Imponujące rezultaty. Szefowa „przytułku położniczego”

Do Polski pani doktor wróciła ponownie dopiero w 1880 roku. Wyszła za mąż za laryngologa Konrada Dobrskiego, który pomógł jej podjąć upragnioną praktykę.


Reklama


W obliczu ogromnego przyrostu zakażeń połogowych, prowadzących do masowych zgonów wśród matek i niemowląt, znany filantrop Stanisław Kronenberg zgodził się oddać Annie kierownictwo nad przytułkiem położniczym przy ulicy Prostej w Warszawie. Była to doskonała decyzja.

Pomimo koszmarnych warunków (woda z beczek, brak ubikacji, zepsute piece, zadymione wnętrza) doktor Tomaszewicz-Dobrska osiągała imponujące rezultaty. „Umieralność rodzących spadła do 1 proc., co budziło podziw nie tylko warszawskich lekarzy” – opowiada Małgorzata Skarbek na łamach magazynu Okręgowej Izby Lekarskiej w Warszawie pt. „Puls”.

Premiera nowej ksiażki Ałbeny Grabowskiej pt. Doktor Zosia już 26 października. Zamów już dzisiaj
Literackie spojrzenie na trudną drogę kobiet do równego traktowania w świecie medycyny. Doktor Zosia – ostatnia część trylogii Uczniowie Hippokratesa autorstwa Ałbeny Grabowskiej – właśnie trafiła do sprzedaży.

Dzięki zabiegom dr Dobrskiej w 1889 roku przytułek przeniesiono do nowego obiektu przy ul. Żelaznej, gdzie warunki były znacznie lepsze. Powstały nawet izolatki dla położnic gorączkujących. W 1896 r. dr Dobrska wykonała tam pierwsze cięcie cesarskie.

Złote zasady doktor Dobrskiej

Kierowniczka znała i praktykowała zasady higieny oraz dezynfekcji, które wśród ogółu środowiska medycznego wciąż budziły rezerwę. Łącznie wyszkoliła 340 położnych oraz 23 lekarzy. Napisała też dziesiątki artykułów promujących techniki ratujące życie.


Reklama


W ramach edukowania kadr Anna Tomaszewicz-Dobrska opracowała poza tym swoisty dekalog dobrego medyka. Zbiór wytycznych napisała żartobliwym tonem, aby uczynić go bardziej przystępnym. Same wytyczne były jednak śmiertelnie poważne.

„Śluby czystości” doktor Tomaszewicz-Dobrskiej liczyły łącznie osiem punktów. Wszystkie powinni znać i praktykować także dzisiejsi lekarze. Oto one.

„Śluby czystości” doktor Tomaszewicz-Dobrskiej

1. Ślub czystości niech zawód twój uświęci.

2. Nie miej innych wierzeń prócz w bakterie, innych dążeń prócz odkażania, innego ideału prócz jałowości.

3. Przysięgnij duchowi czasu w żaden sposób przeciw niemu nie bluźnić, szczególnie zaś hardym a pustym bredzeniem o przeziębieniu, przejedzeniu, przestrachu, poruszeniu, uderzeniu pokarmu na mózg, bądź inną jaką herezją zaprzeczającą zakaźnej naturze gorączki.

Anna Tomaszewicz Dobrska. Z prawej: przedwojenny gabinet lekarski.

4. Przeklnij na wieczne czasy i wieczne potępienie oliwę, gąbkę, gumkę, smarowidło oraz wszelką rzecz, która ognia nie znosi, lub go nie zaznała, albowiem takowa bakterionośna jest.

5. W pobliżu ciężarnych, rodzących, położnic, oczów i pępków dziecięcych bądź zawsze przytomna i świadoma, że wróg niewidzialny czyha zewsząd, jest na nich, na tobie, dookoła was i w was samych.


Reklama


6. Nie dotknij ich, choćby krzykiem i jękiem pomocy twej wzywały, póki od głów do stóp w biel się nie obleczesz, nagich rąk i ramion twoich, zarówno jak ciała ich, suto mydłem nie namaścisz, bodaj dwoma wodami gorącymi nie zlejesz i dwoma płynami o wielkiej mocy bakteriobójczej.

7. Pierwsze badanie wewnętrzne jest ci nakazane, drugie dopuszczalne, trzecie musi być usprawiedliwione, czwarte może być wybaczone, piąte będzie ci za przestępstwo poczytane.

8. Wolne tętna i niskie ciepłoty niech ci będą najwyższym tytułem chwały.

Ostatni tom bestsellerowej serii

Bibliografia

  1. Bojczuk Hanna, Kobiety-lekarki w Towarzystwie Lekarskim Warszawskim w latach 1875-1939. Część pierwsza – 1875-1905, „Medycyna Nowożytna”, t. 15 (2008).
  2. Kulikowski Jerzy, Medycynierka, „Pomocnik Historyczny Polityki” (2009).
  3. Mackiewicz Joanna, Pierwsze kobiety z dyplomem lekarza na terenach zaborów rosyjskiego i austriackiego, „Medycyna Nowożytna”, t. 6 (1999).
  4. Skarbek M., Pierwsza polska lekarka, „Puls”, 3 września 2018.
Autor
Kamil Janicki

Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Dołącz do nas

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Pańszczyzna. Prawdziwa historia polskiego niewolnictwa, Damy złotego wiekuDamy Władysława Jagiełły czy Epoka hipokryzji czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Damy srebrnego wieku (2022).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach, Okupowana Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.