Śmierć księżnej Diany. Jak wyglądały ostatnie godziny jej życia?

Strona główna » Historia najnowsza » Śmierć księżnej Diany. Jak wyglądały ostatnie godziny jej życia?

Śmierć księżny Diany 31 sierpnia 1997 roku wstrząsną ludźmi na całym świecie. Podziwiana przez miliony za swoją działalność charytatywną Diana zginęła w wypadku samochodowym mając zaledwie 36 lat. Oto jak wyglądały ostatnie godziny jej życia.

Zaledwie kilka dni wcześniej opinia publiczna z przyjemnością oglądała zdjęcia, na których księżna relaksowała się na śródziemnomorskich wakacjach u boku nowego ukochanego, Dodiego al-Fayeda. Ludzi fascynowało to, że kobieta, która tak wiele wycierpiała, wreszcie osiągnęła osobiste szczęście i zadowolenie – przynajmniej na jakiś czas. (…)


Reklama


Diana i Dodi

Opinia publiczna wyczuwała zmiany w życiu księżnej, a to sprawiło, że nagłość jej śmierci była jeszcze trudniejsza do zniesienia. (…) Niezbyt pocieszające było to, że ostatnie dni jej życia przypominały prawdziwą idyllę, że spędzała sam na sam z Dodim już drugie wakacje, pływając u wybrzeży Sardynii należącym do jego ojca jachtem „Jonikal”. Planowali zakończyć te wakacje nocą, w Paryżu. Diana miała potem polecieć do Wielkiej Brytanii, by spotkać się z synami. Śledzący ich paparazzi byli prawdziwym utrapieniem.

Otwarcie wykłócali się z załogą jachtu, więc Diana i Dodi nie mogli się doczekać wyjazdu do Paryża. Kiedy jednak w ciepłe sobotnie popołudnie przybyli na podparyskie lotnisko Le Bourget, paparazzi już na nich czekali. Podobnie jak kierowcy i ochroniarze z hotelu Ritz, którego właścicielem jest Mohamed al-Fayed.

Księżna Diana. Zdjęcie wykonane w czerwcu 1997 roku (John Mathew Smith/CC BY-SA 2.0).
Księżna Diana. Zdjęcie wykonane w czerwcu 1997 roku (John Mathew Smith/CC BY-SA 2.0).

W drodze do pięciogwiazdkowego hotelu zatrzymali się w miejscu, które kiedyś było paryskim domem księcia i księżnej Windsoru, a wtedy kolejnym klejnotem w koronie al-Fayeda, aby Dodi mógł oprowadzić swą księżniczkę po pięknie odrestaurowanej rezydencji i jej wspaniałych ogrodach. Kiedy jechali z lotniska, śledziło ich wielu fotografów na motocyklach. Mknęli za ich mercedesem, by pstryknąć im zdjęcie.

Ochroniarz Kes Wingfield, jadący drugim samochodem wraz z Henrim Paulem, który odegrał decydującą rolę w tym, co ich później spotkało, wspominał, że księżna, choć zirytowana obecnością pędzących za nimi fotografów, bardziej obawiała się, że któryś z nich się przewróci i zrobi sobie krzywdę.

Pierścionek „Powiedz Tak”

Tego pamiętnego popołudnia denerwowali ją nie tylko paparazzi. Po przybyciu do Ritza odebrała telefon od zaniepokojonego Williama, którego poproszono o wzięcie udziału w sesji zdjęciowej w Eton, gdzie miał rozpocząć trzecią klasę. Zgodnie z umową między mediami a Pałacem w zamian za zostawienie młodych książąt w spokoju Pałac miał umożliwić dziennikarzom zrobienie chłopcom oficjalnych zdjęć. William obawiał się, że jego młodszy brat poczuje się pominięty. Diana podzielała te obawy.

