Przemoc seksualna w przedwojennym Wojsku Polskim. "Zakneblował usta, groził, że zabije"

Strona główna » Międzywojnie » Przemoc seksualna w przedwojennym Wojsku Polskim. "Zakneblował usta, groził, że zabije"

O przestępczości seksualnej w Wojsku Polskim nie mówiono głośno. Prasa poruszała temat tylko w wyjątkowo szokujących przypadkach, sądy traktowały rzecz po macoszemu. Skala problemu była jednak niebagatelna.

Nie należy się dziwić, że w zachowanych źródłach można odnaleźć wzmianki o setkach przestępstw seksualnych, których dopuszczali się żołnierze przedwojennego Wojska Polskiego. Nie mogło być inaczej, biorąc pod uwagę liczebność i charakter sił zbrojnych II Rzeczpospolitej.


Reklama


Trzecia armia Europy

Nawet ponad jedna trzecia budżetu przedwojennej Polski szła na cele obronne. Gros tych środków przeznaczano na utrzymanie armii złożonej głównie z setek tysięcy pozbawionych wykształcenia i dyscypliny poborowych.

W 1939 roku żołnierzy w służbie czynnej było 270 000. Także wcześniej Rzeczpospolita dysponowała trzecią najliczniejszą armią na kontynencie. Przy braku nowoczesnego uzbrojenia i dobrego przeszkolenia stale stawiano na ilość, nie zaś jakość wojska.

Taka doktryna wojenna musiała sprawiać, że wielu ludzi przymuszanych do służby zupełnie nie miało do niej predyspozycji. Mundur wkładali patrioci, ale też – męty społeczne.

Piechota Wojska Polskiego. Pocztówka z lat 1938-1939.
Piechota Wojska Polskiego. Pocztówka z lat 1938-1939.

Także ci drudzy po krótkim przeszkoleniu otrzymywali do ręki broń palną. Nie umieli używać jej w boju, ale niektórzy dobrze wiedzieli, jak ją trzymać, by zastraszyć kobietę i zmusić ją do stosunku. Poniżej trzy dobitne przykłady. Podobne historie zdarzały się o wiele zbyt często.

24-letni szeregowiec. Samowolnie oddalił się z koszar

W 1930 roku pod Łodzią mężczyzna wymachujący pistoletem napadł w zagajniku na niejaką Stanisławę Szapczyńską. Zastraszył ją, zaciągnął w gęstwinę i tam „zdarłszy z niej okrycie i bieliznę, dopuścił się na niej gwałtu”. Na tym wcale jednak nie poprzestał:

Nie zadowoliwszy się (…), zdjął z siebie pasek, usiłując powiesić ją na drzewie. Gdy nieszczęśliwa kobieta stawiała opór, zbrodniarz zadał jej kilka ciosów kijem przez głowę, wskutek czego Szapczyńska zemdlała. Wówczas, wykorzystawszy ten moment, oskarżony przywiązał ją ponownie do drzewa i w przypuszczaniu, że już nie żyje, zbiegł.


Reklama


Kobieta zdołała jednak przeżyć. Pobita, zmaltretowana i półprzytomna dowlekła się do najbliższych zabudowań. Sprawcę udało się schwytać. Okazało się, że to 24-letni szeregowiec Stanisław Milewski, który samowolnie oddalił się z koszar.

Sierżant rezerwy. „Często przebiera się w ubrania wojskowe”

W Uniejowie, położonym na pograniczu województwa poznańskiego, przez wiele miesięcy grasował gwałciciel, o którym wiedziano tylko tyle, że zawsze występuje w wojskowym mundurze. Jego ofiarą padło przynajmniej kilkanaście kobiet. Udało się go jednak zidentyfikować dopiero dzięki zeznaniom Anieli Karczewskiej.

O przestępczości seksualnej w przedwojennej Polsce pisałem szeroko w książce Epoka milczenia.

