Jam Saheb Digvijay Sinhji. Fotografia portretowa.

Jam Saheb Digvijay Sinhji. Indyjski maharadża uratował setki polskich dzieci

Strona główna » II wojna światowa » Jam Saheb Digvijay Sinhji. Indyjski maharadża uratował setki polskich dzieci

Wraz z Armią Andersa, formowaną od 1941 roku, obszar Związku Sowieckiego zdołały opuścił ogromne rzesze cywilów. Żołnierzom towarzyszyły też tysiące polskich dzieci, w większości wynędzniałych sierot, wcześniej przetrzymywanych w sowieckich sierocińcach i obozach. Pilnie potrzebowano znaleźć dla nich nowy domu.

Zapewnienie najmłodszym ofiarom wojny miejsca, gdzie mogłyby bezpiecznie zamieszczać, było ogromnym problemem tak dla dowództwa oddziałów, polskich władz na uchodźstwie, jak i rządów alianckich.


Reklama


Dyskutowano nad różnymi ewentualnościami. Władze brytyjskie nie godziły się na żadne rozwiązanie, które mogłoby zostać źle odebrane przez nowych sowieckich sojuszników. Dlatego w grę w ogóle nie wchodziło przewiezienie polskich dzieci na Wyspy.

Myślano o zakwaterowaniu ich w koloniach, ale tylko pod warunkiem, że sami Polacy pokryją wszelkie konieczne koszty.

Polskie sieroty w Indiach
Polskie sieroty w Indiach. Zdjęcie z okresu II wojny światowej.

Kto naprawdę pomógł?

W literaturze naukowej temat jest zwykle poruszany tylko na marginesie. Pisze się, że sieroty zostały końcowo przyjęte przez Indie i że stało się tak w ramach sojuszniczego wsparcia korony brytyjskiej. Jak jednak wyjaśnia badaczka problemu, Anuradha Bhattacharjee, takie ujęcie jest naszpikowane błędami.

Władze Indii Brytyjskich, bezpośrednio zależne od Londynu, były „zakłopotane” napływem Polaków. Pomoc nie nadeszła z ich strony, lecz od przywódcy innego organizmu politycznego.


Reklama


W latach II wojny światowej tylko połowa obszaru, jaki potem złożył się na niepodległe Indie była kontrolowana bezpośrednio przez koronę. Na resztę składało się 600 mniejszych i większych księstw. Jednym z takich wasalnych państewek, Nawanagarem, rządził maharadża Jam Saheb Digvijaysinhji Ranjitsinhji.

Maharadża o wielkim sercu

Był to człowiek bardzo wpływowy. Jako kanclerz Izby Książąt Indyjskich reprezentował całe Indie w brytyjskim Gabinecie Wojennym. „Był ciepłą i porządną osobą, miał także talent polityczny, był energicznym i dobrym mówcą, pełnym zdrowego realizmu” – pisze o Jamie Sahebie Anuradha Bhattacharjee w publikacji Obywatele polscy z Nawanagar w Indiach.

Niezwykle losy polskich dzieci, które znalazły ratunek pod opieką indyjskiego księcia poznacie na kartach nowej powieści Joanny Puchalskiej pt. Wszystkie dzieci maharadży (Wydawnictwo Fronda 2022).

Właśnie od tego maharadży, nie zaś jakiegokolwiek delegata rządu Jego Królewskiej Mości wyszło zaproszenie dla polskich dzieci.

Jeszcze w 1941 roku na posiedzeniu brytyjskiej Rady Wojennej wystąpił Ignacy Paderewski, by przedstawić tragiczną sytuację uchodźców ze Związku Sowieckiego. Poruszony jego słowami Jam Saheb „zaoferował gościnę Polakom w swoim księstwie w przypadku, gdyby nie znaleziono innego miejsca”.

Nie były to słowa rzucone na wiatr. Podjęto formalne negocjacje, a „Jego Wysokość Jam Saheb wyszedł z ofertą stworzenia obozu na terenie jego prywatnej nadmorskiej rezydencji, Balachadi w Kathiwar”.

