Po wyzwoleniu Auschwitz w obozie znaleziono siedem ton ludzkich włosów. Co Niemcy zamierzali z nimi zrobić?

Auschwitz-Birkenau było nie tylko najstraszliwszym miejscem kaźni w czasie II wojny światowej. Obóz przynosił też nazistom olbrzymie korzyści materialne. Zbrodniarze z trupimi czaszkami na czapkach potrafili spieniężyć nawet… włosy swoich ofiar.

Kiedy w styczniu 1945 roku wojska radzieckie wkroczyły do Auschwitz-Birkenau czerwonoarmiści odkryli setki worków wypchanych ludzkimi włosami. Łącznie ważyły one około siedmiu ton.


Reklama


Upiorny ładunek czekał na wysłanie w głąb Rzeszy, jednak esesmani nie zdążyli wyekspediować go przed ewakuacją obozu. Obliczono, że włosy musiały należeć do co najmniej 140 000 ludzi.

Włosy na skarpetki i pończochy

W początkowym okresie funkcjonowania Auschwitz-Birkenau Niemcy nie wykorzystywali zgolonych włosów więźniów. Zmieniło się to w sierpniu 1942 roku, kiedy Główny Urząd Gospodarki i Administracji SS (SS-WVHA) wydał rozkaz, aby gromadzono włosy mające co najmniej dwa centymetry długości.

Po wyzwoleniu Auschwitz-Birkenau okryto worki z blisko siedmioma tonami włosów (Palthrow/domena publiczna).
Po wyzwoleniu Auschwitz-Birkenau okryto worki z blisko siedmioma tonami włosów (Palthrow/domena publiczna).

Jednocześnie poinformowano władze obozu, że pozyskany w ten sposób „surowiec” będzie przerabiany na filc, nici oraz tkaninę zwaną włosianką.

Nazistów najbardziej interesowały kobiece włosy, które miały być wykorzystywane do „produkcji skarpet dla załóg U-bootów oraz filcowych pończoch dla pracownic kolei”.

Na początku następnego roku sporządzono szczegółową listę przedsiębiorstw, do których miały trafiać włosy z 11 obozów. Wyznaczono również ich urzędową cenę. Wynosiła ona pół marki za kilogram „surowca”.

Wielkie historie co kilka dni w twojej skrzynce! Wpisz swój adres e-mail, by otrzymywać newsletter. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

O skali procederu najlepiej świadczy to, że już w lutym 1943 roku szef SS-WVHA Obergruppenführer Oswald Pohl w jednym z raportów pisał między innymi o trzech tonach kobiecych włosów pozyskanych w Majdanku i Auschwitz.

Włosy golono dopiero po śmierci

W Auschwitz – w przeciwieństwie na przykład do Majdanka czy Treblinki – ofiarom, które były natychmiast mordowane głowy golono dopiero po zagazowaniu. Zajmowali się tym inni więźniowie z Reinkommando.

Powyższa, autentyczna relacja z II wojny światowej została zamieszczona w książce Niny Majewskiej-Brown Dwie twarze. Życie prywatne morderców z Auschwitz (Bellona 2020).
Inspiracją do opublikowania tego tekstu była książka Niny Majewskiej-Brown pt. Dwie twarze. Życie prywatne morderców z Auschwitz (Bellona 2020).

Jeden z nich, Karol Bienias, tak po wojnie wspominał swoją pracę: „Czyściliśmy kobiece włosy ze spinek oraz innych przedmiotów. Potem czesaliśmy je, a następnie pakowaliśmy do worków”.

Jak podkreślał były więzień, niewłaściwe sortowanie było karane chłostą.


Reklama


Nic nie może się zmarnować

Włosy z Auschwitz-Birkenau trafiały głównie do Teppichfabrik G. Schoffler AG w Katscher niedaleko Opola. Po zakończeniu wojny odkryto tam blisko dwie tony ludzkich włosów. Znaleziono również bele gotowej już włosianki, które przekazano w 1947 roku do Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu.

Inną niemiecką firmą, która wykorzystywała włosy pomordowanych w Auschwitz-Birkenau była Bremer Wollkämmerei z Bremy. Przedsiębiorstwo pod zmienioną nazwą funkcjonuje do dzisiaj.

Oprawcy w Auschwitz czerpali dziką przyjemność ze znęcania się nad więźniami (JohnOndreasz/domena publiczna).
Niemcy sprzedawali nawet włosy zamordowanych przez siebie w Auschwitz-Birkenau ofiar (JohnOndreasz/domena publiczna).

Jak podkreśla doktor Andrzej Strzelecki w jednym z rozdziałów książki Anatomy of the Auschwitz Death Camp, nie ma żadnych wątpliwości, że włosy ofiar Auschwitz oraz innych obozów były wykorzystywane do produkcji filcu, przędzy (nici), płótna (włosianki), pończoch oraz skarpet”.

Na podstawie wspomnień, analiz badawczych oraz wyroków powojennych sądów można również przyjąć, że włosów używano do produkcji bomb z opóźnionym zapłonem, lin, materacy oraz odzieży.

Zobacz również unikatowe zdjęcia wykonane tuż po wyzwoleniu Auschwitz. Prawdopodobnie nigdy ich nie widziałeś


Reklama


Inspiracja

Tekst został zainspirowany książką Dwie twarze. Życie prywatne morderców z Auschwitz, która w zbeletryzowany sposób opisuje życie codzienne strażników z Auschwitz-Birkenau. Publikacja autorstwa Niny Majewskiej-Brown ukazała się nakładem wydawnictwa Bellona.

Sprawdź

Bibliografia

Anatomy of the Auschwitz Death Camp, red. Yisrael Gutman, Michael Berenbaum, Franciszek Piper, Indiana University Press 1994.

Autor
Rafał Kuzak
3 komentarze
Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Damy złotego wieku. Jego najnowsza pozycja to Damy przeklęte. Kobiety, które pogrzebały Polskę (2019).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współautor książki „Wielka Księga Armii Krajowej”. Zastępca redaktora naczelnego WielkiejHISTORII. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.