Początek prześladowania osób homoseksualnych w III Rzeszy. Siepacze z SS „napawali się rozpaczą tych ludzi”

Strona główna » Międzywojnie » Początek prześladowania osób homoseksualnych w III Rzeszy. Siepacze z SS „napawali się rozpaczą tych ludzi”

Po tym, jak w trakcie nocy długich noży zamordowano szefa SA Ernsta Röhma naziści powołali do życia specjalny wydział Gestapo, który początkowo koncentrował się na wyeliminowaniu osób homoseksualnych z grona przywódców SA i NSDAP. Szybko jednak zaczęto prześladować wszystkich homoseksualistów w kraju.

Jego szef, Josef Meisinger, potraktował swoje obowiązki z wielkim zaangażowaniem. 24 października 1934 r. rozesłał do wszystkich placówek policyjnych telegram z żądaniem przeprowadzenia w całej Rzeszy rejestracji osób, które dopuściły się jakichkolwiek homoseksualnych czynów.


Reklama


Rejestracja homoseksualistów

Imienne listy podejrzanych należało złożyć do 1 grudnia 1934 r. W drugim telegramie Meisinger, „uprzedzając wątpliwości”, sprecyzował, że należy również zgłaszać członkostwo tych osób w organizacjach politycznych oraz zwracać uwagę na wszelkie „wynaturzenia, zwłaszcza osobistości politycznych”.

SS-Obersturmbannführer Josef Meisinger (domena publiczna).
SS-Obersturmbannführer Josef Meisinger (domena publiczna).

Ten drugi telegram zdaje się wskazywać na szczególne zainteresowanie Gestapo ważnymi osobami w kręgu nazistów. Rejestracja jednak nie dotyczyła tylko towarzyszy z NSDAP. Jak wynika z meldunków policyjnych, w zastawioną sieć wpadli wszyscy homoseksualni mężczyźni. Tylko kilku z nich było członkami partii.

Rejestrację homoseksualistów zarządzono także w niepruskich landach. W Bawarii podstawą ich ścigania były zarządzenia policji politycznej z 26 października i 3 listopada. Listy podejrzanych przesyłano bezpośrednio do Gestapo w Berlinie.


Reklama


Widocznie jednak ta pierwsza akcja odniosła mizerny skutek, bo część komisariatów policji, na przykład w Münnerstadt, zameldowała, że „tego rodzaju osób w tutejszej okolicy nie ma”.

Lżenie i upokarzanie

Wydział specjalny podjął więc próbę osiągnięcia celu innymi środkami: na początku grudnia 1934 r. zaczęto przeprowadzać obławy na homoseksualistów. Przeszukiwano lokale i prywatne mieszkania, stosując metodę kuli śnieżnej: najpierw starano się w znanych miejscach zaaresztować jak najwięcej osób, a potem, w trakcie przesłuchań, zmusić ich do wydania przyjaciół.

Artykuł stanowi fragment książki Alexandra Zinna pt. Różowy trójkąt (Bellona 2022).
Artykuł stanowi fragment książki Alexandra Zinna pt. Różowy trójkąt (Bellona 2022).

Gestapo wspomagała gwardia przyboczna Führera Leibstandarte SS „Adolf Hitler”. W ciągu kilku tygodni aresztowano kilkuset homoseksualistów i przewieziono ich do siedziby tajnej policji przy Prinz-Albrecht-Strasse. Nieszczęśnicy skarżyli się potem, że przetrzymywano ich na korytarzach po dwanaście lub więcej godzin i nie pozwalano nawet załatwić potrzeb fizjologicznych.

Podczas przesłuchań byli lżeni i upokarzani. W tych żałosnych spektaklach brał udział sam Josef Meisinger. Metoda poskutkowała: podejrzani szybko na ogół ujawniali nazwiska znanych im homoseksualistów. Po przesłuchaniu aresztantów albo zwalniano, albo odstawiano do berlińskiego obozu Columbia-Haus, skąd „bardzo duża część” została następnie wywieziona do obozu koncentracyjnego Lichtenburg.

Wielkie historie co kilka dni w twojej skrzynce! Wpisz swój adres e-mail, by otrzymywać newsletter. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Akcje przeciwko homoseksualnej społeczności prowadzono również w innych regionach. Na przykład w Bawarii już w nocy z 20 na 21 października 1934 r. służby śledcze aresztowały i przesłuchały 184 osoby.

Spośród nich 24 mężczyzn trafiło do aresztu policyjnego, a 54 wywieziono do obozu koncentracyjnego Dachau, gdzie zostali umieszczeni „w osobnym baraku i oddzieleni od pozostałych więźniów”. Nocą barak był jasno oświetlony, a wewnątrz więźniów pilnowali wartownicy, żeby nie mogli się do siebie zbliżyć. Za dnia wysyłano ich do fizycznej pracy.


Reklama


Księżna Inge Ellen zu Bentheim

W pierwszym okresie zamierzano także ograniczyć im racje żywnościowe, licząc na oczekiwany skutek „tych zabiegów wychowawczych”. Według zarządzenia Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Bawarii zatrzymani w „areszcie prewencyjnym” homoseksualiści mieli być zwolnieni 5 listopada 1934 r., ale nastąpiło to dopiero 12 listopada, a w kilku przypadkach więźniowie Dachau pozostali tam znacznie dłużej.

