Stanisław Leszczyński. Polski król, który spłonął żywcem

Podsumowanie

Żaden z polskich królów nie dożył równie sędziwego wieku. Żaden też nie zmarł w tak makabrycznych okolicznościach. Dotkliwie poparzony monarcha konał przez osiemnaście dni. Gdy śmierć wreszcie nadeszła, musiała być dla niego wybawieniem.

Stanisław Leszczyński dwa razy próbował rozsiąść się na polskim tronie: wpierw w 1704, a następnie 1733 roku. I dwa razy ponosił sromotną porażkę. Słusznie bądź nie, przeszedł do historii jako wielki myśliciel i człowiek oświecenia. Jako król nie zdążył jednak osiągnąć nic znaczącego.


Król bez sukcesów i bez korony

Po drugim niepowodzeniu w walce o koronę, zmuszony był salwować się ucieczką w przebraniu chłopa. Francuscy protektorzy Leszczyńskiego rozpętali w jego imieniu wojnę o sukcesję polską. Wersalowi nie zależało jednak wcale na płaceniu krwią za zmianę układu sił nad Wisłą. Szybko doszło do kompromisu między mocarstwami. Na jego mocy polski tron przypadł Augustowi III, wysuniętemu przez Rosję. Leszczyński natomiast dostał nagrodę pocieszenia, w postaci dożywotniej władzy nad Lotaryngią.

Stanisław Leszczyński z żoną Katarzyną.
Stanisław Leszczyński z żoną Katarzyną.

Sukces tak naprawdę odnieśli Francuzi. Po śmierci protegowanego planowali włączyć pograniczną prowincję do swego państwa. Leszczyński jednak nie narzekał. Może i nie pozwolono mu realnie rządzić, ale za to wypłacano sowitą pensję. Mógł realizować się jako mecenas sztuki i kultury.

Życie na wysokiej stopie

Jego pałac w Luneville stał się wprost legendarny. Były król żył z wielkim rozmachem. Organizował przedstawienia, miał orkiestrę, zapraszał do siebie artystów i filozofów. Z podziwem wypowiadały się o nim autorytety pokroju Woltera, Monteskiusza czy Rousseau.

Stanisław zasiadł w fotelu ustawionym naprzeciwko kominka, by zrobić to, co robił każdego ranka. W spokoju zapalić.

Leszczyński lubił towarzystwo pięknych kobiet. Zdarzyło mu się nawet romansować z metresą jednego ze swoich rywali – Augusta II Wettyna. Próbował swoich sił w malarstwie, dbał o edukację, sporo pisał. A poza tym namiętnie popalał fajkę. Dożył sędziwego wieku 88 lat, ale w końcu to właśnie palenie wpędziło go do grobu.

Tragiczne skutki palenia

Tragedia nastąpiła 5 lutego 1766 roku. Był zimny poranek. Niemal niewidomy książę Lotaryngii obudził się i z pomocą służącego włożył jedwabny szlafrok. Był to prezent od jego córki, a zarazem francuskiej królowej, Marii Leszczyńskiej.


Stanisław zasiadł w fotelu ustawionym naprzeciwko kominka, by zrobić to, co robił każdego ranka. W spokoju zapalić. Po dłuższej chwili staruszek odłożył fajkę i zapadł w drzemkę. Wtedy kilka iskier spadło na ubranie, które z kolei zajęło się ogniem. Zanim zdołano wezwać pomoc i ugasić pożar, król został dotkliwie poparzony.

Lekarze byli bezradni. Władca zmarł po osiemnastu dniach – 23 lutego 1766 roku.

Autor
Kamil Janicki
Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Damy złotego wieku. Jego najnowsza pozycja to Damy przeklęte. Kobiety, które pogrzebały Polskę (2019).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współautor książki „Wielka Księga Armii Krajowej”. Zastępca redaktora naczelnego WielkiejHISTORII. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Anna Winkler

Doktor nauk społecznych, filozofka i politolożka. Zajmuje się przede wszystkim losami radykalizmu społecznego. Interesuje się historią najnowszą, historią rewolucji i historią miast, a także kobiecymi nurtami historii. Chętnie poznaje dzieje kultur pozaeuropejskich.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.