Królowie Northumbrii w VIII wieku. Dlaczego żaden nie zdołał przekazać władzy synowi?

Przez całe stulecie żaden władca tego państwa nie zdołał przekazać władzy synowi. Każdego przepędzano, zmuszano do abdykacji, mordowano, wysyłano do klasztoru. A jednak kolejni wciąż pchali się na tron. Czyste szaleństwo?

Northumbria była jednym z kilku skłóconych państw, na które dzieliła się we wczesnym średniowieczu Anglia. Leżała mniej więcej przy obecnej granicy ze Szkocją i była jednym z najdalej na północ wysuniętych królestw anglosaskich.


Państwo powstało VII wieku dzięki tak zwanym wojnom zjednoczeniowym (co stanowi oczywiście eufemizm) prowadzonym przez króla Ethelfritha.

Przez pierwsze stulecie Northumbria cieszyła się stosunkowo stabilnymi, silnymi rządami monarchów z wciąż tej samej dynastii. Taka sytuacja nie mogła jednak trwać wiecznie. Ród królewski rozgałęził się i osłabł, a inne rodziny możnowładcze zaczęły ostrzyć sobie zęby na koronę.

Northumbria (u dołu po prawej) widoczna na mapie północnej części wyspy Wielkiej Brytanii ok. 800 roku (mapa z pracy A Short History of England and the British Empire wydanej w 1915 roku).

Obalony król i marionetka w rękach możnych

U zarania VIII wieku w Northumbrii ruszyła prawdziwa karuzela władzy. Oczywiście nie znamy wszystkich jej szczegółów – źródła z tak odległych czasów są nad wyraz skąpe. Nie chciałbym też zanudzać was nieistotnymi detalami. Ograniczę się tylko do podstawowych informacji, zgrabnie wyliczonych w książce Królowie i królestwa Anglii w czasach Anglosasów autorstwa Barbary Yorke.

Wydaje się, że kłopoty zaczęły się od Eadwulfa – króla o nieznanym pochodzeniu, który panował przez zaledwie kilka miesięcy (lata 705-706). Prawdopodobnie był on członkiem konkurencyjnej linii dynastii, ale szybko został obalony przez stronnictwo niejakiego Osreda.


Ten rządził znacznie dłużej, ale nie bez perturbacji. Po pierwsze był to jedyny znany źródłom nieletni król w Anglii przed rokiem 900. Zapewne przez parę lat stanowił tylko marionetkę w rękach możnych.

Zdaniem wspomnianej Barbary Yorke „wyniesienie chłopca na tron było desperacką próbą utrzymania władzy przez grupę, której sukces był uzależniony od sukcesu domu Oswiu” (czyli dotychczasowej dynastii).

Wszyscy dorośli potomkowie rodu zdążyli zginąć w bitwach, w efekcie zamachów lub słabego zdrowia. Przyszłość zależała tylko od Osreda. I nie okazała się różowa.

Srebrna moneta Æthelreda I (774-779, 790-796). Króla, który naprawdę nie powinien był wracać z wygnania… (fot. York Museums Trust, lic. CC-BY-SA 4,0).

Zamordowany, przepędzony, zamknięty w klasztorze…

Na całe stulecie wytworzyła się wprost niespotykana sytuacja: władcy zmieniali się niczym w kalejdoskopie, a żaden nie był w stanie zapewnić sukcesji swoim potomkom.

Osred został zamordowany „na południe od granicy” w 716 roku, zaś jego następcą został daleki krewniak, Cenred. Zdołał się on utrzymać przy władzy przez dwa lata, po czym oddał tron bratu Osreda, Osricowi. I raczej nie zrobił tego z własnej woli.

Przeczytaj też: Przydomek Bolesława Chrobrego. Skąd się wziął i czy powinniśmy go używać?

Osric rządził wprawdzie aż 11 lat (718-729), ale też nie zdołał przekazać tronu synowi. Kolejnym królem został brat odsuniętego od władzy Cenreda, Ceolwulf (729-737).

