Podróże lotnicze w czasach zimnej wojny. Nic dziwnego, że bilety Aerofłotu były tak tanie

Wakacje w tropikach? Podróż na drugą stronę globu? Dla (bardzo) chcącego nic trudnego! Naturalnie o ile udało się najpierw zorganizować – i przeżyć – przelot. W czasach, gdy świat stał na krawędzi III wojny światowej, nie było to wcale takie oczywiste…

W latach 80. Polacy marzący o zagranicznych wojażach mieli mocno okrojony wybór. Najważniejsze ówczesne biura podróży – Orbis, nieco siermiężna Gromada czy studencki Almatur – oferowały wprawdzie wycieczki do bratnich krajów, jednak ich program był zazwyczaj dość sztywny i nie pozostawiał większego pola do indywidualnych planów.


Reklama


Powrót bez gwarancji

Z odsieczą zdeterminowanym podróżnikom przychodził radziecki Aerofłot, który nie liczył się (bo nie musiał) z normalnymi kalkulacjami ekonomicznymi i sprzedawał bilety… podejrzanie tanio.

Z tego powodu ich kupno graniczyło z cudem – popyt był bowiem olbrzymi!

Polacy marzący o zagranicznych podróżach w czasach PRL-u mieli mocno ograniczony wybór. Wycieczki organizował m.in. Orbis (Deutsche Fotothek‎/CC BY-SA 3.0 de).
Polacy marzący o zagranicznych podróżach w czasach PRL-u mieli mocno ograniczony wybór. Wycieczki organizował m.in. Orbis (Deutsche Fotothek‎/CC BY-SA 3.0 de).

Ale i na to znalazł się sposób. W książce Uciec w Himalaje, czyli PRL, dewizy i marzenia o wolności Anna Kalinowska pisze:

Prawdziwą furorę robiły grupowe bilety lotnicze. Do wystawienia takiego kwitu przejazdowego potrzeba było przynajmniej dziesięcioro pasażerów. Dawało to bardzo dużą zniżkę, ale i stawiało amatora wyjazdu w sytuacji zakładnika określonego towarzystwa i niemożliwego do zmienienia terminu lotu.


Reklama


Bywało też, że nawet dla posiadacza takiego biletu… brakowało miejsca na pokładzie. Jak wspomina Anna Kalinowska: „Pechowcy dowiadywali się, że ich bilety zostały sprzedane po raz drugi, innym podróżnym, którzy akurat mieli więcej szczęścia”.

Catering rodem z kołchozu

Wielogodzinne opóźnienia były na porządku dziennym. Pół biedy, jeśli z tego powodu trzeba było dłużej poczekać na przesiadkę. Gorzej, jeżeli to pierwszy samolot lądował z cztero- lub pięciogodzinną „obsuwą”. Tym bardziej, że na pomoc ze strony linii lotniczych nie było co liczyć.

Przeczytaj też: Dziura w podłodze zamiast sedesu i pokój wyglądający jak boks w stajni. Egzotyczne wakacje za PRL-u

Nikogo nie dziwili więc pozostawieni sami sobie turyści, tułający się po lotnisku i ni w ząb nie potrafiący porozumieć się w żadnym innym języku poza ojczystym.

Mogli się cieszyć, jeśli spędzali w poczekalni „tylko” dobę, bo co najmniej tyle trwało zazwyczaj przebukowanie biletu (o ile w ogóle się udało).

Tekst powstał w oparciu o książkę  Anny Kalinowskiej Uciec w Himalaje, czyli PRL, dewizy i marzenie o wolności (Bellona, 2020).
Tekst powstał w oparciu o książkę Anny Kalinowskiej Uciec w Himalaje, czyli PRL, dewizy i marzenie o wolności (Bellona, 2020).

Co czekało tych, którzy jednak zdołali zająć miejsca w samolocie? Na tak długiej trasie Aerofłot musiał zagwarantować catering. I tu wybór był mocno okrojony. Jak wspomina jedna z bohaterek książki Uciec w Himalaje:

Stewardesy, mocno zużyte zapijaniem stresów lotu, z hurgotem rozklekotanych wózków zaczynają rozwozić lotniczy posiłek. Jak zawsze jest to kurica – najpewniej zasłużona weteranka kołchozu – tradycyjne danie na azjatyckim szlaku Aerofłotu. Do tego szklanka sowietskowo szampanskowo.

