John Leech/domena publiczna

Hałas w starożytnym Rzymie. Największy problem mieszkańców Wiecznego Miasta

Strona główna » Starożytność » Hałas w starożytnym Rzymie. Największy problem mieszkańców Wiecznego Miasta

Znawca starożytnego Rzymu, włoski profesor Romolo Staccioli, wymienia osiem kluczowych problemów, z którymi 2000 lat temu borykali się mieszkańcy najważniejszego miasta Europy. Jedna z tych bolączek była szczególnie dotkliwa. A dzisiaj jest znana wielu warszawiakom, krakowianom czy wrocławianom…

„Problemy z którymi borykali się Rzymianie w epoce Cesarstwa były zaskakująco podobne do tych, z którymi nie radzą sobie współcześni mieszkańcy tego miasta i innych wielkich metropolii” – pisze Alberto Angela, autor książki Jeden dzień w starożytnym Rzymie.

Na liście, którą ułożył Romolo Staccioli znalazły się między innymi „chaotyczny ruch drogowy”, „wysokie ceny mieszkań”, „brak bezpieczeństwa, zwłaszcza nocą” czy wszędobylski brud. Największą uciążliwością dla zwyczajnych rzymian był jednak ciągły, oszałamiający i niemożliwy do uniknięcia hałas.


Reklama


Rzymski problem numer jeden

„Tutaj w mieście biedak nie może nawet marzyć o tym, by skupić się, wypocząć” – ubolewał pod koniec I wieku n.e. poeta Marcjalis. – „Bez przerwy mu zatruwa życie hałas w piekarni późną nocą, nauczyciela wrzask o świcie, za dnia – stuk młotków u kotlarzy”.

Tu wekslarz z nudów ciska z brzękiem na zabrudzony stół nerony, tam złoty piasek ktoś na cienkie listki przekuwa na kamieniu, tu orgiastyczny kult Bellony zwabia wyznawców, tam rozbitek gada o swoim ocaleniu, tutaj przez matkę nauczony o wsparcie prosi mały Żyd, tam znowu handlarz siarki drze się.

Dzisiaj oczywiście kult Bellony nikomu nie spędza snu z powiek (a oficyna Bellona, według naszej wiedzy, nie hałasuje jakoś bardzo przy wydawaniu książek). Inne punkty też brzmią z pozoru obco, a jednak… także bardzo znajomo! Kto mieszka, lub mieszkał, w dużym mieście, dobrze wie, że przed hałasem nie sposób uciec.

XIX-wieczne wyobrażenie Juwenalisa

W polskich metropoliach przynajmniej późną nocą, na chwilę, zapada względna cisza. Horror życia w starożytnym Rzymie brał się stąd, że właśnie po zmroku było najgłośniej!

Ogłuszający nocny hałas

W 45 roku p.n.e. Juliusz Cezar wprowadził sławne zarządzenie, zgodnie z którym za dnia po mieście mogły się poruszać tylko i wyłącznie pojazdy „służące dobru publicznemu”. Wszelki transport prywatny miał być prowadzony zawsze pod osłoną nocy.


Reklama


W efekcie to wtedy zaopatrywano warsztaty i stragany, przewożono meble, najmowano tragarzy, zwożono towary pierwszej potrzeby do zamożnych domów i pałaców… „Nocny hałas w Rzymie potrafił być ogłuszający” – podkreśla archeolog Shelby Brown.

Bezkompromisowo, ale też bez nadziei na zmiany pisał o tym na przełomie I i II wieku n.e. rzymski satyryk, Juwenalis:

Bezsenność jest źródłem większości zgonów tutaj… W jakimż to mieszkaniu możliwy jest sen? W tym mieście sen kosztuje miliony (…).

W 45 roku p.n.e Cezar wydał rozporządzenie na mocy, którego za dnia po Rzymie mogły się poruszać tylko i wyłącznie pojazdy „służące dobru publicznemu”.

Wozy walą niczym błyskawice przez wąskie, kręte uliczki; tragarze tkwiący w korkach rzucają siarczyste przekleństwa. Wszystko to obudziłoby nawet śpiącą fokę!

Zdaniem Juwenalisa na hałas było jedno, jedyne lekarstwo. „Tylko ludzie zamożni mogą spać spokojnie” – podkreślał. Czy dzisiaj jest tak bardzo inaczej?

Przeczytaj też nasz tekst o Romulusie Augustulusie: ostatnim cesarzu starożytnego Rzymu (ale czy na pewno?).


Reklama


Bibliografia:

  1. Angela Alberto, Jeden dzień w starożytnym Rzymie. Życie powszednie, sekrety, ciekawostki, Czytelnik 2016.
  2. Brown Shelby, The Seven Plagues of the Ancient Roman City Dweller, „The Iris. Behind the Scenes at the Getty”, 13 czerwca 2012 (dostęp 11 sierpnia 2019).
  3. Juvenal, The Sixteen Satires, Penguin 1999.
Autor
Kamil Janicki
Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Damy złotego wieku. Jego najnowsza pozycja to Seryjni mordercy II RP (2020).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.