Następca angielskiego tronu zaczął gnić od środka. Król uciekł, nie mogąc na to patrzeć, lekarze byli bezradni

Strona główna » Nowożytność » Następca angielskiego tronu zaczął gnić od środka. Król uciekł, nie mogąc na to patrzeć, lekarze byli bezradni

Henryk książę Walii miał wszelkie zadatki na dobrego władcę. Pierworodny syn króla Anglii i Szkocji Jakuba I Stuarta nigdy jednak nie zasiadł na tronie. Zmarł 6 listopada 1612 roku po wielodniowych męczarniach. Lekarze próbujący ratować jego życie stosowali naprawdę absurdalne kuracje.

Henryk przyszedł na świat 19 lutego 1594 roku. W tym czasie jego ojciec władał jeszcze tylko Szkocją. Dopiero dziewięć lat później – po bezdzietnym zgonie Elżbiety I Tudor – założył również angielską koronę.

Dobrze zapowiadający się książę

O ile sam Jakub – z uwagi na swoją ekstrawagancję i lenistwo – nie zaskarbił sobie przychylności poddanych, to jego syn miał wszelkie zadatki na dobrego króla. Adrian Tinniswood w książce Brytyjska monarchia od kuchni podkreśla, że był:

(…) przystojny i zawsze ubrany zgodnie z najnowszą modą. Dobrze zbudowany, doskonale jeździł konno i świetnie grał w tenisa. Był przy tym wyrobionym patronem sztuk, kolekcjonował obrazy, rzadkie rękopisy, renesansowe statuetki z brązu i antyczne monety.

Portret Henryka namalowany w wieku około 16 lat (Isaac Oliver/domena publiczna).
Portret Henryka namalowany w wieku około 16 lat (Isaac Oliver/domena publiczna).

A jednocześnie był pobożnym protestantem – dwa razy dziennie uczestniczył w modlitwach, na których wymagał obecności służby – nieobecni karani byli pozbawieniem posiłków.

„Miał martwe, zapadnięte oczy”

Właśnie podczas niedzielnego nabożeństwa 24 października 1612 roku osiemnastolatek poczuł się źle. W nocy dolegliwości się nasiliły. Księciu doskwierało pragnienie, którego nie sposób było ugasić. Na dodatek boleśnie raziło go światło świec. Szybko okazało się, że następca tronu zaraził się tyfusem, zwanym wówczas durem brzusznym.


Reklama


Jak pisze Adrian Tinniswood nazajutrz „wezwano lekarza Jakuba I, sir Theodore’a Mayerne’a, który przepisał lewatywę. Lewatywa zadziałała na tyle skutecznie, że książę był w stanie wstać z łóżka, aby zagrać w karty ze swoim bratem Karolem”.

Jego stan pozostawiał jednak bardzo wiele do życzenia. Według opublikowanej w 1613 roku biografii „był blady i wyglądał na chorego, mówił cicho i nieco dziwnie, i miał martwe, zapadnięte oczy”.

Artykuł powstał w oparciu o książkę Adriana Tinniswooda „Brytyjska monarchia od kuchni” (Bellona 2022).
Artykuł powstał w oparciu o książkę Adriana Tinniswooda Brytyjska monarchia od kuchni (Bellona 2022).

W tej sytuacji Mayerne zaordynował dietę złożoną z „syropów owocowych i schłodzonych ulepków, bulionu i galaretek”. Kiedy i to nie pomogło medyk sięgnął po miksturę przeczyszczającą sporządzoną z senesu i rabarbaru, „parzonych w kordiałach i likierach, z syropem z róży”.

Tyfoidalna gorączka gnilna

Po takiej kuracji stan Henryka uległ dalszemu pogorszeniu. Gdy następca tronu próbował wstać kręciło mu się tak mocno w głowie, że musiał wracać do łóżka. Co więcej „służba zauważyła, że jego język i gardło były pokryte wrzodami”.


Reklama


Kolejni wezwani medycy również nie byli w stanie mu pomóc. Kiedy w wyniku wysokiej gorączki księcia Walii zaczęły dręczyć majaki Mayerne zalecił upuszczanie krwi, ale efekt był odwrotny od zamierzonego. Jak czytamy w książce Brytyjska monarchia od kuchni:

Ponieważ w ciągu następnych sześciu dni stan księcia się pogarszał, wezwano kolejnego lekarza, Henry’ego Atkinsa, który zdiagnozował „tyfoidalną gorączkę gnilną, której ognisko znajdowało się w przewodzie pokarmowym pod wątrobą”.

Henryk na portrecie pędzla Roberta Peake'a starszego z 1610 roku (domena publiczna).
Henryk na portrecie pędzla Roberta Peake’a starszego z 1610 roku (domena publiczna).

To było bardzo poważne, jak powiedział Atkins, który najwyraźniej nie bał się stwierdzić oczywistego faktu, ale nie miał nic do powiedzenia na temat leczenia.

Kogut przykładany do stóp

Mimo że Mayerne nalegał na kolejną sesję upuszczania krwi, inni medycy się temu sprzeciwili i Henrykowi podano „kordiały na zaspokojenie pragnienia, ogolono mu głowę oraz zaaplikowano lewatywę i postawiono bańki”.

Jak nie trudno się domyślić żadna z powyższych kuracji w najmniejszym stopniu nie pomogła choremu, którego stan stawał się krytyczny. Zgodnie z tym, co pisze Tinniswood niedoszły król Anglii i Szkocji „bredził i dostał konwulsji, śpiewał i domagał się swoich ubrań i rapiera”.

Zdesperowani lekarze, choć wciąż niechętni pomysłowi upuszczania krwi, postanowili poddać go jeszcze dziwniejszej terapii. nakazali rozkroić kogutka na dwie części i połówki przyłożyć do podeszew stóp. Przybyli kolejni doktorzy, ale tylko się spierali.

Mimo że Jakub I został królem Anglii to i tak trudno powiedzieć, że był szczęśliwym człowiekiem (Daniël Mijtens/domena publiczna).
Jakub I był zrozpaczony po śmierci syna (Daniël Mijtens/domena publiczna).

Rozpacz Jakuba

Król, nie mogąc znieść widoku agonii pierworodnego syna wyjechał do posiadłości Theobalds. Tymczasem książę w ostatnich godzinach życia nieustanie wzywał swego wiernego dworzanina sir Davida Murraya krzycząc „David, David, David”. Gdy ten wreszcie przybył i zapytał co może zrobić usłyszał: „chciałbym coś powiedzieć, ale nie mogę tego wyrazić”.

Ostatecznie następca Jakuba I zmarł wieczorem 6 listopada 1612 roku. Jak podkreśla autor książki Brytyjska monarchia od kuchni jego śmierć „wywołała powszechną żałobę”. Nawet wiele miesięcy później władca Anglii i Szkocji:


Reklama


(…) wybuchał nieoczekiwanie płaczem, wołając: „Henryk nie żyje! Henryk nie żyje!”. Cudzoziemskich posłów przestrzegano, by w obecności królowej nie wspominali imienia zmarłego z obawy, aby nie pogrążyła się w żałobie i bólu.

Przeczytaj również o niewygodnych chorobach Ludwika XIV. O jego najbardziej wstydliwej operacji opowiadał cały kraj

Kulisy prywatnego życia brytyjskich monarchów

Bibliografia

Autor
Daniel Musiał

Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Dołącz do nas

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Pańszczyzna. Prawdziwa historia polskiego niewolnictwa, Damy złotego wiekuDamy Władysława Jagiełły czy Epoka hipokryzji czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Damy srebrnego wieku (2022).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach, Okupowana Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.