Kiedy układała w Ritzu włosy, z pewnością rozmyślała o tej rozmowie, ostatniej ze starszym synem. Około wpół do siódmej Dodi odwiedził pobliski sklep jubilerski Alberta Repossiego, w którym przerobiono pierścionek „Powiedz Tak”, wybrany przez Dianę podczas zakupów w Monte Carlo w trakcie rejsu po Morzu Śródziemnym. Późnym wieczorem planowali wpaść do wspaniałego apartamentu Dodiego na Polach Elizejskich, a potem zjeść kolację w restauracji Le Benoit w pobliżu Centrum Pompidou.


Reklama


Czy to właśnie tam Dodi zamierzał wyznać księżnej miłość, wręczyć jej pierścionek – znaleziony później w jego mieszkaniu – i poprosić ją o rękę? Z ich rozmów z przyjaciółmi, które odbyli tamtego wieczoru, wynikało, że ich krótki romans miał nabrać znaczenia i być może przerodzić się w coś poważniejszego.

„To bardzo poważna sprawa. Pobierzemy się”

Wcześniej Diana zadzwoniła do Richarda Kaya, reportera „Daily Mail”. Dobrze się znali od czasu jej pierwszej samodzielnej wizyty zagranicznej w Nepalu w 1993 roku. W trakcie tej rozmowy Kay odniósł wrażenie, że księżna jest zakochana z wzajemnością. Domyślił się, że są „przeszczęśliwi”.

Artykuł stanowi fragment książki Andrew Mortona pt. Diana. Jej historia. Jej nowe wydanie ukazało się nakładem wydawnictwa  Marginesy.
Artykuł stanowi fragment książki Andrew Mortona pt. Diana. Jej historia. Jej nowe wydanie ukazało się nakładem wydawnictwa Marginesy.

Tego samego wieczoru Dodi rozmawiał z saudyjskim milionerem Hassanem Yassinem, bratem jego ojczyma, który przebywał w tym czasie w Ritzu, i powiedział mu: „To bardzo poważna sprawa. Pobierzemy się”. Hassan wspominał później: „Bardzo się cieszyłem jego szczęściem, cieszyłem się szczęściem ich obojga”.

Tuż po dziewiętnastej Diana i Dodi pojechali do znajdującego się niedaleko apartamentu Dodiego. Spędzili tam kilka godzin. Fotografom udało się zrobić im zdjęcia, kiedy wychodzili z hotelu, a potem przed wejściem do apartamentu, w którym znaleziono później dowody sympatii Diany – obcinaczkę do cygar i spinki do mankietów jej ojca. Ponieważ wszędzie wokół wciąż czaili się dziennikarze, postanowili odwołać rezerwację w restauracji i wrócić na kolację do Ritza.


Reklama


O dwudziestej pierwszej księżna w czarnej marynarce i białych dżinsach i jej ukochany w brązowej zamszowej kurtce wyglądali na zażenowanych. Nastrój psuły im jeszcze bardziej spojrzenia innych gości dwugwiazdkowej restauracji Espadon. Wrócili więc do apartamentu cesarskiego za sześć tysięcy funtów za noc, gdzie Diana zjadła jajecznicę ze szparagami, a potem solę.

Jak wyprowadzić paparazzich w pole?

Podczas posiłku wezwano Henriego Paula, zastępcę szefa ochrony hotelu, który zakończył służbę trzy godziny wcześniej, i poproszono, aby zorganizował powrót pary na noc do apartamentu Dodiego. Czekał tam na Dianę napisany przez ukochanego wiersz miłosny, wygrawerowany na srebrnej tabliczce. Włożył go jej pod poduszkę. Nigdy nie było jej dane go przeczytać.

Paryski Ritz (Frédéric de Villamil/CC BY-SA 2.0).
Paryski Ritz (Frédéric de Villamil/CC BY-SA 2.0).

