Uczestnicy powstania sejneńskiego

Powstanie sejneńskie 1919. Polski zryw, o którym zupełnie zapomniano

Strona główna » Międzywojnie » Powstanie sejneńskie 1919. Polski zryw, o którym zupełnie zapomniano

W polskiej pamięci historycznej zapisały się walne powstania – śląskie, wielkopolskie – oraz zażarty bój o ziemie wschodnie najpierw z Ukraińcami, a następnie bolszewikami. Jedna z insurekcji zupełnie jednak zniknęła z naszej świadomości.

Na Suwalszczyźnie, wbrew zapisom traktatu wersalskiego i oczekiwaniom Ententy, Niemcy kontynuowali swoją okupację aż do lata 1919 roku. Następnie usiłowali przekazać władzę nie w ręce Polaków, lecz Litwinów.


Reklama


Nacisk oddziałów Polskiej Organizacji Wojskowej sprawił, że ci ostatni opuścili Augustów i Suwałki, usiłowali jednak okopać się dalej na wschód, na Sejneńszczyźnie.

Premier Mykolas Sleževičius wzywał litewską mniejszość zamieszkującą obszar, by „broniła osad do ostatka, jak kto może, stając z siekierami, widłami, kosami”.

Sejny zaznaczone na mapie Polski z 1919 roku.
Sejny zaznaczone na mapie Polski z 1919 roku.

„Zrozumieliśmy, że na siłę trzeba odpowiedzieć siłą”

Okupacja nie spotkała się z oficjalną reakcją władz w Warszawie. Do walki rwała się jednak miejscowa ludność.

Decyzją suwalskiego Okręgu Polskiej Organizacji Wojskowej, podjętą 16 sierpnia 1919 roku, wszczęto zryw zbrojny, określany mianem powstania sejneńskiego. Pod postanowieniem podpisali się miejscowi dowódcy: porucznik Adam Rudnicki oraz podporucznik Wacław Zawadzki.


Reklama


Na zjeździe polskich działaczy, który doprowadził do zrywu przyjęto rezolucję wprost mówiącą, że tylko „zajęcie Litwy przez wojska polskie będzie mogło rozwiązać zawiły problem polsko-litewski”. Powstańcy uzasadniali też swoje działania następująco:

Rozpoczęliśmy walkę o ziemie polskie, które chciano przemocą oderwać od Ojczyzny naszej i oddać pod panowanie kowieńskiej Taryby. Samozwańczy rząd litewski ośmielił się nie uznać nakazów koalicji, odgrażając się, iż bronić będzie Sejneńskiego, a wkrótce odbierze i Suwałki.

Uczestnicy powstania sejneńskiego
Uczestnicy powstania sejneńskiego. Fotografia z okładki katalogu wystawy Powstanie sejneńskie 1919 przygotowanej przez oddział IPN w Białymstoku.

Zrozumieliśmy wówczas, że na siłę trzeba odpowiedzieć siłą, że czynem i krwią własną okupimy raz na zawsze nasze prawa do połączenia się z Ojczyzną.

Grabież, aresztowania, wywózki

Walki rozpoczęły się 22 sierpnia 1919 roku. Po początkowym sukcesie Polaków, na miasto uderzyły przeważające siły litewskie – 1200 żołnierzy piechoty, 120 kawalerzystów, 18 ckm-ów.

W ciężkich bojach udało się ponownie wyprzeć przeciwnika. „Domy polskie były plądrowane i grabione, a część mieszkańców aresztowano i wywieziono do Łoździej, gdzie ich katowano” – pisze historyk Wiesław Jan Wysocki. – „Wielu Polaków zostało trwale okaleczonych, dopuszczano się licznych gwałtów i morderstw. Litwini grozili wręcz dokonaniem rzezi”.

Łącznie w powstaniu sejneńskim życie straciło prawdopodobnie 54 Polaków. W kolejnym miesiącu na opanowane przez insurekcję tereny wkroczyły regularne oddziały Wojska Polskiego.

Przeczytaj też o tym, dlaczego Polska przegrała plebiscyt na Górnym Śląsku. Nad Wisłą nikt nie spodziewał się takiej klęski.


Reklama


****

Powyższy tekst przygotowałem na potrzeby książki Przedwojenna Polska w liczbach (Bellona 2020)To wspólna publikacja autorstwa członków zespołu portalu WielkaHISTORIA.pl, ukazująca jak naprawdę wyglądało życie w II RP. Bibliografia tekstu znajduje się w książce.

Prawda o życiu naszych pradziadków

Autor
Kamil Janicki
Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Damy Władysława Jagiełły (2021).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.