Joseph Goebbels na fotografii z marca 1945 roku.

Następca Adolfa Hitlera. Kolejny kanclerz III Rzeszy wydał tylko jedną oficjalną decyzję

Strona główna » II wojna światowa » Następca Adolfa Hitlera. Kolejny kanclerz III Rzeszy wydał tylko jedną oficjalną decyzję

W ostatnich dniach kwietnia 1945 roku nawet najbliżsi współpracownicy Adolfa Hitlera – ludzie, którzy wspólnie z nim budowali partię nazistowską, tworzyli aparat terroru i stali za masowymi zbrodniami II wojny światowej – zaczęli się odsuwać od wodza. Robili to niemal wszyscy. Ale nie aparatczyk, który miał wkrótce zostać mianowany następcą zbrodniczego kanclerza III Rzeszy.

Marszałek Rzeszy Hermann Göring – będący dotąd drugą osobą w Niemczech po Führerze – opuścił Berlin, zaszył się w Alpach i stamtąd wysłał telegram sugerujący, że chce sam ogłosić się przywódcą kraju. Hitler uznał to za akt zdrady. W niełasce znalazł się także przywódca SS Heinrich Himmler, który nie zdołał zatrzymać sowieckiego natarcia na linii Odry.


Reklama


Inni członkowie nazistowskiej wierchuszki opuścili Berlin, zresztą ponaglani do tego przez samego przywódcę. Wśród nielicznych, którzy zignorowali polecenie znalazł się ambitny, fanatyczny minister propagandy Joseph Goebbels.

Cyrkowa klatka Hitlera

Przywódca III Rzeszy zdawał sobie sprawę, że w dużym stopniu właśnie temu mistrzowi kłamstw i manipulacji zawdzięczał przejęcie władzy. Mimo to Goebbels przez wszystkie lata istnienia reżimu nazistowskiego nie zdołał zrealizować swojego największego marzenia i zostać prawą ręką Führera. Swoją szansę dostrzegł dopiero, gdy upadek był już nieunikniony.

Goebbelsowie z dziećmi. Z tyłu w mundurze syn Magdy z pierwszego małżeństwa (Bundesarchiv//CC-BY-SA 3.0).
Goebbelsowie z dziećmi. Z tyłu w mundurze syn Magdy z pierwszego małżeństwa (Bundesarchiv//CC-BY-SA 3.0).

Właśnie on w schyłkowych dniach wojny namawiał Hitlera, by pozostał w Berlinie, w swoim bunkrze. Twierdził, że tylko odchodząc z tego świata na własnych warunkach, rzekomo w blasku chwały przywodzącym na myśl Wagnerowski „Zmierzch bogów”, kanclerz zdoła ugruntować swą legendę.

„Führer, przerażony, że Sowieci będą go obwozić w cyrkowej klatce, przyznał mu rację” – pisał znany badacz dziejów III Rzeszy Louis L. Snyder.


Reklama


Goebbels utwierdzał Hitlera w decyzji o samobójstwie, ale też – dawał mu płonne nadzieje na nagłe odwrócenie losów wojny.

Wiadomość o śmierci prezydenta Stanów Zjednoczonych Franklina D. Roosevelta, która nadeszła 12 kwietnia, wprawiła go wręcz w euforię. Szef propagandy okłamał samego siebie, że ratunek jest możliwy. Na moment przekonał o tym też wodza.

Fabularyzowany obraz poglądów i zbrodniczej ideologii
Fabularyzowany obraz poglądów i zbrodniczej ideologii mistrza propagandy III Rzeszy znajdziecie w książce Christophera Machta pt. Spowiedź Goebbelsa. Szczera rozmowa z przyjacielem Hitlera (Bellona 2021).

Ostatnia wola Führera

Gdy upadku nie dało się już odwlec, a perspektyw zakłamać, opuszczony przez większość współpracowników Hitler wyznaczył Josepha Goebbels na swojego następcę na urzędzie kanclerza III Rzeszy. Przebywający z dala od stolicy admirał Karl Dönitz miał z kolei zostać prezydentem.

Popołudniu 30 kwietnia 1945 roku Hitler odebrał sobie życie strzałem w głowę. Zgodnie z jego ostatnią wolą Goebbels uznał się za szefa rządu. W tej roli wykonał jednak tylko jedną oficjalną czynność.


Reklama


Kanclerz przez jedną dobę

Niemal natychmiast kazał podyktować list do marszałka Wasilija Iwanowicza Czujkowa kierującego natarciem Armii Czerwonej na Berlin. Informował wrogiego dowódcę o śmierci Hitlera i prosił o zawieszenie broni.

Generał Wehrmachtu Hans Krebs – przed wojną będący attaché wojskowym w niemieckiej ambasadzie w Moskwie – przeniósł wiadomość pod biała flagą na drugą stronę frontu. Powrócił nazajutrz 1 maja około godziny 9 rano. Odpowiedź była krótka: Sowieci odrzucili propozycję, a walki miały być kontynuowane.

Joseph Goebbels na fotografii z marca 1945 roku.
Joseph Goebbels na fotografii z marca 1945 roku.

Przekonany, że dalsze starania nie mają już sensu, Goebbels podjąć decyzję o „wzięciu przykładu” z Hitlera. Poczekał aż szóstce jego dzieci podano morfinę i cyjanek. Następnie wspólnie z żoną Magdą udał się do ogrodu kancelarii Rzeszy, w miejsce gdzie pochowano spalone szczątki Hitlera.

Według jednej z wersji wydarzeń właśnie tam rozgryzł własną kapsułkę z cyjankiem. Był 1 maja 1945 roku, około godziny 20:30.

Przeczytaj też o goebbelsowskiej propagandzie. Jak naziści przekonali zwyczajnych Niemców do poparcia swojej zbrodniczej ideologii?

***

Fabularyzowany obraz poglądów i zbrodniczej ideologii mistrza propagandy III Rzeszy znajdziecie w książce Christophera Machta pt. Spowiedź Goebbelsa. Szczera rozmowa z przyjacielem Hitlera (Bellona 2021).

Bibliografia

  • Goebbels, Paul Joseph (1897-1945) [w:] Encyclopedia of the Third Reich, Wordsworth 1998.
  • Rother Rainer, Goebbels Joseph [w:] Propaganda and Mass Persuasion. A Historical Encyclopedia, red. Nicholas J. Cull, David Culbert, David Welch, ABC Clio 2003.
  • Vinogradov V.K., Hitler’s death. Russia’s last great secret from the files of the KGB, Chaucer 2005.
Autor
Grzegorz Kantecki
Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Damy Władysława Jagiełły (2021).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.