Największa korzyść z japońskiej izolacji. Ten jeden skutek uzasadniał odcięcie się od reszty świata

Przez całe średniowiecze i zdecydowaną większość epoki nowożytnej Japonia zachowywała ścisłą izolację od reszty świata. Obcokrajowcy nie mogli swobodnie poruszać się po kraju, a kontakty zagraniczne były nieliczne i pełne powściągliwości.

Sakoku, a więc oficjalna polityka „zamkniętego kraju”, obowiązywała od drugiej ćwierci XVII wieku do połowy XIX stulecia. Także we wcześniejszych wiekach Japonia była w przeważającym stopniu odcięta od świata.


Reklama


„Skuteczny kordon sanitarny”

Zdarzały się okresy wzmożonej wymiany handlowej i imigracji, ogółem jednak do Japonii podróżowano rzadko, a przybysze nie byli mile widziani. Izolacjonizm kraju miał swoje źródła już w samym położeniu Wysp Japońskich.

„Dwieście kilometrów smaganych sztormami mórz oddzielało Japonię od Korei” – wyjaśnia ceniony historyk gospodarki Angus Maddison. – „Do najbliższego skrawka Chin było 750 kilometrów. Ta bariera morska, a także oficjalna polityka, tworzyły skuteczny kordon sanitarny”.

Japońscy samuraje odpierający mongolskich najeźdźców. Grafika z końca XIII wieku.

Bez gryzoni, podróżników i wrogich armii

Japonia nie importowała zbóż, wraz z którymi do wyspiarskiego kraju mogłyby docierać roznoszące choroby gryzonie. Przybywających kupców poddawano zresztą „kwarantannie” na ograniczonym obszarze wokół Nagasaki.

Pomimo dwóch prób podejmowanych przez Mongołów, Japończycy nigdy też nie znaleźli się pod wrogą okupacją ani nie toczyli otwartej, długotrwałej wojny z obcokrajowcami na własnym terytorium.


Reklama


Wszystkie te czynniki sprawiły, że Japonię ominęła największa katastrofa, z jaką w epoce przednowoczesnej zmagał się Stary Świat.

Wolność od dżumy…

Epidemia czarnej śmierci z połowy XIV wieku zabiła nawet ponad połowę mieszkańców Europy. Później dżuma wielokrotnie powracała, pustosząc kontynent, wyludniając miasta i paraliżując rozwój gospodarczy. Ostatnie wielkie uderzenia zarazy przypadły jeszcze na połowę XVII wieku.

Zamek Azuchi nieopodal Kioto na grafice z XVI wieku.

Choć wątek ten rzadko trafia do zachodniej literatury, dżuma miała ten sam wpływ na społeczności wschodniej i południowej Azji, co na mieszkańców Włoch albo Francji. W Chinach i Indiach regres populacji był równie głęboki, co w Europie. W Państwie Środka zaczął się też sporo wcześniej – już w XIII wieku.

Japonia była na tym tle przypadkiem zupełnie wyjątkowym. Dżuma nigdy nie dotarła na jej wyspy. „Wolność od plagi była głównym powodem, dla którego w pierwszych 1500 latach naszej ery japońska populacja rosła szybciej niż ludność Europy i Chin” – komentuje Angus Maddison.

Wielkie historie co kilka dni w twojej skrzynce! Wpisz swój adres e-mail, by otrzymywać newsletter. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

…i innych epidemii

Także inne epidemie albo zupełnie omijały Nippon, albo tylko w bardzo ograniczonym stopniu trapiły Japończyków. Tyfus w ogóle nie pojawił się w Państwie Kwitnącej Wiśni. Z kolei zjadliwość cholery, czerwonki, duru brzusznego, malarii czy odry była wyraźnie niższa niż w Europie.

Spośród wszystkich wielkich, globalnych epidemii w Japonii poważny problem stanowiła tylko ospa.


Reklama


Jak dodaje Maddison, poza izolacją ogromne znaczenie miała także japońska kultura, kładąca nacisk na higienę osobistą oraz czystość wnętrz. Co więcej Japończycy, kierujący się wytycznymi buddyzmu, niemal nie spożywali mięsa. W efekcie „nie mieli krów, świń, owiec i kóz, ani zwierzęcego łajna”, co pozwalało ograniczać kolejne źródła rozwoju chorób.

Przeczytaj też o tym, jak epidemie dżumy wpływały na życie seksualne dawnych Polaków.

Bibliografia

  • Malanima P. Pre-Modern European EconomyOne Thousand Years (10th-19th Centuries), Brill 2009.
  • Maddison A., The World Economy, t. 1: A Millennial Perspective, OECD 2006.
Autor
Kamil Janicki
Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Damy złotego wieku. Jego najnowsza pozycja to Damy przeklęte. Kobiety, które pogrzebały Polskę (2019).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współautor książki „Wielka Księga Armii Krajowej”. Zastępca redaktora naczelnego WielkiejHISTORII. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.