W tym czasie przed hotelem od kilku godzin czekała na nich coraz liczniejsza grupa fotoreporterów. Henri Paul, który znał kilku z nich z imienia i nazwiska, wychodził na zewnątrz, rozmawiał i przekomarzał się z nimi, kiedy pytali, o której zakochani opuszczą hotel. Jego szef, Dodi al-Fayed, miał jednak inny pomysł.

Według ochroniarza Kesa Wingfielda wymyślił, jak wyprowadzić fotografów w pole. Plan był dość prosty: samochody wabiki miały wyjechać od frontu Ritza i zwabić paparazzich, co pozwoliłoby Dodiemu i Dianie wyruszyć od tyłu i spokojnie wrócić do apartamentu na Polach Elizejskich.

Wielkie historie co kilka dni w twojej skrzynce! Wpisz swój adres e-mail, by otrzymywać newsletter. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Dwadzieścia minut po północy mercedes S280, w którym znajdowali się Diana, Dodi, Henri Paul jako kierowca i ochroniarz Trevor Rees-Jones, ruszył spod tylnego wejścia do hotelu. Henri Paul miał krzyknąć do garstki dziennikarzy: „Odpuśćcie sobie pogoń, i tak nas nie złapiecie!”. Fotografom udało się zrobić zdjęcia księżnej zasłaniającej twarz rękami, gdy samochód odjeżdżał spod hotelu.

Pijany kierowca

Szczegóły dotyczące następnych kilku minut pozostają niejasne, ponieważ rzecznicy różnych stron przekręcają każdy skrawek dostępnego dowodu, by uniknąć odpowiedzialności za to, co się stało tamtej nocy. Nie ma wątpliwości co do tego, że kierowca, Henri Paul, był pijany, i to bardzo: zawartość alkoholu w jego organizmie trzykrotnie przekroczyła dopuszczalny poziom. W jego krwi stwierdzono również obecność różnych leków, między innymi antydepresyjnego i stosowanego w leczeniu alkoholizmu.


Reklama


Przy takiej ilości alkoholu we krwi prawdopodobieństwo, że spowoduje wypadek, było sześćset razy wyższe, niż gdyby był trzeźwy. Pod wpływem alkoholu, leków i adrenaliny, pragnąc dopilnować, by wybieg Dodiego zadziałał, prowadził jak szalony. Pędził przez teren zabudowany z zawrotną prędkością. Dominic Lawson, były redaktor „Sunday Telegraph” i przyjaciel księżnej, zauważył:

Pijany czy trzeźwy, żaden szofer nie jechałby z prędkością ponad stu sześćdziesięciu kilometrów na godzinę przez tunel z ograniczeniem do pięćdziesięciu kilometrów na godzinę, chyba że dostałby taki rozkaz od szefa”

Posąg umieszony w Harrods upamiętniający księżną Diannę i Dodiego al-Fayeda (Bobak Ha'Eri/CC BY 3.0).
Posąg umieszony w Harrods upamiętniający księżną Diannę i Dodiego al-Fayeda (Bobak Ha’Eri/CC BY 3.0).

Na placu Zgody jeden z fotografów zauważył, że samochód przejechał na czerwonym świetle i popędził z ogromną prędkością w kierunku przejścia podziemnego na Place de l’Alma na północnym brzegu Sekwany.

Około dwunastej dwadzieścia cztery mercedes jadący z prędkością stu czterdziestu, może stu pięćdziesięciu kilometrów na godzinę wjechał w słabo oświetlony tunel. Henri Paul stracił panowanie nad kierownicą i samochód uderzył w niezabezpieczony betonowy słup dzielący jezdnie. Wpadł w poślizg i zatrzymał się, skierowany pod prąd.

