XIV-wieczne zabawy dworskie. Manuskrypt włoski

Ślub i wesele Anny Cylejskiej. Król uciekł sprzed ołtarza, to działo się na zamku, gdy wreszcie się opamiętał

Strona główna » Średniowiecze » Ślub i wesele Anny Cylejskiej. Król uciekł sprzed ołtarza, to działo się na zamku, gdy wreszcie się opamiętał

Władysław Jagiełło usilnie starał się opóźnić, albo nawet odwołać ślub z Anną Cylejską. Przebąkiwał ponoć, że nastoletnia hrabianka była zbyt brzydka, stawiał jej absurdalne wymagania, szukał dobrego pretekstu, aby odesłać ją do domu. Wreszcie jednak się ugiął. W obliczu zmian na europejskiej szachownicy politycznej i pod naciskiem otoczenia zaczął przymierzać się do wesela. Oto co źródła mówią na ten temat.

Anna Cylejska, wnuczka Kazimierza Wielkiego i kandydatka na drugą żonę Władysława Jagiełły, przybyła nad Wisłę w lipcu 1401 roku. Reszta lata i niemal cała jesień upłynęły jej w nerwach oraz niepewności.


Reklama


Król Polski, obawiający się ambicji narzeczonej i zniesmaczony uległym szacunkiem, jaki okazywali jej poddani, odmówił szybkiego ślubu. Zaczął też chyba szukać sposobu na odwołanie umowy małżeńskiej.

Król ucieka sprzed ołtarza

Jagiełło na dobrą sprawę uciekł sprzed ołtarza. Wszystko wskazuje na to, że Wawel był już przygotowany do organizacji wesela, ale monarcha w ostatniej chwili uciął plany i opuścił nielubiany zamek.

Makieta XV-wiecznego Wawelu eksponowana w Muzeum Krakowa.
Makieta XV-wiecznego Wawelu eksponowana w Muzeum Krakowa. W większości trafnie oddaje stan zabudowy za czasów Władysława Jagiełły i Anny Cylejskiej. Tylko dwie największe wieże obronne powstały później – w drugiej połowie stulecia.

Kilka kolejnych miesięcy spędził na podróży po kraju, unikając jakichkolwiek kontaktów z narzeczoną. Dopiero, gdy rok zaczął zbliżać się ku końcowi władca uległ pod naciskiem doradców. Zdecydował się powrócić do Krakowa i jednak zorganizować wesele.

Przygotowania do wesela Anny Cylejskiej

Kronikarz Jan Długosz relacjonował wydarzenia z perspektywy przeszło półwiecza. W typowy dla siebie sposób pomylił daty i szczegóły. Podał jednak pewien interesujący detal. Twierdził, że Jagiełło wiózł „mięso z różnego rodzaju leśnej zwierzyny, którą upolował na Litwie”.


Reklama


Wizyta w Wielkim Księstwie Litewskim w tym dokładnie czasie nie znajduje potwierdzenia w innych źródłach. Ale już w to, że monarcha postanowił osobiście zdobyć potrzebną żywność, jak najbardziej można wierzyć.

W końcu to z jego winy – na skutek nagłego odroczenia ślubu – zmarnowały się zapasy zgromadzone przed paroma miesiącami, właśnie z myślą o weselu.

Pasjonującą opowieść o czterech żonach jednego z najważniejszych władców w historii Polski w książce Kamila Janickiego pt. Damy Władysława Jagiełły (Wydawnictwo Literackie 2021).
O następczyni królowej Jadwigi piszę znacznie szerzej w książce pt. Damy Władysława Jagiełły (Wydawnictwo Literackie 2021). Artykuł, który czytasz powstał właśnie na jej podstawie.

Nawet najbardziej udane i najdłuższe łowy nie wystarczyłyby jednak do wykarmienia wszystkich gości, jakich spodziewano się w stolicy. U schyłku średniowiecza zdarzały się na dworach śluby dyskretne, pospieszne i mało ostentacyjne. Być może taki planowano w roku 1401, zaraz po przyjeździe Anny Cylejskiej.

Wszelako im dłużej utrzymywał się stan zawieszenia, tym silniej odczuwano, że powrót piastowskiego orlątka do gniazda musi zostać uczczony z pompą i zbytkiem. I że tylko naprawdę wspaniałe wesele pozwoli pohamować intrygi sąsiadów, wietrzących słabość Jagiełły.


Reklama


Płać, płacz… i nie przyjeżdżaj

Szykowała się zabawa, jakiej kraj nie widział przynajmniej od czasu obchodów dziesiątej rocznicy unii polsko-litewskiej. I mieli za nią zapłacić poddani.

Monarcha rozesłał listy do wszystkich klasztorów królestwa. Jedna z tych epistoł zachowała się do naszych czasów. Jagiełło informował o terminie wesela i podkreślał, że dla jego zorganizowania konieczne będą „ogromne wydatki”. W związku z tym polecał, by opaci (ale również dostojnicy państwa czy przedstawiciele miast) dostarczyli potrzebnej żywności i ochoczo włączyli się w przygotowania.

Królewscy gońcy, nie szczędząc koni, przemierzali kraj wzdłuż i wszerz. Król pisał do ludzi, od których oczekiwano, że będą płacić i… trzymać się z dala od Wawelu. Ale też do wybrańców, którzy trafili na ekskluzywną listę zaproszonych i mieli balować na koszt pozostałych.

