Na co naprawdę chorował Vincent van Gogh? To nie szaleństwo skłoniło go, by odciąć sobie ucho

Strona główna » XIX wiek » Na co naprawdę chorował Vincent van Gogh? To nie szaleństwo skłoniło go, by odciąć sobie ucho

Niewiele jest równie sławnych epizodów w historii sztuki. 35-letni Vincent Van Gogh odciął sobie ucho, rzeko w przypływie szału. Czy rzeczywiście malarza trapiły zaburzenia umysłowe? A może prawda jest bardziej skomplikowana?

W innym artykule przedstawiłam teorię zaproponowaną przed parunastu laty przez niemieckich historyków sztuki – Hansa Kaufmanna i Rita Wildegansa. Według tych specjalistów Vincent van Gogh wcale nie dokonał samookaleczenia, ale został zraniony podczas kłótni przez przyjaciela, Paula Gauguina.


Reklama


Po fakcie malarz zataił prawdę, by kryć prawdziwego sprawcę. Zdarzało mu się nawet wspominać o obowiązującym go „pakcie milczenia”.

Van Gogh mimo to trafił na leczenie do szpitala psychiatrycznego w Saint-Rémy-de-Provence. Czy faktycznie były ku temu podstawy? Zarówno za życia artysty, jak i już po śmierci stawiano mu przeróżne diagnozy. Lekarze twierdzili, że mógł cierpieć na schizofrenię, syfilis, zaburzenia afektywne dwubiegunowe.

Obraz Vincenta van Gogha Gwieździsta noc
Obraz Vincenta van Gogha Gwieździsta noc

Istnieje też jednak inne rozwiązanie zagadki, o którym piszą Steven Naifeh i Gregory White Smith w książce Van Gogh. Życie. Według tej wersji malarz nie był chory psychicznie, ale neurologicznie. Cierpiał na epilepsję, którą w dawnych czasach niemal zawsze błędnie diagnozowano i leczono w sposób ogromnie szkodliwy dla pacjentów.

Dziedziczne obciążenie

W rodzinie malarza (zarówno ze strony matki, jak i ojca) zdarzały się wcześniej przypadki epilepsji, która może mieć charakter dziedziczny.


Reklama


Z padaczką zmagał się między innymi dziadek artysty Willem Carbentus, o którym pisano w efekcie, że zmarł na chorobę umysłową. Chorowała na nią też ciotka van Gogha Clara (siostra matki) oraz stryj Hein. U ostatniego krewniaka symptomy pojawiły się dopiero po trzydziestce. Ataki choroby doprowadziły u niego do częściowego paraliżu i śmierci w młodym wieku.

Stryj Jan pierwsze napady miał od czterdziestego roku życia, miewał je także stryj Cent (podobnie jak jego syn, który z tego powodu trafił do zakładu dla psychicznie chorych). Jak widać, lista przypadków tej choroby wśród bliskich Vincenta jest bardzo długa.

Jeszcze jeden autoportret z zabandażowanym uchem (domena publiczna).
Jeszcze jeden autoportret z zabandażowanym uchem (domena publiczna).

Alternatywna diagnoza

Już jeden z lekarzy, którzy badali Van Gogha po incydencie z uchem, doktor Peyron, wpisał do karty choroby informację, że to, co spotkało malarza, jest tylko i wyłącznie wynikiem dziedzicznego obciążenia i nasilającej się epilepsji.

Dzisiaj wydaje się już bardzo prawdopodobne, że w grudniu 1888 roku Vincent nie był wcale na tyle szalony, by dokonać brutalnego samookaleczenia, na skutek którego mógłby się nawet wykrwawić. Po prostu chciał chronić swego przyjaciela, a jego dolegliwość błędnie zinterpretowano.

Bibliografia

  1. Steven Naifeh i Gregory White Smith, Van Gogh. Życie, Wydawnictwo Świat Książki, 2017.
  2. Henry Samuel, Van Gogh’s ear 'was cut off by friend Gauguin with a sword', Telegraph.co.uk. [dostęp: 24.01.2021].
Autor
Zuzanna Pęksa
Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Damy Władysława Jagiełły (2021).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.