Opinie o Wiaczesławie Mołotowie. Dlaczego zachodni politycy tak go podziwiali?

Polakom jego nazwisko kojarzy się ze zdradzieckim sojuszem Związku Radzieckiego z III Rzeszą. Towarzysze z partii nazywali go „żelaznym tyłkiem”. Tymczasem zachodni dyplomaci i politycy byli… pod wrażeniem talentów Wiaczesława Mołotowa. Co dokładnie o nim myśleli?

Wiaczesław Skriabin — Mołotow — otrzymał rewolucyjny przydomek od rosyjskiego słowa mołot, czyli młot. Już w młodości był prawdziwym wyznawcą komunizmu. Przyswoił sobie założenia teorii marksistowskiej, od jej interpretacji historii jako szeregu starć między proletariatem a klasą wyzyskującą po obietnicę zwycięstwa rewolucji nad siłami światowego kapitalizmu.


Wszystko jest walką na śmierć i życie

O dziesięć lat starszego Stalina poznał w 1912 roku, kiedy miał dwadzieścia dwa lata; w tym czasie obaj współtworzyli nową partyjną gazetę „Prawdę”. Po obaleniu cara Mikołaja w marcu 1917 roku Stalin poparł współpracę z demokratycznym Rządem Tymczasowym, bardziej zindoktrynowany Mołotow opowiedział się przeciwko.

Niemniej obaj dołączyli do Lenina przygotowującego zbrojne przejęcie władzy przez bolszewików, co nastąpiło w listopadzie. Zapoczątkowana przez to wydarzenie wojna domowa, w której zginęły lub umarły z głodu miliony ludzi, określiła dalsze losy całej trójki.

Mołotow na zdjęciu z 1917 roku (domena publiczna).
Mołotow na zdjęciu z 1917 roku (domena publiczna).

Taktyka perswazji w takim konflikcie była bezużyteczna — podstawową metodą działania stał się przymus fizyczny i psychiczny. Wszyscy trzej stali się uosobieniem „konspiracji, przekonania o własnej nieomylności, okrucieństwa, uporu oraz pogardy dla spisanych zasad i kompromisów”.

Na wszystkie przyszłe konflikty, wewnętrzne i zewnętrzne, patrzyli przez pryzmat walki na śmierć i życie. Z biegiem czasu obrane cele straciły swą wyrazistość; światowy komunizm pozostał celem ostatecznym, ale całą ich energię skupiły najbardziej palące potrzeby, przede wszystkim fizyczne i polityczne przetrwanie.

Przeczytaj też: W 4 minuty zestrzelił 6 sowieckich bombowców. Najlepszy as myśliwski z początku II wojny światowej

Mimo to ideologia pozostała podstawą przekonania, że kapitalizm wystarczy po prostu przeczekać, bo wewnętrzne sprzeczności doprowadzą do jego upadku.

Najlepszy pisarczyk w Rosji

W 1921 roku za sugestią Lenina Mołotow został sekretarzem Komitetu Centralnego partii. Na tym stanowisku wykształcił swoje zawodowe cechy. Chociaż prywatnie był osobą uczuciową i rodzinną, w sprawach państwowych postępował z okrutną skutecznością — i skutecznym okrucieństwem.


Surowy wobec podwładnych, podczas realizacji powierzonych mu zadań sięgał po wszelkie konieczne środki. Służalczy w stosunku do przełożonych, nie stanowił zagrożenia dla wyżej postawionych. Lenin podobno nazwał go „najlepszym pisarczykiem w Rosji”, Trocki mówił o nim „uosobienie przeciętności”. Kiedy w 1922 roku Stalin mianował go sekretarzem generalnym partii, Mołotow stał się jego oddanym podwładnym.

Pozostał nim, przechodząc przez różne stanowiska, aż do funkcji ministra spraw zagranicznych, którą objął w 1939 roku, kiedy Stalin pozbył się posiadającego żydowskie korzenie Litwinowa, aby usprawnić negocjacje z Hitlerem. Fakt, że Mołotow, chociaż doskonale wykształcony, mówił tylko po rosyjsku i nie znał świata, nie pozostał bez konsekwencji.

Tekst stanowi fragment książki Benna Steila pod tytułem Plan Marshalla. Postawić świat na nogi (Wydawnictwo Literackie 2020)

Podążał krok w krok za wodzem, ślepo i z lodowatą niefrasobliwością zatwierdzając decyzje o politycznych mordach na tysiącach osób. „Konieczny był pośpiech — powiedział później na procesie. — Czyż można było zagłębiać się w szczegóły?”.

Mistrz taktyki opóźniania

W partii nazywano go „żelaznym tyłkiem” ze względu na konsekwencję w dopracowywaniu najdrobniejszych szczegółów, jak również zdolność przeczekania kolejnych przeciwników dzięki bezgranicznemu uporowi i wytrwałości. Jego zagraniczni odpowiednicy na tym stanowisku poznali te umiejętności — jednocześnie nienawidzili jego dokonań i podziwiali je.

Przeczytaj też: Bitwa stalingradzka na zdjęciach. Mordercze walki pochłonęły półtora miliona ofiar [Amerykański sekretarz stanu James Francis] Byrnes nazwał go „potomkiem Hioba w linii prostej”, człowiekiem o „anielskiej cierpliwości”. Podczas negocjacji — opowiadał — „zyska wasze niechętne uznanie za zaradność w taktyce opóźniania. Będzie siedział cały czas niewzruszony, skubał się za wąsy lub bawił się binoklami, czekał na tłumaczenie, popalał radzieckie papierosy, i tak w kółko”.