Lista wspaniałych gości

Największą wagę przywiązywano do gości z zagranicy. Obcokrajowcy nie tylko uświetniali uroczystość, ale też byli potrzebni, by roznieść po Europie wieści o kluczowym ożenku i o zamożności Polski.

Anna Cylejska i Władysław Jagiełło. Wyobrażenia XIX-wieczne
Anna Cylejska i Władysław Jagiełło. Wyobrażenia XIX-wieczne.

Jedno z zaproszeń wysłanych poza rubież królestwa zachowało się w zbiorach archiwalnych. Do księcia Jana raciborskiego Jagiełło pisał, że pragnie widzieć go oraz jego brata na weselu i chce, by wzięli udział „w tańcach na naszą cześć”.

Nie wiadomo, czy władcy raciborscy stawili się w Krakowie. Na pewno nie brakowało innych znamienitych gości. Przyjechał kuzyn pana młodego Witold Kiejstutowicz, a z nim żona, wielka księżna litewska Anna. Poza tym – jak podkreślał kronikarz – „wielu książąt i hrabiów z różnych krajów”.


Reklama


Gromadzili się w polskiej stolicy przez cały styczeń. W ostatniej chwili dołączył do nich też nowy arcybiskup gnieźnieński Mikołaj Kurowski, właśnie zatwierdzony na swym urzędzie. To on, zaledwie kilka dni po tym, jak został zwierzchnikiem polskiego Kościoła, celebrował mszę, na którą Anna Cylejska czekała z nadzieją od tylu miesięcy.

Data wydarzenia nie ulega wątpliwości. Choć Długosz (oczywiście) się pomylił, to trzy spisywane wcześniej kroniki bez pudła zanotowały właściwy termin. Potwierdzają go też księgi sądowe miasta Krakowa. W związku z hucznymi obchodami, zakłócającymi życie stolicy, postanowiono bowiem przesunąć zaplanowane procesy.

Wielkie historie co kilka dni w twojej skrzynce! Wpisz swój adres e-mail, by otrzymywać newsletter. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Uczty, zabawy i prezenty ślubne

Hrabianka Celje została panią Jagiełłową w dniu 29 stycznia 1402 roku. Nie miała jednak czasu, by ochłonąć i odetchnąć z ulgą. Natychmiast porwano ją w wir tańców i zabaw.

Uczty trwały nieprzerwanie przez całe tygodnie. Na stoły trafiły tysiące pieczeni, napełniono dziesiątki tysięcy kufli i kielichów. Sam Jagiełło (szczerze nienawidzący Wawelu) przebywał w stołecznej rezydencji aż do początku marca, co stanowiło jedną z najdłuższych wizyt za całego jego, czterdziestoośmioletniego panowania.

XIV-wieczne zabawy dworskie. Manuskrypt włoski
XIV-wieczne zabawy dworskie. Manuskrypt włoski.

Wiadomo, że na wesele ściągnięto bartników, by raczyć gości miodem. Wiadomo też, że krakowscy rajcy ufundowali dla młodej (przynajmniej w połowie, bo monarcha miał już swoje lata) pary kosztowny prezent ślubny.

Własne dary składali nowożeńcom także zaproszeni goście. Jagiełło zaś – jak na króla przystało – odwdzięczał się im z nawiązką. Witolda, księżną Annę, ale też innych „książąt, hrabiów i gości zaszczycił wspaniałymi upominkami.


Reklama


Starostowie królewscy dostarczyli hojnie wszystko, co było potrzebne tym, którzy przyjeżdżali, obecnym i odjeżdżającym”. Kto zresztą chciałby z własnej woli opuszczać Kraków w takich dniach? Gdy napełniono już brzuchy, gdy grajkowie wykonali swe utwory, a kuglarze zachwycili zebranych zupełnie niewiarygodnymi sztuczkami, przyszedł czas na gwóźdź programu: turniej.

Anna z zachwytem przypatrywała się, jak najlepsi z rycerzy, najwspanialsi z przybyszy, nawet sami książęta, stają w szranki, by zyskać sobie względy i wzbudzić podziw pani krakowskiego zamku. Pani, którą odtąd była właśnie ona.

***

O następczyni królowej Jadwigi piszę znacznie szerzej w książce pt. Damy Władysława Jagiełły (Wydawnictwo Literackie 2021). Artykuł, który przeczytałeś powstał właśnie na jej podstawie. Pełna bibliografia tematu znajduje się w książce.

Fascynujące losy następczyń królowej Jadwigi

Pasjonującą opowieść o czterech żonach jednego z najważniejszych władców w historii Polski w książce Kamila Janickiego pt. Damy Władysława Jagiełły (Wydawnictwo Literackie 2021).

Zobacz wszystkie nasze artykuły o Annie Cylejskiej

Autor
Kamil Janicki

Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Dołącz do nas

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Pańszczyzna. Prawdziwa historia polskiego niewolnictwa, Damy srebrnego wieku, Damy złotego wiekuDamy Władysława Jagiełły, Epoka hipokryzji czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Wawel. Biografia (2022).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach, Okupowana Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.