Niemowlęta z przedwojennego zakładu opiekuńczego

Fabrykantki aniołków w przedwojennej Polsce. Oferowały zabijanie niemowląt za 75 złotych

Strona główna » Międzywojnie » Fabrykantki aniołków w przedwojennej Polsce. Oferowały zabijanie niemowląt za 75 złotych

Zjawisko „fabrykowania aniołków” jest kojarzone przede wszystkim z XIX stuleciem, gdy na masową skalę działały cyniczne kobiety, którym samotne matki oddawały niemowlęta, by pozbyć się problemu. Rzekome opiekunki brały pieniądze nie po to, by odchować dzieci, ale żeby dyskretnie się ich pozbyć. Zjawisko wcale nie zniknęło wraz z nową epoką. Fabrykantki aniołków prosperowały także w dwudziestoleciu międzywojennym.

25 lutego 1922 roku w warszawskim Sądzie Okręgowym zapadł wyrok w sprawie prawdopodobnie najgorszej morderczyni dzieci w dziejach Polski.


Reklama


Marianna Laskowska sama przechwalała się, że przez całe życie zajmowała się „wychowywaniem” niemowląt. W swojej książce pt. Seryjni mordercy II RP, gdzie szeroko opisałem jej przypadek, oszacowałem, że mogła zabić nawet 300 do 400 razy.

W przeciwieństwie do fabrykantek aniołków, które stawały przed sądem w dobie zaborów, Marianna Laskowska usłyszała prawdziwie surowy wyrok. Miała spędzić w więzieniu resztę życia, podczas gdy jej wspólniczki wysłano za kraty na 10-15 lat.

Marianna Laskowska i jej wspólniczki
Marianna Laskowska (pierwsza z lewej od góry) i jej wspólniczki na rysunkach prasowych.

Jedna z gazet komentowała, że decyzję sądu i tak uznano za „zbyt łagodną wobec strasznych zbrodni, które ciążyły na sumieniu kobiet-szakali”. Ogółem jednak panowało raczej poczucie, że wyrok stanie się przestrogą dla kolejnych przestępczyń. I pozwoli poskromić zbrodnicze zjawisko fabrykowania aniołków.

Noworodek w nawozie

Nadzieje były płonne. Proces nie dobiegł końca, a kroniki policyjne już donosiły o nowych zbrodniach dzieciobójstwa. 25 lutego 1922 roku, pod nagłówkiem Noworodek w nawozie informowano:


Reklama


Coraz częściej daje się słyszeć o znalezionych tu i ówdzie trupach noworodków. Kto wie, czy nie istnieje w Warszawie jakaś nowa „wiedźma” zabijająca niemowlęta.

Onegdaj we wsi Opacz Duża gm. Skorosze gospodarz Piotr Trzaska znalazł u siebie w podwórzu nieżywego noworodka płci męskiej. Dochodzenie stwierdziło, że noworodek ten został przywieziony z nawozem z Warszawy.

Historie maltretowanych dzieci docierały nie tylko z Warszawy i okolic, ale z całego kraju. Równo trzy miesiące po tym, jak warszawski sąd skazał Laskowską na dożywotnią odsiadkę, małopolskie gazety doniosły o „masowej fabrykacji aniołków” we Lwowie.

W swojej najnowsze książce Seryjni mordercy II RP Kamil Janicki demaskuje mroczne oblicze przedwojennej Polski (Wydawnictwo Literackie 2020).
O najgorszych morderczyniach dzieci w dziejach Polski piszę w mojej książce pt. Seryjni mordercy II RP (Wydawnictwo Literackie 2020).

Tam też działała cała szajka, znowu złożona wyłącznie z kobiet. Nie dość, że zupełnie obojętnych na los dzieci, to jeszcze – do granic możliwości zuchwałych. Przestępczynie głodziły podopiecznych, trzymały ich razem z psami i królikami. Potem zaś osobiście zanosiły wychudzone, konające niemowlęta… do szpitala. Tak, by nie musieć podrzucać ich nocą i nie przejmować się koniecznością organizowania pokątnych pogrzebów.

Miały najwidoczniej poczucie, że nikt nie będzie zadawać jakichkolwiek pytań. I… miały rację. Proceder prowadziły przez „dłuższy czas”, niemal na widoku publicznym i zupełnie bezkarnie.

Czuć zapach maku

Własne fabrykantki miał i Kraków. O jednej z nich napisał w pamiętniku szeregowy policjant Franciszek Banaś. „W mieszkaniu ciemno, brud, wilgoć i czuć silny zapach maku” – relacjonował nalot na lokal zajmowany przez dzieciobójczynię.

Kobieta zupełnie jak Skublińska, działała z rozmachem. Na jednym posłaniu Banaś znalazł „może pięcioro niemowląt”. I jak Laskowska – sięgała po sprawdzone metody. „Karmiła dzieci naparem makuchów, dlatego wiecznie spały, a później z wycieńczenia kończyły życie”.


Reklama


Rozwiązanie „problemu” za 100 złotych

Utrzymywały się konkretne praktyki ale też – doskonale miała się recydywa. W 1924 roku w Warszawie skazano naśladowczynię starej Marianny, niejaką Antoninę Łukę. Odsiedziała rok za pozbywanie się niemowląt, po czym… bez wahania wróciła do występnej pracy.