Z kolei John Foster Dulles, przedstawiciel republikańskiej większości w delegacji Marshalla, wspominał: „Obserwując w akcji wszystkich wielkich światowych mężów stanu naszego wieku, nigdy nie widziałem umiejętności dyplomatycznych na tak wysokim poziomie jak u Mołotowa”.

Mołotow podpisujący 5 października "Traktatu o przyjaźni i wzajemnej pomocy między ZSRR a Republiką Łotewską" (Mikołaj Kałasznikow/domena publiczna).
Mołotow podpisujący 5 października „Traktatu o przyjaźni i wzajemnej pomocy między ZSRR a Republiką Łotewską” (Mikołaj Kałasznikow/domena publiczna).

Francuski minister spraw zagranicznych Georges Bidault mówił o „zdolności [Mołotowa] do niezmordowanego powtarzania swojego”.

Churchill natomiast uznał, że „nigdy nie widział człowieka, który lepiej reprezentowałby nowoczesną koncepcję robota”, jednak „w uznaniu kierowania przezeń sprawami zagranicznymi Mazarin, Talleyrand i Metternich”, najwięksi dyplomaci wszechczasów, „z przyjemnością powitaliby go w swoim towarzystwie”.

Przeczytaj również o tym ile miliardów straciła Polska na jednej decyzji Stalina


Źródło:

Tekst stanowi fragment książki Benna Steila pod tytułem Plan Marshalla. Postawić świat na nogi. Ukazała się ona w Polsce nakładem Wydawnictwa Literackiego.

Polecamy

Tytuł, lead i śródtytuły pochodzą od redakcji. W celu zachowania jednolitości tekstu usunięto przypisy, znajdujące się w wersji książkowej. Tekst został poddany obróbce redakcyjnej w celu wprowadzenia większej liczby akapitów.

Autor
Benn Steil
1 komentarz
  • Zawsze mam problem z oceną radzieckiej polityki w odniesieniu do Polski i Polaków , bo czy oceniać działania Rosji poprzez pryzmat ich interesów czy też oceniać przez pryzmat interesów Polski ?
    Patrząc na interesy Rosji to postąpili prawidłowo bo zawarli pakt o nieagresji i przystąpili wraz z Hitlerem do IV rozbioru Polski . Zastanawiająca jest data wejścia wojsk sowieckich 17 września , patrząc na interes Hitlera to dosyć późno bo narażał się na reakcje Francji , Anglii i otwarcie drugiego frontu na zachodzie . Brakuje nam dostępu to archiwów rosyjskich bo tam na pewno znaleźlibyśmy odpowiedź odnośnie daty . Pewnie znając życie Rosjanie czekali na reakcję Francji , Anglii i musieli mieć jakieś dane szpiegowskie o podjętych decyzjach przez rządy w/w krajów . Przykładem może być działalność siatki szpiegowskiej Rosji Sowieckiej w kwietniu 1945 która działała w rządzie brytyjskim a dokładnie chodzi o polecenie Churchilla odnośnie raportu który dotyczył możliwości prowadzenia działań wojennych przeciw ZSRR po zakończeniu wojny z Niemcami, które wydał Sztabowi Generalnemu Wojsk Brytyjskich na początku kwietnia 1945, z tego co dzisiaj wiemy Stalin miał ten raport dzień wcześniej niż Churchill . W artykule zabrakło opisu jakie działania podejmowała dyplomacja Rosyjska od momentu dojścia Hitlera do władzy czyli od 1933 . Brakuje wpisu o proponowanej pomocy wojskowej dla Czechosłowacji w 1938 przez Związek Radziecki . Tak naprawdę rozgrywającymi odnośnie kart historii byli Brytyjczycy , Niemcy i trochę Francuzi . Polska w tej kwestii się nie liczyła . Patrząc z drugiej strony zastanawiam się nad działaniami represyjnymi w stosunku do tzw . elit polskich , ale wydaje mi się że pewne decyzje zostały podjęte na konferencji SS I NKWD w Zakopanem która zaczęła się 20 lutego 1940 r. I tu znów braku dostępu do archiwum rosyjskich , brak reakcji Anglii i Francji po 5 miesiącach od napadu Hitlera na Polskę dało impuls do zbrodni katyńskiej . Mamy jeszcze wzmianki o prowadzonych pertraktacjach pokojowych między Wielką Brytanią , Francją a Hitlerem odnośnie zawarcia pokoju , podobno kością niezgody były byłe kolonie niemieckie które Niemcy utracili po I WŚ . Niestety za mało mamy danych aby tak jednoznacznie oceniać historię II WŚ , bo na historię składają się pakty , układy i inne tajne porozumienia lub ich brak między tworzącymi w tym czasie historię czyli Anglię , Francję , Niemcy i ZSRR .

Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Damy złotego wieku. Jego najnowsza pozycja to Damy przeklęte. Kobiety, które pogrzebały Polskę (2019).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współautor książki „Wielka Księga Armii Krajowej”. Zastępca redaktora naczelnego WielkiejHISTORII. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Anna Winkler

Doktor nauk społecznych, filozofka i politolożka. Zajmuje się przede wszystkim losami radykalizmu społecznego. Interesuje się historią najnowszą, historią rewolucji i historią miast, a także kobiecymi nurtami historii. Chętnie poznaje dzieje kultur pozaeuropejskich.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.