Lot Stanisława Skarżyńskiego przez Atlantyk. Jego wyczyn przeszedł do historii

Strona główna » Międzywojnie » Lot Stanisława Skarżyńskiego przez Atlantyk. Jego wyczyn przeszedł do historii

Kiedy 8 maja 1933 roku Stanisław Skarżyński wylądował na lotnisku w brazylijskim mieście Maceio nikt nie chciał uwierzyć, że właśnie przeleciał Atlantyk. Nie ma się czemu dziwić. Dokonał tego małym, turystycznym samolotem. Na dodatek w garniturze.

Po tym jak w maju 1927 roku Charles Lindbergh jako pierwszy samotnie przeleciał bez międzylądowań nad Atlantykiem, podobny wyczyn stał się marzeniem niemal każdego pilota.


Reklama


Do lotu międzykontynentalnego aspirowali również polscy lotnicy. Pierwszymi, którzy podjęli się trudnego i niebezpiecznego przedsięwzięcia byli majorowie Ludwik Idzikowski i Kazimierz Kubala.

„Marszałek Piłsudski” kontra Atlantyk

W sierpniu 1928 roku, po długich przygotowaniach, Idzikowski i Kubala zasiedli za sterami francuskiego samolotu SECM Amiot, napędzanego potężnym, 650-konnym silnikiem. Długi lot – nawet do 48 godzin – był możliwy dzięki zamontowaniu dodatkowych zbiorników. Mieściły one ponad sześć tysięcy litrów paliwa. Samolot otrzymał imię „Marszałek Piłsudski”.

Idzikowski i Kubala za sterami "Marszałka Piłsudskiego". Zdjęcie z czerwca 1928 roku (domena publiczna).
Idzikowski i Kubala za sterami „Marszałka Piłsudskiego”. Zdjęcie z czerwca 1928 roku (domena publiczna).

Idzikowski i Kubala wzbili się w powietrze na podparyskim lotnisku Le Bourget. Jednak po dwudziestu godzinach spokojnej podróży silnik odmówił posłuszeństwa. Jedynym wyjściem było awaryjne wodowanie na falach oceanu. Manewr się udał, a lotnicy i ich pechowa maszyna zostali wyłowieni przez grecki frachtowiec „Somos”.

Niezrażeni niepowodzeniem, Idzikowski i Kubala po niespełna roku, w lipcu 1929 roku, podjęli kolejną próbę pokonania Atlantyku bez śródlądowania. Podobnie jak poprzednio, po przebyciu niespełna połowy zaplanowanego dystansu samolot uległ awarii. Tym razem stało się to w pobliżu Wysp Azorskich.


Reklama


Piloci postanowili lądować na małej, skalistej wysepce Graciosa. Niesprzyjające warunki atmosferyczne oraz trudny teren sprawiły, że doszło do katastrofy. Z płonącej maszyny uratował się tylko major Kazimierz Kubala. Ludwik Idzikowski zginął na miejscu.

Tragedia odbiła się szerokim echem w kraju. Jej pokłosiem był wydany przez władze wojskowe zakaz podejmowania jakichkolwiek dalszych prób lotów transatlantyckich. W efekcie na pierwszego Polaka, który powtórzył wyczyn Lindbergha przyszło czekać kolejne cztery lata.

Tyle zostało z samolotu Idzikowskiego i Kubali po katastrofie z lipca 1929 roku (domena publiczna).
Tyle zostało z samolotu Idzikowskiego i Kubali po katastrofie z lipca 1929 roku (domena publiczna).

Samolot do zadań specjalnych

Kapitan Stanisław Skarżyński, był doświadczonym pilotem. Związany z Departamentem Lotnictwa Ministerstwa Spraw Wojskowych, miał na swym koncie udaną próbę długodystansowego lotu nad Afryką. Podjął ją w 1931 roku wraz z porucznikiem Andrzejem Markiewiczem, podczas promocji zalet samolotu PZL Ł2.