Zaczęliście się już gubić? Mam nadzieję, że nie, bo to dopiero początek. Ceolwulf „został obalony przez rywali, siłą postrzyżony i zesłany do klasztoru w Lindisfarne, skąd został wyciągnięty przez swych zwolenników, aby panować jeszcze przez sześć lat”

Potem Ceolwulf  – a jakże – znowu abdykował i został mnichem, ponoć z własnej woli. Może wiedział, że jako król raczej nie dożyje starości? Na tronie zasiadł w każdym razie jego kuzyn Eadbert (737-758).

Bamburgh. Historyczna siedziba królów Northumbrii na współczesnej fotografii.

Najszczęśliwszy władca i… znowu to samo

Eadberta należy chyba nazwać najszczęśliwszym władcą VIII-wiecznej Northumbrii. On także abdykował, ale dopiero po dwudziestu latach. Ba! W ostatnich chwilach życia miał nawet wrażenie, że jako jedyny zdoła przekazać tron swojemu synowi… i na tym jego szczęście się skończyło. Syn Eadberta Oswulf został niemal natychmiast zamordowany.

O tron zaczęły się wówczas ubiegać nowe dynastie, a pochodzenia kolejnych królów często nawet nie da się określić. Ethelwold Moll (758-765) został usunięty z tronu przez Alhreda, którego z kolei przepędzono w 774 roku.

Wielkie historie co kilka dni w twojej skrzynce! Wpisz swój adres e-mail, by otrzymywać newsletter. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Zastąpił go syn Ethelwolda Molla imieniem Ethelred (774-779), ale po kilku latach i on został wygnany. Po nim na tronie zasiadł Elfwold – zamordowany już w 788 roku.

Następny król, Osred II (788-790), był synem rządzącego wcześniej Alhreda. Konkurenci szybko go postrzygli i wygnali. Jego miejsce zajął panujący już wcześniej Ethelred. Chyba głupio postąpił wracając z wygnania, bo po niespełna sześciu latach został zamordowany (796).

Na parę miesięcy zastąpił go niejaki Osbald, ale nawet nie zdążył się dobrze rozsiąść na tronie. W tym samym, 796 roku został przepędzony, a władza przeszła w ręce Eardwulfa.

Pewnie zgadujecie, że i on został wygnany? Jeśli tak, to oczywiście macie racje. Doszło do tego w 806 roku.

Kościół Maryi i świętego Hardulpha w Breedon on the Hill. Część historyków identyfikuje tegoż Hardulpha z przepędzonym królem Eardwulfem, który panował nad Northumbrią do 806 roku.

Stulecie usłane trupami

Tak oto w telegraficznym skrócie przeskoczyliśmy przez całe VIII stulecie. Gwoli ścisłości należałoby jeszcze dodać, że skrytobójcze ataki równie często dosięgały królewskich synów, będących kandydatami do tronu. Wielu z nich też przepędzono lub uwięziono w klasztorach.

Wróćmy jednak do rzeczy. Trudno nawet wyobrazić sobie gorsze zajęcie, niż królowanie Norhumbrią w tym ponurym wieku. Do głowy przychodzą mi tylko… wczesnośredniowieczne Węgry. Ale to już temat na osobny artykuł.

Poznaj też historię, który doskonale sprawdziłby się jako… pogromca królów Northumbrii. Sadystyczny psychopata i masowy morderca, który pomógł Piastom w ugruntowaniu władzy między Odrą a Wisłą.


Bibliografia

Autor
Kamil Janicki
Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Damy złotego wieku. Jego najnowsza pozycja to Damy przeklęte. Kobiety, które pogrzebały Polskę (2019).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współautor książki „Wielka Księga Armii Krajowej”. Zastępca redaktora naczelnego WielkiejHISTORII. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Anna Winkler

Doktor nauk społecznych, filozofka i politolożka. Zajmuje się przede wszystkim losami radykalizmu społecznego. Interesuje się historią najnowszą, historią rewolucji i historią miast, a także kobiecymi nurtami historii. Chętnie poznaje dzieje kultur pozaeuropejskich.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.