Okazało się, że wszystkich zbrodni dopuścił się sierżant rezerwy II dywizjonu pociągów pancernych, Alfons Lewandowski.

Badana Karczewska oświadczyła, że Lewandowskiego spotykała bardzo często, że szedł za nią jak cień i wreszcie, razu pewnego, gdy przechodziła lasem, napadł na nią, wciągnął w przydrożne krzaki, a zakneblowawszy jej usta – dokonał ohydnego gwałtu. Później kopnął ją w brzuch i zagroził, że jeśli komukolwiek powie o wypadku, to ją zabije.

Karczewska rzeczywiście milczała i to aż do czasu, gdy na policję zaczęły się zgłaszać inne ofiary zwyrodnialca. Zanim jednak złożyła zeznanie, Lewandowski zdążył się już ulotnić.

Rozesłano za nim listy gończe z rysopisem: „Jest wzrostu średniego, o twarzy czerstwej, pociągłej, włosach ciemno-blond czesanych często do góry, o oczach niebieskich, nosie proporcjonalnym, często przebiera się w ubranie wojskowe”. Nic nie wskazuje na to, by udało się go ująć.

Porucznik Szpakowski. Tak pokierował sprawą, by wsadzono kogo innego

Gwałcicielami okazywali się także oficerowie. O ile jednak szeregowców w przypadku schwytania czekały nawet wieloletnie wyroki zasądzane przez trybunały wojskowe, to ich dowódcy pozostawali niemal zupełnie bezkarni.

Ułan zapalający papierosa. Obraz Wojciecha Kossaka.
Ułan zapalający papierosa. Obraz Wojciecha Kossaka.

Bulwarówki z oburzeniem komentowały chociażby sprawę porucznika Szpakowskiego. Oficer ten wielokrotnie stawał przed sądem, za każdym razem wymigując się od odpowiedzialności. Podczas wojny polsko-bolszewickiej odpowiadał za zgwałcenie nieopodal frontu „pewnej niewiasty”. Później prowadzono przeciwko niemu śledztwo w Łodzi w sprawie „dokonania gwałtu na bonie niejakich państwa Kon, zamieszkałych przy ulicy Konstantynowskiej”. Szpakowskiego nie tylko nie ukarano, ale wręcz… zrobiono z niego ofiarę.

Tak „pokierował całą tą sprawą”, że nie jego, ale skrzywdzoną bonę „pociągnięto do odpowiedzialności za fałszywe oskarżenie”. Wreszcie mężczyznę oskarżono o gwałt na żonie innego żołnierza, sierżanta Flassa. Wyłgał się i tym razem, namawiając do składania fałszywych zeznań swoich podkomendnych.


Reklama


Gdy sprawa się wydała, Szpakowski nie poszedł siedzieć. Zamiast tego wsadzono do więzienia jednego z tych zastraszonych szeregowców, których zmusił do zeznawania na swoją korzyść. Wojskowa sprawiedliwość w pełnej okazałości.

Przeczytaj też o dziecięcej prostytucji w przedwojennej Polsce. Ofiary wykorzystywane za 50 groszy

Bibliografia

  1. W. Berka, Ustrój wojska polskiego na stopie pokojowej [w:] Wielka ilustrowana encyklopedja powszechna, t. 13: Polska, Wydawnictwo „Gutenberga”, Kraków 1931.
  2. Gdzie i co robił Szpakowski?, „Ilustrowana Republika”, nr 151 (1926).
  3. Gwałciciel i niedoszły morderca na ławie oskarżonych, „Hasło Łódzkie”, nr 222 (1930).
  4. J. Odziemkowski, Armia i społeczeństwo Drugiej Rzeczypospolitej, Biuro Edukacji Obywatelskiej, Warszawa 1996.
  5. Sierżant rezerwy postrachem dziewcząt, „Echo”, nr 110 (1930).
Autor
Kamil Janicki
Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Damy Władysława Jagiełły (2021).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.