Niemieckie rządy terroru we Francji Vichy. W Londynie wiele osób cieszyło się z krwawej okupacji sąsiada

Strona główna » II wojna światowa » Niemieckie rządy terroru we Francji Vichy. W Londynie wiele osób cieszyło się z krwawej okupacji sąsiada

Podpisane 22 czerwca 1940 roku zawieszenie broni między Francją a Niemcami gwarantowało, że południowa część kraju nad Sekwaną nie znajdzie się pod okupacją najeźdźcy. Utworzono tam marionetkowe państwo nazywane – od jego stolicy – Francją Vichy. W listopadzie 1942 roku sytuacja uległa jednak diametralnej zmianie. Terytorium Vichy zostało zajęte przez Wehrmacht i armię włoską. Rozpoczęły się również rządy terroru. Był to przełomowy moment dla francuskiego ruchu oporu.

Pomimo fali brutalności, która zalała południową Francję, wiele osób w Londynie ucieszyło się z niemieckiej okupacji tamtego regionu. Angażowała ona bowiem maksimum niemieckich zasobów i ułatwiła werbunek do ruchu oporu.


Reklama


Okupacyjny terror

Kiedy czołgi, ciężarówki i żołnierze wroga pojawili się na ulicach w całej Francji, nawet mieszkańcy wolnej strefy nie mogli już udawać, że wojna ich nie dotyczy. Dotyczyła wszystkich.

Jeśli kogoś złapano na ukrywaniu aliantów, cała rodzina mogła zostać natychmiast rozstrzelana – bez względu na to, czy wiedzieli o zbiegu. Czasami wszyscy mieszkańcy budynku, w którym znalazł schronienie obcy agent (choć nie mieli o tym pojęcia), płacili najwyższą cenę.

Spotkanie przywócy Francji Vichy marszałka Philippe'a Petaina i Adolfa Hitlera w październiu 1940 roku (Bundesarchiv/Heinrich Hoffmann/CC-BY-SA 3.0).
Spotkanie przywódcy Francji Vichy marszałka Philippe’a Petaina i Adolfa Hitlera w październiku 1940 roku (Bundesarchiv/Heinrich Hoffmann/CC-BY-SA 3.0).

Winston Churchill uważał, że takie akty nazistowskiego okrucieństwa paradoksalnie pomagają wojnie „Krew męczenników”, powiedział na spotkaniu rządowej komisji obrony w tym samym roku, była „ziarnem, na którym wyrósł Kościół” .

Gestapo Vichy

Prawdziwy charakter rządu Vichy również stał się oczywisty, nawet dla tych, którzy początkowo wspierali [marszałka Philippe’a] Pétaina .Nie uważano go już za zbawcę kraju. Sympatia do niego jeszcze spadła, kiedy francuska policja wzięła udział w oficjalnych deportacjach w ramach „publicznej higieny”, wywożąc co tydzień tysiące Żydów, w tym dzieci, kobiety i starców.


Reklama


Brutalna milicja – Gestapo Vichy – stworzona w styczniu 1943 roku, potęgowała niezadowolenie, bo wykorzystywała wiedzę o okolicy, by infiltrować, represjonować i torturować rodaków.

Jej szefem był francuski członek Waffen-SS, a odziani w czarne koszule funkcjonariusze (zwykle przyszli gangsterzy albo młodzi, bogaci i bezkompromisowi rojaliści) chodzili dumnie z nowo otrzymaną bronią; ich prymitywne okrucieństwo brzydziło nawet niektórych Niemców. Co zaskakujące, na sześciu milicjantów przypadała jedna kobieta.

Artykuł stanowi fragment książki Sonii Purnell pt. Kobieta bez znaczenia. Historia Virginii Hall, najgroźniejszej agentki II wojny (Wydawnictwo Agora 2021).