Osiągnięcie przyniosło mu olbrzymią popularność, jednak jako samotnik i człowiek szukający trudnych wyzwań, nie spoczął na laurach. Podjął się tego, co nie udało się Idzikowskiemu i Kubali.


Reklama


Pomimo nadal obowiązującego zakazu, pod koniec 1932 roku Skarżyński rozpoczął przygotowania do rajdu przez Atlantyk. Ze zrozumiałych powodów musiał działać w tajemnicy.

Na potrzeby lotu zbudowano w Doświadczalnych Warsztatach Lotniczych specjalną wersję RWD-5bis, w którym na miejscu pasażera i na skrzydłach zamontowano dodatkowe zbiorniki paliwa.

Stanisław Skarżyński (pierwsze po lewej) na zdjęciu z maja 1931 roku (domena publiczna).
Stanisław Skarżyński (pierwsze po lewej) na zdjęciu z maja 1931 roku (domena publiczna).

Kolejną zmianą było wykorzystanie angielskiego silnika, który swą niezawodnością gwarantował to, że nie powtórzy się sytuacja z 1928 i 1929 roku. Poczyniwszy wszystkie niezbędne zabiegi 27 kwietnia 1933 roku kapitan Skarżyński wystartował z warszawskiego Okęcia w kierunku Saint Louis w Senegalu.

W garniturze przez Atlantyk

Dopiero po dotarciu na miejsce wyjawił prawdziwy cel lotu, którym były wybrzeża Brazylii. Dla zmniejszenia wagi samolotu, zrezygnował z radia i sekstansu, pozostawiając sobie – jako jedyne urządzenie nawigacyjne – busolę.

O determinacji pilota może świadczyć fakt, że nie zabrał ze sobą nawet pneumatycznej łodzi ratunkowej ani kapoka, na wypadek przymusowego wodowania. Do samolotu wsiadł w zwykłym garniturze, sprawiając wrażenie kogoś wybierającego się na krótką przejażdżkę, a nie niebezpieczną wyprawę za ocean.

Nocny lot nad Atlantykiem rozpoczęty 7 maja o godz. 23.00 trwał dwadzieścia godzin i trzydzieści minut. RWD Skarżyńskiego – pokonując 3582 kilometry i ustanawiając światowy rekord lotu dla samolotów turystycznych – wylądował następnego dnia o 19.30 na mało uczęszczanym brazylijskim lotnisku w Maceio.

Stanisław Skarżyński (tym razem w mundurze) przed RWD 5bis. Towarzyszą mu inżynierowie Rogalski i Wędrychowski (domena publiczna).
Stanisław Skarżyński (tym razem w mundurze) przed RWD-5bis. Towarzyszą mu inżynierowie Rogalski i Wędrychowski (domena publiczna).

Kiedy Skarżyński oznajmił, że przeleciał właśnie Atlantyk nikt nie chciał wierzyć, że dokonał tego swym małym RWD-5bis. Na pewno wiarygodności nie dodawał mu również wspomniany wcześniej, mało lotniczy strój. Kapitan pozostał w Brazylii przez kilka następnych miesięcy.

Do Polski powrócił dopiero 2 sierpnia. W kraju czekało na niego gorące powitanie. Za swój wyczyn został awansowany do stopnia majora oraz odznaczony krzyżem oficerskim Polonia Restituta, zaś Międzynarodowa Federacja Lotnicza przyznała mu w 1936 roku medal Bleriota.

Przeczytaj również o najnowocześniejszym polskim samolocie bojowym w 1939 roku. Przewyższał wiele zagranicznych konstrukcji


Reklama


Bibliografia

  1. Maja i Jan Łozińscy, W przedwojennej Polsce. Życie codzienne i niecodzienne, PWN 2011.
  2. Wacław Dubiański, Najlepszy samolot w Europie, „Tygodnik Powszechny”, nr 37 (2775), 15 września 2002.
Autor
Rafał Kuzak
1 komentarz

 

Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Damy Władysława Jagiełły (2021).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.