Huk głośny jak wybuch bomby

Kierowca i Dodi zginęli na miejscu, a ochroniarz, jedyny pasażer mający zapięte pasy, został poważnie ranny i odzyskał przytomność dopiero dwa tygodnie później. Księżna została uwięziona między przednimi i tylnymi siedzeniami, była śmiertelnie ranna i nieprzytomna. Pierwsi na miejsce wypadku dotarli ścigający ich fotoreporterzy, jadący jakieś trzysta metrów za nimi. Później zeznali, że w chwili zderzenia huk był tak głośny, że myśleli, że Diana padła ofiarą bomby.

Przejeżdżający obok francuski lekarz Frédéric Maillez udzielił poszkodowanym pierwszej pomocy, ale nie rozpoznał oddychającej z trudem kobiety. Według niego była nieświadoma, jęczała i wymachiwała rękami.


Reklama


Kiedy przybyła pomoc, kilku paparazzich nadal kręciło się wokół samochodu i robiło zdjęcia. Jeden z nich, Romuald Rat, przeszkolony w udzielaniu pierwszej pomocy, otworzył tylne drzwi, rzekomo w celu sprawdzenia pulsu Diany, i zaczął ją pocieszać po angielsku.

Inni byli mniej wyrozumiali: powiedzieli potem, że otworzył drzwi, aby on i jego koledzy mogli zrobić lepsze zdjęcia. Kiedy pojawiły się pierwsze, niepełne jeszcze relacje, wiele osób uderzyło to, że fotografowie nie pomogli umierającej księżnej ani nie zadzwonili po pogotowie. Wstępne raporty policyjne są opisem chaosu z błyskami fleszy i aparatami trzaskającymi jak ogień z karabinu maszynowego z prawej strony samochodu, tam, gdzie drzwi były otwarte.

Wiazd do tunelu, w którym doszło do wypadku (Erik1980/CC BY-SA 3.0).
Wjazd do tunelu, w którym doszło do wypadku (Erik1980/CC BY-SA 3.0).

Policjanci, którzy przyjechali jako pierwsi, musieli nawet wezwać posiłki, aby uporać się z agresywnymi dziennikarzami. Ich pogoń za Dianą początkowo wskazywała na to, że została dosłownie zaszczuta na śmierć. Po wszystkim aresztowano siedmiu fotografów i przeprowadzono oficjalne śledztwo: oskarżono ich o nieumyślne spowodowanie śmierci i nieudzielenie pomocy ofiarom wypadku.

Zmarła prawdopodobnie 20 minut po wypadku

To jedna z wielu ironii losu w przesiąkniętym tragedią życiu Diany: gdy była jeszcze żoną Karola, jednym z jej największych pragnień był weekend w Paryżu bez ochroniarzy i fotografów. Chciała zniknąć w tłumie.


Reklama


Tymczasem życie wymykało jej się z rąk, klakson mercedesa ryczał żałośnie, jakby wygrywał makabryczne ostatnie pożegnanie, i jej dorosłe życie kończyło się tak, jak się zaczęło, w bezwstydnym przerywanym uścisku lampy błyskowej. Nie zdołała uciec przed przeszłością nawet w wymarzonym mieście.

Ekipy ratunkowe potrzebowały godziny, aby ustabilizować jej stan i wyciągnąć ją ze zmiażdżonego wraku. Potem została powoli przewieziona do pobliskiego szpitala La Pitié-Salpêtrière  – czekała ją operacja. Było już jednak zdecydowanie za późno. Doznała rozległych obrażeń głowy i klatki piersiowej i choć lekarze robili wszystko, co w ich mocy, wiedzieli, że sprawa jest przegrana.

Artykuł stanowi fragment książki Andrew Mortona pt. Diana. Jej historia. Jej nowe wydanie ukazało się nakładem wydawnictwa  Marginesy.
Artykuł stanowi fragment książki Andrew Mortona pt. Diana. Jej historia. Jej nowe wydanie ukazało się nakładem wydawnictwa Marginesy.

