Mao jeszcze przed przejęciem władzy w Chinach wzbudzał ogromne zainteresowanie. Zdjęcie z 1938 roku (fot. domena publiczna).

Młody Mao Zedong. Miażdżące opinie o przyszłym dyktatorze

Mao Zedong wzbudzał międzynarodowe zainteresowanie na długo przed tym, jak udało mu się przejąć władzę w Chinach. Wielu już wówczas widziało w nim wielkiego stratega i wybitnego przywódcę. Jednak nie wszyscy podzielali ten zachwyt – a na pewno nie Agnes Smedley, która po wielomiesięcznej obserwacji wydała druzgocącą ocenę.

Amerykanka Agnes Smedley do Chin trafiła po raz pierwszy już w 1928 roku. Jako korespondentka „Frankfurter Zeitung” i „Manchester Guardian” z bliska przyglądała się toczonej tam wojnie domowej. Od początku całym sercem była za komunistami; nawet wtedy, gdy z powodu „niedostatecznej dyscypliny” odmówiono jej wstępu do Komunistycznej Partii Chin.


Przez kolejne dwie dekady – aż do śmierci w 1950 roku – dziennikarka zrobiła wiele, by rozpowszechniać na Zachodzie pozytywny obraz chińskiej rewolucji. Nic dziwnego, że już w latach 30. zainteresowała się rosnącym w potęgę przywódcą komunistów, Mao Zedongiem.

Wokół przyszłego Przewodniczącego kręciło się wtedy wielu ludzi pióra. Na większości robił duże wrażenie: uznawano go za dominującą osobowość. Dziennikarz Edgar Snow w 1936 roku zobaczył w nim wręcz „jakąś siłę losu” i przewidywał, że może stać się prawdziwym gigantem.

Agnes Smedley przez wiele lat pracowała w Chinach jako korespondentka amerykańskich i niemieckich gazet (fot. domena publiczna).

„Uparty jak wół”

Zwabiona podobnymi w tonie uwagami – i niezrażona innymi, zgodnie z którymi cechowały go wulgarność i prymitywizm – Smedley postanowiła napisać biografię Mao. Zaczęła uważniej przyglądać się jego poczynaniom, stylowi bycia i manierom.

Problem w tym, że wyniki jej „badań” wcale nie były zachęcające. Jak w książce Mao.Cesarstwo cierpienia pisze Torbjørn Færøvik:

Jej zdaniem Mao stronił od ludzi i był „uparty jak wół”. Po wielomiesięcznej obserwacji przewodniczącego i jego otoczenia stwierdziła, że cieszy się szacunkiem ludzi, ale nie miłością.

Z biegiem czasu jej opinia o Przewodniczącym stawała się coraz gorsza. W liście do Jacquesa Marcusa, innego wieloletniego chińskiego korespondenta, Smedley pisała:

Uważam, że był fizycznie odrażający. Nie patrzył mi w oczy, odpowiadał na moje pytania ogólnikowo i bezosobowo. Często w ogóle na nie nie odpowiadał. Albo udawał, że ich nie usłyszał. Brakowało mu pewności siebie, chociaż nikt nie podważał jego popularności czy autorytetu.

Byłam na wielu oficjalnych spotkaniach, podczas których przemawiał. Organizowano je na dworze, zjawiały się na nich tłumy zwolenników. Ale Mao niedobrze posługiwał się głosem […]. Na pewno o tym wiedział. Dlatego mówił prostymi, krótkimi zdaniami, powoli, robiąc wiele pauz. Słuchacze z pierwszych rzędów przekazywali jego słowa tym, którzy stali dalej i nic nie słyszeli.

Mao Zedong w 1927 roku.
Mao Zedong w 1927 roku.

Wobec takiego obrotu rzeczy planowana biografia ostatecznie nie powstała. Zamiast Mao dziennikarka wzięła na tapet bardziej interesującego i czarującego (jej zdaniem) dowódcę czerwonej armii, Zhu De.

A może szkoda, że Smedley nie zdecydowała się pisać? Ten głos na pewno przydałby się wszystkim tym, którzy w latach 60. i 70. uwierzyli, że Mao jest nadzieją światowej rewolucji…

Przeczytaj też o tym, jak Amerykanie chcieli wygrać wojnę w Wietnamie… przy użyciu genetycznie zmodyfikowanego ryżu.


Bibliografia:

Torbjørn Færøvik, Mao. Cesarstwo cierpienia, Prószyński Media 2018.

Ilustracja tytułowa: Mao w 1938 roku (fot. domena publiczna).

Autor
Anna Winkler
Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk i pisarz. Autor książek takich jak "Damy polskiego imperium", "Epoka hipokryzji", "Epoka milczenia" czy "Damy złotego wieku". A od niedawna także redaktor naczelny WielkiejHISTORII.

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współautor książki „Wielka Księga Armii Krajowej”. Zastępca redaktora naczelnego WielkiejHISTORII. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Anna Winkler

Doktor nauk społecznych, filozofka i politolożka. Zajmuje się przede wszystkim losami radykalizmu społecznego. Interesuje się historią najnowszą, historią rewolucji i historią miast, a także kobiecymi nurtami historii. Chętnie poznaje dzieje kultur pozaeuropejskich.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie związana z telewizją.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.