Zmieniło się tylko tyle, że teraz brała od matek nie marki, ale świeżo wprowadzone złotówki. Czatowała pod szpitalami, zaczepiała mizernie wyglądające kobiety i proponowała, że pozbawi je problemu za jedyne 75, a najwyżej 100 złotych. Czyli w przybliżeniu od 750 do 1000 dzisiejszych złotówek.

Niemowlęta z przedwojennego zakładu opiekuńczego
Niemowlęta z przedwojennego zakładu opiekuńczego. Fotografia poglądowa.

Nadal zdarzały się zbrodnie pojedyncze i prawdziwie masowe. Aresztowano mamki, które zagłodziły kilkoro dzieci, ale też takie, które mogły mieć na sumieniu dziesiątki ofiar.

W 1927 roku w Białymstoku wpadła niejaka Leontyna W. Według prasy zabiła sześćdziesiąt niemowląt, a matki zapewniała, że wszystkie one szczęśliwie dorastają na wsi. Jak podejrzewali śledczy – trupy noworodków spalała dla zatarcia śladów.


Reklama


Nie było już przynajmniej historii na skalę tak porażającą, jak w przypadku Laskowskiej i spółki. Nie pisano o szajkach, odpowiadających za „niejedną setkę” zgonów. Ogółem zaś liczba opisywanych zbrodni cokolwiek zmalała.

Płaszczyzna faktów, płaszczyzna języka

Zmianę widać było gołym okiem, choć nie jest jasne do jakiego stopnia następowała na płaszczyźnie faktów, a do jakiego… tylko w świecie języka. O fabrykantkach aniołków pisano coraz mniej, bo sam ten termin – wyciągnięty ze słusznie minionej epoki – zaczął brzmieć niedzisiejszo, wprost archaicznie. Zacierały się dawne znaczenia.

Mianem fabrykantek aniołków czasem określano wyrodne matki, kiedy indziej zaś – akuszerki wykonujące nielegalne zabiegi. Ludzie przestawali rozumieć co ta zlepka słów właściwie oznacza.

Fabrykantka aniołków na francuskiej rycinie z końca XIX wieku.

Dwutygodnik „Myśl” na początku grudnia 1927 roku napisał o siedzących za kratami fabrykantkach aniołków. A już w kolejnym numerze był zmuszony wyjaśniać: „Wielu czytelników nadesłało nam listy z zapytaniami co oznacza wyraz »fabrykantki aniołków«”. I podać ścisłą definicję.

Alternatywy dla dzieciobójstwa

Jakaś poprawa na pewno miała miejsce. Nie stanowiła ona jednak skutku obyczajowych przemian, ustawowych reform, a już tym bardziej „energicznych” działań policji. Fabrykantek aniołków w latach 20. ubyło, bo powoli, z wielkim mozołem, poprawiała się kondycja gospodarcza kraju.

Wielkie historie co kilka dni w twojej skrzynce! Wpisz swój adres e-mail, by otrzymywać newsletter. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Więcej matek było w stanie zapewnić dzieciom prawdziwą opiekę. Więcej istotnie oddawało je „na garnuszek”, nie zaś – na zmarnowanie. Zarazem coraz powszechniejsze stawały się alternatywy.

Tam, gdzie spadała liczba podrzutków i skala działalności fabrykantek aniołków, jednocześnie rosła powszechność aborcji. Wprawdzie nielegalnej, ale w wolnej Polsce cieszącej się cichym, powszechnym przyzwoleniem. Doktor Wiktor Grzywo-Dąbrowski twierdził, że każdego roku w samej tylko Warszawie „robiło się dwadzieścia tysięcy poronień”. W skali kraju mogło ich być nawet dziesięć razy więcej.


Reklama


Jakkolwiek nie oceniać trendów, te okazały się zupełnie nietrwałe. Po tym jak w Polskę uderzył wielki kryzys gospodarczy, na nowo wybuchła też epidemia „fabrykacji aniołków”.

W latach 30. XX wieku o takich sprawach donoszono nawet częściej, niż bezpośrednio po I wojnie światowej. Zwykle działały wprawdzie nie gangi, ale pojedyncze kobiety, głodzące po kilkoro dzieci. To był jednak kolejny symptom ekonomicznego załamania.

Jednocześnie rosła bowiem plaga dzieciobójstw, dokonywanych z  zupełnym pominięciem pozorowanego karmicielstwa. I mnożyły się przypadki matek, które nawet nie próbowały oddawać dzieci, ale wyrzucały je prosto do wychodków lub na sterty gnoju.

Źródło

Powyższy tekst przygotowałem w oparciu o moją książkę pt. Seryjni mordercy II RP. Znajdziecie w niej pełną bibliografię tematu i przypisy. Książka do kupienia na Empik.com.

Najgorsi mordercy przedwojennej Polski. Kryminalne tajemnice i nierozliczone zbrodnie

W swojej najnowsze książce Seryjni mordercy II RP Kamil Janicki demaskuje mroczne oblicze przedwojennej Polski (Wydawnictwo Literackie 2020).
Autor
Kamil Janicki

Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Dołącz do nas

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Pańszczyzna. Prawdziwa historia polskiego niewolnictwa, Damy złotego wiekuDamy Władysława Jagiełły czy Epoka hipokryzji czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Damy srebrnego wieku (2022).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach, Okupowana Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.