W Berlinie pierwsze obławy urządzono 1 grudnia 1934 r. Tego sobotniego wieczoru Gestapo przeszukało kilka barów znanych jako miejsca spotkań homoseksualistów i aresztowało m.in. 19-letniego ucznia szkoły wzornictwa odzieżowego Erwina Kefersteina. O 22.00 przywieziono go na Prinz-Albrecht-Strasse i przesłuchano. Keferstein podał nazwiska licznych znajomych, w tym 23-letniej księżnej Inge Ellen zu Bentheim.

Siedziba Gestapo przy Prinz-Albrecht-Strasse (Bundesarchiv/CC-BY-SA 3.0).
Siedziba Gestapo przy Prinz-Albrecht-Strasse (Bundesarchiv/CC-BY-SA 3.0).

4 grudnia księżnę wezwano na Gestapo i przesłuchano w charakterze świadka. Okazała się chętną informatorką. Oznajmiła, że od listopada 1933 r. jest „członkinią wspierającą SS”, i wymieniła nazwiska wielu znajomych o skłonnościach homoseksualnych.

Warunki w obozach

W następnych tygodniach aresztowano ponad 70 homoseksualnych mężczyzn i w większości osadzono ich w obozach koncentracyjnych Columbia-Haus i Lichtenburg. Warunki panujące w KZ Lichtenburg tak opisał później aktor Kurt von Ruffin:


Reklama


Na dziedzińcu transwestytom, którzy z konieczności przyjechali jako kobiety, kazano publicznie rozbierać się do naga. Bito ich przy tym, popychano i dręczono. Bonzowie, siepacze SS, napawali się rozpaczą tych ludzi. Jeden z nich, nie wiem jak się nazywał, został za karę wepchnięty do latryny, głową w dół, i się udusił.

Ruffina zadenuncjowała księżna Bentheim, która „co któryś wieczór zapraszała 30 lub 40 chłopców i pozwalała, żeby to u niej robili”. A później na wszystkich donosiła. W końcu aktora zwolniono, bo wstawił się za nim u Himmlera intendent Deutsches Theater, Heinz Hilpert.

Zanek Lichtenburg. W latach 1933-1945 naziści wykorzysywali go jako obóz koncentracyjny (Malabon/CC BY-SA 3.0).
Zanek Lichtenburg. W latach 1933-1945 naziści wykorzysywali go jako obóz koncentracyjny (Malabon/CC BY-SA 3.0).

Sprawa Gustafa Gründgensa

Również prominentni homoseksualiści nie mogli się czuć bezpieczni w tamtych tygodniach. Według doniesień „Pariser Tageblatt” nawet Gustaf Gründgens, intendent Berliner Stadttheater, został „z powodu swoich od dawna znanych skłonności przejściowo aresztowany”.

Wprawdzie nie ma dowodów na jego aresztowanie, ale prośba Gründgensa o dymisję, którą 28 grudnia 1934 r. złożył swojemu zwierzchnikowi, premierowi Prus Hermannowi Göringowi, wskazuje, że istotnie wpadł w tarapaty z powodu swojej orientacji seksualnej.

Prośbę swą motywował następująco: „Jedynym pilnym powodem są powtarzające się akcje przeciwko określonej grupie ludzi, z którymi się absolutnie nie utożsamiam, a z którymi jednak mnie się identyfikuje”.

Fakt, że Gründgens musiał prosić Göringa, któremu Gestapo formalnie podlegało, aby chronił go przed ingerencją Himmlera w jego prywatne życie, wiele mówi o ówczesnej sytuacji. Kalkulacje intendenta się sprawdziły, bo Göring nie przyjął jego dymisji i wziął go pod swoją opiekę.

Gustaf Gründgens jako Hamlet (Bundesarchiv/CC-BY-SA 3.0).

Niejednakowe traktowanie

Fala prześladowań ominęła jednak lesbij ki. Władze tolerowały ich aktywność, nie naruszały miejsc ich spotkań ani nie zakłócały uroczystości. Wprawdzie część lokali, jak berlińska kręgielnia „Lustige Neun”, Gestapo obserwowało całymi latami, ale celem nadzoru było „ukryte występowanie homoseksualnych osób rodzaju męskiego” na imprezach klubu.

W końcu na jednym z balów „Wesołej Dziewiątki” doszło do obławy, wskutek której przewieziono na policję „95 kobiet i dwóch mężczyzn”. Sprawdzono ich personalia, po czym homoseksualni mężczyźni dostali się w tryby machiny Gestapo i sądów, lesbijki zaś wypuszczono.

Przeczytaj również o nieludzkich zbrodniach komendantowej KL Buchenwald. „Mój gołąbeczku, zrzuć tego staruszka ze wzgórza”.


Reklama


Źródło

Artykuł stanowi fragment książki Alexandra Zinna pt. Różowy trójkąt. Jej polskie wydanie ukazało się w 2022 roku nakładem wydawnictwa Bellona.

Opowieść o losie homoseksualistów w III Rzeszy

Autor
Alexander Zinn

Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Dołącz do nas

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Pańszczyzna. Prawdziwa historia polskiego niewolnictwa, Damy złotego wiekuDamy Władysława Jagiełły czy Epoka hipokryzji czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Damy srebrnego wieku (2022).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach, Okupowana Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.