Seks przed ślubem w dawnej Polsce. Statystyki sprzed 300 lat zaskakują

Wydaje wam się, że dawni Polacy byli pruderyjni, a ich życie upływało w stałym strachu przed cielesnym grzechem? To bajki, a w każdym razie – uproszczenia. Dowiedziono naukowo, że mieszkańcy Rzeczypospolitej bardzo liberalnie podchodzili przynajmniej do nakazu, by seks uprawiać dopiero po ślubie.

Pierwsze ankiety na temat życia płciowego przeprowadzano na ziemiach polskich dopiero w wieku XIX. W odniesieniu do wcześniejszych czasów demografowie i historycy seksualności są skazani na dane pośrednie.


Reklama


Nie da się ustalić, jak często mieszkańcy Rzeczypospolitej Obojga Narodów decydowali się na seks przed ślubem. Brakuje w tej sprawie wartościowych statystycznie deklaracji, a tym bardziej – sposobów pozwalających je zweryfikować.

Do sprawy da się jednak podejść inaczej. Można sprawdzić jak wielu Polaków… ponosiło konsekwencje seksu przedmałżeńskiego. Te najbardziej oczywiste.

Portret polskiej damy z końca XVIII wieku.

Kłopotliwe konsekwencje

W XVIII stuleciu nawet w Warszawie ledwo zaczynano na szerszą skalę stosować metody kontroli urodzeń. Gdzie indziej antykoncepcja – i to w każdym, nawet najbardziej prymitywnym znaczeniu – stanowiła ewenement.

W efekcie stosunki seksualne odbywane jeszcze przed ślubem nagminnie prowadziły do ciąży. W wielu przypadkach mężczyzna wypierał się dziecka, a to rodziło się w hańbie jako nieślubne. W innych – wiadomość o poczęciu skłaniała parę do ślubu lub tylko przyspieszała już planowany sakrament.


Reklama


Dzieci z tych związków rodziły się jako legalne, ale data ich przyjścia na świat zdradzała, iż zostały spłodzone zanim rodzice stanęli na ślubnym kobiercu.

Seks przedmałżeński w dawnej Warszawie

„W demografii historycznej jako poczęcia przedślubne powszechnie klasyfikuje się urodzenia, które nastąpiły przed upływem 8 miesięcy od daty zawarcia małżeństwa” – wyjaśnia Cezary Kuklo w pracy Demografia Rzeczypospolitej przedrozbiorowej.

Chłopka lubelska w XVIII wieku.

Historyk z Uniwersytetu w Białymstoku przytacza też szereg szczegółowych danych, potwierdzających „spore rozpowszechnienie stosunków przedmałżeńskich” w nowożytnej Warszawie. Odnoszą się one do wybranych parafii miasta, ale można w miarę bezpiecznie rozciągnąć wnioski na całą stołeczną metropolię.

Więcej niż co szóste dziecko

Już w XVII wieku spośród wszystkich pierwszych dzieci urodzonych w małżeństwach aż 12,8% zostało poczętych przed ślubem.

Wielkie historie co kilka dni w twojej skrzynce! Wpisz swój adres e-mail, by otrzymywać newsletter. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

W czasach saskich, a więc w pierwszej połowie XVIII wieku poziom zjawiska był podobny – 12,1%.

Za panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego, w okresie słynącym z postępującej swobody obyczajowej, liczba poczęć przedślubnych wyraźnie podskoczyła, aż do 15,4%.


Reklama


Więcej niż co szóste pierworodne dziecko w mieście rodziło się, bo rodzice nie trzymali się zasady, że z seksem należy czekać do małżeństwa.

Stosunki przed ślubem na polskich wsiach

Co ważne i dość zaskakujące, na prowincji nie panował wcale wyraźnie większy rygoryzm moralny.

Portret młodej kobiety w wygorsowanej sukni emipre. Obraz z końca XVIII wieku z gabinetu miniatur Muzeum Narodowego w Warszawie.

„Pomimo formalnych zakazów Kościołów różnych wyznań możemy domniemywać o swoistym przyzwoleniu społecznym na współżycie młodych przed ślubem, zwłaszcza w odniesieniu do grup uboższych” – podkreśla Cezary Kuklo.

Na wsiach wielkopolskich 10% pierwszych dzieci zostało poczętych przed ślubem. Na Śląsku były miejsca, gdzie wskaźnik ten sięgał 24%. A to już oznacza, że seks przedmałżeński nie był wyjątkiem, ale wprost normą.

Przeczytaj też o tym, ile dzieci rodziła przeciętna Warszawianka w XVIII stuleciu. Te liczby dzisiaj nie mieszczą się w głowie…

Bibliografia

  • Kuklo Cezary, Demografia Rzeczypospolitej przedrozbiorowej, Warszawa 2009.
Autor
Kamil Janicki
Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Damy złotego wieku. Jego najnowsza pozycja to Damy przeklęte. Kobiety, które pogrzebały Polskę (2019).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współautor książki „Wielka Księga Armii Krajowej”. Zastępca redaktora naczelnego WielkiejHISTORII. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.