„Jestem więc też waszym ojcem”

Jam Saheb zapewnił, że zdoła ugościć kilkuset małych uchodźców. Już na początku 1942 roku pierwsza, 170-osobowa grupa sierot, została przetransportowana do Balachadi pod opieką żołnierzy Andersa.


Reklama


„Nie jesteście dłużej sierotami. Od teraz jesteście Nawanagarczykami, a ja jestem Bapu, ojciec wszystkich Nawanagarczyków. Jestem więc też waszym ojcem” – witał Polaków maharadża.

W obozie, który zorganizował, zamieszkało końcowo ponad 600 dzieci. Miały do swojej dyspozycji bibliotekę z polskimi książkami, mogły grać w piłkę, a Jam Saheb chętnie oglądał organizowane przez nie przedstawienia teatralne. Mimo że w Indiach panowała w tym czasie straszna klęska głodu, dbał też o to, by gościom nigdy nie zabrało żywności.

Jam Saheb Digvijay Sinhji. Fotografia portretowa.
Jam Saheb Digvijay Sinhji. Fotografia portretowa.

Indyjska baśń

Z badań Anuradhy Bhattacharjee jasno wynika, że to nie władze brytyjskie pokrywały koszty pobytu małych Polaków. Potrzebne pieniądze pochodziły z datków zbieranych wśród różnych indyjskich książąt i zamożnych mieszkańców kraju.

Łącznie przy wsparciu Jama Saheba udało się pozyskać 600 000 rupii – odpowiednik przeszło 36 milionów złotych w dzisiejszych pieniądzach.


Reklama


Dopiero przykład dany przez księcia ułatwił podejmowanie podobnych inicjatyw w innych miejscach. Joanna Puchalska, autorka nowej powieści pt. Wszystkie dzieci maharadży komentuje:

Dzięki przykładowi Jama Saheba w całych Indiach znalazło schronienie ponad pięć tysięcy polskich dzieci. Dla wychudzonych, niedożywionych sierot, wycieńczonych fizycznie i zaniedbanych moralnie po syberyjskich przejściach, zaczęła się odtąd snuć indyjska baśń.

Dach nad głową, własne łóżko, czyste ubranie, opieka lekarska, ciepło, słońce, jedzenie do syta, soczyste owoce.

Jadalnia w obozie w Balachadi.
Jadalnia w obozie w Balachadi.

Wymazany z polskiej pamięci

Część małych uchodźców z Balachadi przebywała pod opieką maharadży aż do 1946 roku. Tym, którzy obawiali się powrotu do teraz komunistycznej Polski oferowano nawet obywatelstwo.

Nad Wisłą niemal nikt nie wiedział jednak o uczynnym indyjskim księciu. „W Polsce Ludowej nie można było o nim mówić, historia polskich sierot ocalonych ze Związku Sowieckiego godziła w ówczesne sojusze” – pisze autorka powieści Wszystkie dzieci maharadży.

Na przypomnienie postaci „księcia o dobrym sercu”, zmarłego w roku 1966, trzeba było czekać aż do upadku komunizmu.

Bibliografia

  • Bhattacharjee A., Obywatele polscy z Nawanagar w Indiach, „Pamięć i Sprawiedliwość”, nr 2/2011.
  • Polish love story in Gujarat, „The Times od India”, 17 września 2006.
  • Polskie sieroty w Indiach [w:] Centrum informacji o ofiarach II wojny światowej, IPN.
  • Puchalska J., Od autorki [w:] Wszystkie dzieci maharadży, Wydawnictwo Fronda 2022.
  • The Maharaja Who Saved Hundreds of Polish Orphans, Culture.pl, 9 maja 2016.

***

Niezwykle losy polskich dzieci, które znalazły ratunek pod opieką indyjskiego księcia poznacie na kartach nowej powieści Joanny Puchalskiej pt. Wszystkie dzieci maharadży (Wydawnictwo Fronda 2022).

Autor
Grzegorz Kantecki

Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Dołącz do nas

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Pańszczyzna. Prawdziwa historia polskiego niewolnictwa, Damy złotego wiekuDamy Władysława Jagiełły czy Epoka hipokryzji czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Damy srebrnego wieku (2022).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach, Okupowana Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.