Wielkie historie co kilka dni w twojej skrzynce! Wpisz swój adres e-mail, by otrzymywać newsletter. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Cóż,  z takim wsparciem „dla kurażu” lądowanie było zapewne bardziej „miękkie”.

Na Zachodzie bez zmian?

Co ciekawe, po kapitalistycznej stronie żelaznej kurtyny sytuacja również nie przedstawiała się różowo. Choć zachodni urzędnicy nie piętrzyli przed podróżnymi aż tylu problemów, to znacznie większą barierą okazywały się… finanse.

Choć o samolotach Ił mówiono: "chcesz być pyłem, lataj iłem", popyt na tanie bilety sprzedawane przez Aerofłot był olbrzymi (MercerMJ/CC BY-SA 2.0).
Choć o samolotach Ił mówiono: „chcesz być pyłem, lataj iłem”, popyt na tanie bilety sprzedawane przez Aerofłot był olbrzymi (MercerMJ/CC BY-SA 2.0).

Anna Kalinowska w książce Uciec w Himalaje, czyli PRL, dewizy i marzenia o wolności przywołuje relację pary młodych Brytyjczyków, którzy po roku oszczędzania i odejmowania sobie od ust w końcu mogli sobie pozwolić na wycieczkę w najwyższe góry świata. Stać ich było jednak tylko na najtańsze bilety, oferowane przez afgańskie linie lotnicze:

Prospekt tych linii wyglądał obiecująco. Pierwszy samolot już nie tak bardzo. (…) Prawdziwy horror zaczął się tuż przed lądowaniem.

Przeczytaj też: Jedyna naprawdę wolna praca w PRL-u. Czy dlatego Edward Stachura wybrał tak… specyficzne zajęcie?

Lotnisko nie chciało ich przyjąć, samolot krążył więc i krążył, i to tak nisko nad płytą, że w tej powolnej turze jak w filmie grozy oglądali z góry wraki rozbitych samolotów. Jedne spalone, inne rozbite, z wywleczonym szmatami. Wyrzucone lotnicze fotele, walające się puste beczki po ropie.

Latające wraki

Ostatecznie szczęśliwie wylądowali, nie był to jednak koniec ich przygód. Czekała ich bowiem przesiadka do drugiego samolotu. Okazało się, że ten, jest w jeszcze gorszym stanie.


Reklama


Jak referuje Anna Kalinowska w książce Uciec w Himalaje, czyli PRL, dewizy i marzenia o wolności :

Ich kolejny samolot okazał się jakąś samoróbką zmontowaną chyba z resztek co lepszych wraków. Każdy fotel był inny, wszystko zardzewiałe.

Wnętrze samolotu Ił-86 (Sergey Kustov/CC BY-SA 3.0).
Wnętrze samolotu Ił-86 (Sergey Kustov/CC BY-SA 3.0).

Sami nie wiedzą, jakim cudem wystartował, a potem wylądował w Nepalu. Gdyby nie mieli ze sobą ginu przeciw amebom, to chyba by oszaleli ze strachu.

Oczywiście nie każdej dalekowschodniej wyprawie towarzyszyły tak dramatyczne okoliczności. Wiele podróży odbywało się na poziomie podobnym do dzisiejszego (no, może z gratisem w postaci tytoniowego dymu, palenie na pokładzie nie było bowiem zakazane), a osławione powiedzenie „Chcesz być pyłem, lataj iłem” na szczęście niezbyt często okazywało się prawdziwe…

Przeczytaj również o tym, jak fatalne warunki panowały w hotelach, w których zatrzymywali się w latach 70. i 80. polscy turyści na Dalekim Wschodzie.

Bibliografia

Polecamy

Ilustracja otwierająca artykuł: IA Novosti archive, image 501494/Vitaliy Arutjunov/CC-BY-SA 3.0.

Autor
Maria Procner
1 komentarz
  • Bzdety naiwnych dla naiwnych,. Szkoda czasu na zmyśloną propagandę dla półgłówków. Autorka sama o swojej inteligencji wystawia fatalne świadectwo publikując taj naiwnie sfabrykowane teksty.

Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Damy złotego wieku. Jego najnowsza pozycja to Damy przeklęte. Kobiety, które pogrzebały Polskę (2019).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współautor książki „Wielka Księga Armii Krajowej”. Zastępca redaktora naczelnego WielkiejHISTORII. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.