Na początku 1943 roku proaliancka francuska młodzież zaczęła okazywać swoje sympatie, ostentacyjnie czytając Na Zachodzie bez zmian (niemiecką powieść o pierwszej wojnie światowej; naziści obawiali się jej ze względu na pacyfistyczny przekaz) albo nosząc dwie wędki (po francusku deux gaules brzmi jak de Gaulle).

Masowe deportacje

Takie drobne gesty w marcu 1943 roku zmieniły się w masowe obywatelskie nieposłuszeństwo, kiedy przypadkowe aresztowania Francuzów i wysyłanie ich do niewolniczej pracy dla niemieckiego przemysłu wojennego (…) przeszły w prowadzone przez Francuzów regularne deportacje młodych mężczyzn, a czasami też kobiet.

Naziści zażądali półtora miliona francuskich robotników, by zastąpić Niemców, którzy zginęli, trafili do niewoli albo zostali ranni w walkach. Nagle to nie cudzoziemcy czy obcy ludzie znaleźli się w niebezpieczeństwie, ale każdy francuski syn, brat, mąż i ojciec w wieku od dziewiętnastu do trzydziestu dwóch lat miał obowiązek wyjechać do Niemiec.

Jedynym sposobem na uniknięcie Service du travail obligatoire, STO, było ukrywanie się. Młodzi ludzie na południu znikali w maquis – to korsykańska nazwa gęstego, karłowatego górskiego las częstego na wyspie.


Reklama


W ciągu miesiąca od wprowadzenia STO „pójść do maquis” stało się popularnym określeniem w całej Francji i oznaczało już nie tylko ucieczki na dzikie tereny, ale też grupy mężczyzn ukrywających się i tworzących siatki oporu.

Dziesiątki tysięcy partyzantów

Nawet najbardziej dotąd posłuszni prawu Francuzi stali się w ten sposób przestępcami. Dziesiątki tysięcy ludzi potajemnie zbierało się w górskich chatach i jaskiniach, w lasach i na odległych równinach i przygotowywało się na dzień, kiedy będą mogli stanąć do otwartej walki z okupantem.

Oddział maquis. Zdjęcie wykonane w 1944 roku (domena publiczna).
Oddział maquis. Zdjęcie wykonane w 1944 roku (domena publiczna).

Francja w końcu zaczęła reagować. Odrodziła się duma narodowa. Śpiewany ze szczególnym zamiłowaniem wers z Marsylianki brzmiał: „Aux armes, citoyens! Formez vos bataillons!” (Do broni, obywatele, formujcie bataliony!)

W ciągu następnych kilku miesięcy w całej południowo-wschodniej Francji i na wyżynach Masywu Centralnego sporadycznie wybuchały walki między maquis i Niemcami lub ich sprzymierzeńcami z policji Vichy.


Reklama


Banici, choć brakowało im przywódców, szkolenia, pieniędzy, broni, amunicji, a nawet strategii i jedzenia, walczyli zainspirowani sukcesami aliantów w innych miejscach. Końca wojny jeszcze nie było widać, ale Niemców nie postrzegano już jako niezwyciężonych.

Przeczytaj również o tym jak francuskie prostytutki pomagały walczyć z okupantem. Po wojnie spotkał je straszny los

Źródło

Artykuł stanowi fragment książki Sonii Purnell pt. Kobieta bez znaczenia. Historia Virginii Hall, najgroźniejszej agentki II wojny. Ukazała się ona w Polsce nakładem Wydawnictwa Agora.

Historia najgroźniejszej agentki II wojny światowej

Tytuł, lead, tekst w nawiasie kwadratowym oraz śródtytuły pochodzą od redakcji. W celu zachowania jednolitości tekstu usunięto przypisy, znajdujące się w wersji książkowej. Tekst został poddany obróbce redakcyjnej w celu wprowadzenia większej liczby akapitów i skrócony.

Autor
Sonia Purnell
1 komentarz

 

Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Damy Władysława Jagiełły (2021).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.