Najbardziej imponujące budowle Azteków. Stolica ich imperium była jednym z największych miast świata

Strona główna » Średniowiecze » Najbardziej imponujące budowle Azteków. Stolica ich imperium była jednym z największych miast świata

Aztekowie nie znali żelaza ani brązu. Mimo to stworzyli cuda architektury, które mogłyby śmiało konkurować z najwspanialszymi budowlami i monumentami Starego Świata. Hiszpanie dołożyli starań, by zniszczyć je wszystkie.

Inspiracją do powstania artykułu jest serial dokumentalny „Planeta skarbów” , w którym przyglądamy się najciekawszym miejscom na naszej planecie – od Parku Narodowego Serengeti w Tanzanii przez jordańskie pustynie po Lagunę Wenecką. Premiera serii już w niedzielę, 8 sierpnia o 19:55. Kolejne odcinki w niedziele o tej samej porze.

Widok azteckiej stolicy wprawił garstkę Hiszpanów towarzyszących Hernánowi Cortésowi w osłupienie. Przybysze z Europy spodziewali się napotkać prymitywnych dzikusów. Ich oczom ukazała się natomiast imponująca metropolia usiana potężnymi konstrukcjami z kamienia.


Reklama


W stołecznym mieście Azteków, Tenochtitlan, mogło zamieszkiwać nawet 200 000 osób. Manuel Aguilar-Moreno, autor książki Handbook to life in the Aztec World twierdzi, że była to trzecia najludniejsza metropolia świata, ustępująca tylko Stambułowi i Paryżowi.

Jeden z przybyszy nazwał zresztą Tenochtitlan – położone na grząskich wysepkach jeziora Tetzcoco – „Wenecją Nowego Świata”. Nierzadka była opinia, że to najpiękniejsze, najbardziej okazałe miasto poza Europą.

Rekonstrukcja wyglądu Tenochtitlan prezentowana w Narodowym Muzeum Antropologicznym w Meksyku (Xuan Che/CC BY 2.0).
Rekonstrukcja wyglądu Tenochtitlan prezentowana w Narodowym Muzeum Antropologicznym w Meksyku (Xuan Che/CC BY 2.0).

Stolica Azteków

Lepiej sytuowani mieszkańcy Tenochtitlan zamieszkiwali w domach z kamienia, tynkowanych i pokrytych kunsztownymi malowidłami ściennymi. Biedota gnieździła się w budynkach z gliny. Nawet przedstawiciele nizin społecznych dysponowali jednak łaźniami, uważanymi za nieodzowny element domostwa.

Ogromne skupisko ludzi było zasilane w wodę przez sieć kanałów i akweduktów. Ogromny rynek Tlatelolco mógł pomieścić w dni targowe po dwadzieścia tysięcy osób. Najbardziej zachwycały jednak budowle sakralne oraz kompleks pałacowy.


Reklama


Wielka świątynia

W sercu Tenochtitlan znajdowała się dzielnica ceremonialna. Nadano jej kształt kwadratu. Centralny plac o boku 400 metrów mógł pomieścić jednocześnie osiem tysięcy osób.

Pośrodku dystryktu znajdowała się Wielka Świątynia, Huēyi Teōcalli. Kluczowe miejsce kultu Azteków miało formę stromej piramidy zwieńczonej płaską platformą długą na sto metrów i szeroką na osiemdziesiąt. Na niej wznosiły się dwa bliźniacze budynki, które poświęcono Tlalocowi, bogu wody, oraz Huitzilopochtli, patronującemu wojnie i słońcu.

Inspiracją do powstania artykułu jest serial dokumentalny „Planeta skarbów” , w którym przyglądamy się najciekawszym miejscom na naszej planecie – od Parku Narodowego Serengeti w Tanzanii przez jordańskie pustynie po Lagunę Wenecką. Premiera serii już w niedzielę, 8 sierpnia o 19:55. Kolejne odcinki w niedziele o tej samej porze.
Inspiracją do powstania artykułu jest serial dokumentalny Planeta skarbów , w którym przyglądamy się najciekawszym miejscom na naszej planecie – od Parku Narodowego Serengeti w Tanzanii przez jordańskie pustynie po Lagunę Wenecką. Premiera serii już w niedzielę, 8 sierpnia o 19:55. Kolejne odcinki w niedziele o tej samej porze.