O czwartej nad ranem – w Londynie była trzecia – stwierdzono zgon. Z raportu z sekcji zwłok wynika, że księżna, która nie odzyskała przytomności, prawdopodobnie zmarła jakieś dwadzieścia minut po katastrofie. Kilka dni później jej matka, Frances Shand Kydd, powiedziała: Wiem, jak rozległych obrażeń doznała, i przysięgam wszystkim, że nic nie czuła. W ogóle nie cierpiała. – Potem dodała: – Wiem to z pierwszej ręki”.

Uznano, że w ten sposób udzieliła reprymendy Mohamedowi al-Fayedowi, który w wieczór przed pogrzebem opowiedział o tym, że podczas spotkania w Harrodsie przekazał lady Sarah McCorquodale ostatnie słowa jej młodszej siostry. Odrzucenie przez panią Shand Kydd wersji o „ostatnich słowach” poparło oświadczenie pierwszego lekarza, który przybył na miejsce wypadku.

Kto był winny?

Wkrótce po wypadku przebywający w Balmoral królowa i książę Karol zostali obudzeni przez asystentów i poinformowani, że Diana doznała ciężkich obrażeń. Książę przez całą noc słuchał komunikatów radiowych, ale synów obudził dopiero nad ranem. To wtedy przekazał im tę straszną wiadomość. „Wiedziałem, że coś się dzieje, przez całą noc się budziłem”, wspominał później książę William.

Wiadomość o śmierci księżnej została przekazana premierowi Tony’emu Blairowi i siostrom Diany, lady Sarah McCorquodale i lady Jane Fellowes. O czwartej czterdzieści jeden wydano krótki komunikat na temat tragedii. „Agencja Press Association dowiedziała się z brytyjskich źródeł, że Diana, księżna Walii, zmarła dziś nad ranem”.

Upamiętnienie Diany i Dodiego w Harrods (Bobak Ha'Eri/CC-By-SA-3.0).
Upamiętnienie Diany i Dodiego w Harrods (Bobak Ha’Eri/CC-By-SA-3.0).

Naród starał się pojąć ogrom straty, pojawiła się więc potrzeba obwinienia kogoś za wypadek. Było to nieuchronne następstwo żałoby. Zanim się okazało, że kierowca był pijany i że przekroczył dozwoloną prędkość, oskarżono dziennikarzy. Jako pierwszy wskazał na nich przebywający wówczas w Afryce Południowej hrabia Spencer. (…)

Rodzina al-Fayedów również ruszyła do boju: jej prawnicy wytoczyli cywilny proces fotografom, którzy zostali zatrzymani na miejscu wypadku. Rzecznik rodziny potępił zachowanie paparazzich.


Reklama


„Zdaniem pana al-Fayeda nie ma wątpliwości, że do tej tragedii by nie doszło, gdyby nie dziennikarze, którzy od kilku tygodni prześladowali pana al-Fayeda i księżną”. Powiedział, że paparazzi zachowywali się jak „Apacze otaczający dyliżans Wells Fargo, tyle że strzelali nie strzałami, a lampami błyskowymi w oczy kierowcy”. Głównym przedmiotem dyskusji było to, czy dziennikarze spowodowali wypadek bezpośrednio, czy też ich niepożądana obecność pośrednio przyczyniła się do tragedii. Wzajemne oskarżenia rzucano przez cały tydzień.

Przeczytaj również o tym, że Imigrantka żydowskiego pochodzenia została księżną i władczynią państwa. Ta „baśń” nie skończyła się dobrze

Źródło

Artykuł stanowi fragment książki Andrew Mortona pt. Diana. Jej historia. Jej nowe wydanie ukazało się nakładem wydawnictwa Marginesy.

Prawda o życiu księżnej Diany

Tytuł, lead oraz śródtytuły pochodzą od redakcji. Tekst został poddany obróbce redakcyjnej w celu wprowadzenia większej liczby akapitów.

Autor
Andrew Morton
1 komentarz

 

Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Damy Władysława Jagiełły (2021).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.