Kazirodztwo wśród Habsburgów. Skala zjawiska była zatrważająca, a skutki opłakane

Strona główna » Nowożytność » Kazirodztwo wśród Habsburgów. Skala zjawiska była zatrważająca, a skutki opłakane

Cesarz Maksymilian I uczynił z sentencji „Niech inni prowadzą wojny, a ty szczęśliwa Austrio żeń się” dewizę Habsburgów. Problem polegał jednak na tym, że bardzo często do małżeństw dochodziło w obrębie najbliższej rodziny. Skutki chowu wsobnego były opłakane.

We wszystkich europejskich rodach panujących zdarzały się śluby z dalszymi oraz bliższymi krewnymi. W przypadku Habsburgów proceder ten stał się jednak normą.


Reklama


Śluby z wujami i kuzynami

Już u cesarzy Maksymiliana I (zm. 1519) oraz Karola V (zm. 1558) widoczna była nadmiernie rozrośnięta dolna warga. Z czasem sytuacja tylko się pogarszała. Jak podkreśla Martyn Rady w książce Habsburgowie:

Ponieważ reformacja ograniczyła liczbę odpowiednich, czyli katolickich, rodzin, związki kazirodcze stawały się coraz bardziej rozpowszechnione wśród Habsburgów, a ich gałęzie hiszpańska i środkowoeuropejska wymieniały się małżonkami w każdym pokoleniu.

Obraz Bernharda Strigela przedstawiający cesarza Maksymiliana wraz z rodziną. Karol siedzi w środku (domena publiczna).
Obraz Bernharda Strigela przedstawiający cesarza Maksymiliana wraz z rodziną. Przyszły cesarz Karol V siedzi w środku (domena publiczna).

Łącznie na 73 małżeństwa zawarte pomiędzy obiema gałęziami od 1450 do 1750 roku były cztery pomiędzy wujami (stryjami) a siostrzenicami (bratanicami), 11 – pomiędzy kuzynami pierwszego stopnia, cztery – pomiędzy kuzynami drugiego stopnia, osiem – pomiędzy dalszymi kuzynami, i wiele innych z bardziej odległymi krewnymi.

Z uwagi na obowiązujące prawo kościelne, które zakazywało ślubów do czwartego stopnia pokrewieństwa (wspólni prapradziadowie) każde takie małżeństwo wymagało specjalnej papieskiej dyspensy. Pozwalała ona co prawda na stanięcie przed ołtarzem, ale nie mogła zmienić praw genetyki. A te były nieubłagane.


Reklama


Choroby genetyczne

Charakterystyczna dla Habsburgów wystająca żuchwa stanowiła najmniejszy problem. Wielu członków rodu cierpiało na choroby umysłowe oraz epilepsję. U innych śluby z biskimi krewniakami kończyły się poronieniami, a niemowlęta, które przetrwały poród były wyjątkowo słabowite. Martyn Rady wylicza, że:

Z 34 dzieci urodzonych w hiszpańskiej linii królewskiej od 1527 do 1661 roku 10 nie przeżyło pierwszych 12 miesięcy, a 17 zmarło przed ukończeniem 10 lat, co dawało wskaźnik śmiertelności wśród nich rzędu 80 procent, cztery razy wyższy niż ówczesna średnia.

Artykuł stanowi fragment książki Martyna Rady'ego pt.  Habsburgowie (Bellona 2022).
Artykuł powstał głównie w oparciu o książkę Martyna Rady’ego pt. Habsburgowie (Bellona 2022).

To właśnie rodzina panująca na Półwyspie Iberyjskim szczególnie mocno odczuła skutki chowu wsobnego. Przykładowo urodzony w 1545 roku pierworodny syn króla Filipa II, książę Carolos, nie tylko przyszedł na świat „upośledzony fizycznie, lecz był też chory umysłowo i cierpiał na urojenia”.

Doprowadziły one ostatecznie do jego przedwczesnego zgonu. Wszystko wskazuje na to, że w wieku 23 lat następca tronu zagłodził się na śmierć. Jak czytamy w Habsburgach:


Reklama


Szaleństwo Don Carlosa było niemal na pewno rezultatem endogamii. Matką dwojga jego dziadków była Joanna Szalona Kastylijska, natomiast jego własna rodzicielka Maria Manuela Portugalska była również jego kuzynką.

Smutny los Karola II

Najbardziej jaskrawy przykład tego, do czego prowadził monarszy chów wsobny stanowił jednak ostatni przedstawiciel hiszpańskich Habsburgów, Karol II. Chłopiec – który był owocem małżeństwa Filip IV i jego siostrzenicy Marianny Habsburg – aż do czwartego roku życia w ogóle nie mówił. Nauka chodzenia zajęła mu zaś aż osiem lat. Nigdy za to nie nauczył się czytać ani pisać.

Karola II trapił szereg chorób genetycznych (Luca Giordano).
Karola II trapił szereg chorób genetycznych (Luca Giordano).

Również jego wygląd dalece odbiegał od utartych kanonów męskiego piękna. Żuchwa była do tego stopnia zdegenerowana, że monarcha nie mógł normalnie jeść. Jego zęby w ogóle się nie stykały. W efekcie zamiast przeżuwać pokarm król – który posiadał iście wilczy apetyt – połykał smakowite kąski w całości. To z kolei powodowało częste wymioty.

Schorowany Karol zmarł w wieku zaledwie 39 lat, nie odczekawszy się potomka. Po jego śmierci wybuchła długoletnia wojna o sukcesję, w której wziął również udział cesarz Leopold I. Nie da się zaprzeczyć, że posiadał on bardzo mocne prawa do hiszpańskiego tronu. Był jednocześnie wujem, kuzynem oraz szwagrem Karola. To najlepiej pokazuje skalę wynaturzenia polityki dynastycznej Habsburgów.

Dzieje jednej z najważniejszych dynastii Europy

Bibliografia

  • Lynn Latham, Results From The Forbidden Human Act, Rosedog Books 2017.
  • John Miller, Stuartowie. Królowie Anglii i Szkocji, Bellona 2008.
  • Martyn Rady, Habsburgowie, Bellona 2022.
Autor
Daniel Musiał

Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Dołącz do nas

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Pańszczyzna. Prawdziwa historia polskiego niewolnictwa, Damy złotego wiekuDamy Władysława Jagiełły czy Epoka hipokryzji czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Damy srebrnego wieku (2022).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach, Okupowana Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.