Huēyi Teōcalli miała wysokość około sześćdziesięciu metrów. Zdobiły ją stiuki i polichromia, a na specjalnych paleniskach stale utrzymywano święty ogień.

Nie była to w żadnym razie jedyna konstrukcja sakralna w centrum Tenochtitlan. Łącznie dystrykt obejmował 78 różnych budowli, w tym okrągłą świątynię pierzastego węża Quetzalcoatl, biblioteki, szkołę, rezydencje kapłanów oraz garnizon gwardii, wojowników jaguarów.


Reklama


„Aztecką architekturę cechowało wielkie przywiązanie do porządku i symetrii” – podkreśla Manuel Aguilar-Moreno. – „Wzory geometryczne i płynne linie odzwierciedlały reguły religijne i stanowiły odbicie potęgi państwa”.

Pałac Montezumy II

Z zabudowaniami świątynnymi sąsiadowały siedziby władców. W chwili hiszpańskiego podboju Tenochtitlan mogło szczycić się nie jednym kompleksem pałacowym, ale trzema. Najnowszy, wystawiony na polecenie Montezumy II, znajdował się tam, gdzie dzisiaj wznosi się siedziba meksykańskiego rządu, Palacio Nacional.

Pałac Montezumy II. Ilustracja z Kodeksu Mendoza z 1542 roku.
Pałac Montezumy II. Ilustracja z Kodeksu Mendoza z 1542 roku (domena publiczna).

Imponująca rezydencja, ulokowana na południe od Huēyi Teōcalli, zajmowała aż dwa i pół hektara. Główne zabudowania miały dwa poziomy, a łączącą je klatkę schodową w całości wykonano z marmuru. Niezwykle drogi i rzadki materiał miał przypominać o bajecznym bogactwie króla. Temu też służyły rozliczne malowidła, mozaiki, złote panele i płaskorzeźby.

Na terenie kompleksu stale przebywało około tysiąca gwardzistów, służących, urzędników i członkiń haremu. O wielkości zabudowań świadczy fakt, że wszyscy oni meili zamieszkiwać w bezpośrednim otoczeniu siedziby króla.

Wokół rozpościerały się też wspaniałe ogrody oraz prywatne zoo, w którym Montezuma II przetrzymywał… także ludzi.

Wspaniałości zakopane w mule

Wszystkie niezwykłości pałacu znane są tylko za pośrednictwem zdawkowych zapisków najeźdźców. Siedziba władcy Azteków została splądrowana i zniszczona. Hiszpanie rozebrali ją, podobnie jak inne wspaniałe konstrukcje Tenochtitlan.

Makieta najważniejszej budowli sakralnej Azteków Templo Mayor, która górowała nad Tenochtitlan (s shepherd/CC BY 2.0).
Makieta Wielkiej Świątyni, czyli anajważniejszej budowli sakralnej Azteków, która górowała nad Tenochtitlan (s shepherd/CC BY 2.0).

Hernán Cortés założył na miejscu azteckiej metropolii własną stolicę, miasto Meksyk. Wykorzystując budulec ze świątyń i rezydencji wzniesiono katolickie kościoły.

Resztki dawnego Tenochtitlan zostały zagrzebane w grząskim, bagiennym gruncie. Na niektóre relikty, w tym ruiny Huēyi Teōcalli, natrafiono dzięki badaniom archeologicznym prowadzonym od XIX stulecia. Lokalizacji innych można się tylko domyślać. Aby do nich dotrzeć, należałoby naruszyć biskupi pałac i kolonialne kościoły. Na to za brakuje zgody.

Planeta skarbów

Inspiracją do powstania artykułu jest serial dokumentalny „Planeta skarbów” , w którym przyglądamy się najciekawszym miejscom na naszej planecie – od Parku Narodowego Serengeti w Tanzanii przez jordańskie pustynie po Lagunę Wenecką. Premiera serii już w niedzielę, 8 sierpnia o 19:55. Kolejne odcinki w niedziele o tej samej porze.

Bibliografia

  • Aguilar-Moreno M., Handbook to Life in the Aztec World, Facts on File 2006.
  • Rivera A.M., Towards an Understanding of Aztec Architecture and Urban Planning, University of British Columbia 2016.
Autor
Kamil Janicki
1 komentarz

 

Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Damy Władysława Jagiełły (2021).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.