Stanisław ze Szczepanowa i wskrzeszenie Piotrowina. Święty rozkopał grób zmarłego, aby wygrać proces sądowy

Strona główna » Średniowiecze » Stanisław ze Szczepanowa i wskrzeszenie Piotrowina. Święty rozkopał grób zmarłego, aby wygrać proces sądowy

Stanisław ze Szczepanowa jest jednym z najważniejszych polskich świętych. Obok św. Wojciecha i Maryi Panny zaliczany jest do głównych patronów Polski. Wśród cudów, których miał dokonać wymienia się między innymi wskrzeszenie nieżyjącego od trzech lat rycerza Piotra z Janiszewa. Krakowski biskup zrobił to, aby… wygrać proces wytoczony mu przez rodzinę zmarłego.

Historię o cudownym wskrzeszeniu nieboszczyka zawdzięczamy XIII-wiecznemu żywotowi świętego, który wyszedł spod pióra kanonika krakowskiego Wincentego z Kielczy.

Jest to źródło późne i hagiograficzne: zawiera legendy, nie zaś historyczne, wiarygodne szczegóły na temat hierarchy, który żył niemal dwa stulecia wcześniej. Żywot nie pozwala uzupełnić luk w znanym tylko szczątkowo biogramie Stanisława ze Szczepanowa. Mówi jednak bardzo wiele o tym, jak w dobie rozbicia dzielnicowego kreowano kult świętego i jakich argumentów używano, by przekonać Polaków, że biskup cieszył się szczególną łaską Pańską.


Reklama


Rodzina zmarłego pozywa biskupa

Z tekstu Wincentego z Kielczy dowiadujemy się, że niedługo po tym, jak Stanisław przejął w 1072 roku zwierzchnictwo nad diecezją krakowską nabył położoną nieopodal Solca wieś Piotrowin. Miał ją kupić od Piotra z Janiszewa zwanego Piotrowinem.

Rycerz krótko po transakcji zszedł z tego świata nie pozostawiając żadnych dzieci. Posiadał jednak braci lub innych bliskich krewnych, którzy po jakimś czasie zarzucili biskupowi, że ten bezprawnie przywłaszczył sobie dobra ziemskie ich krewniaka. Jako że Stanisław nie dysponował dokumentami potwierdzającymi zakup wsi sprawa w końcu trafiła w 1076 roku przed sąd królewski.

Pochodzące z XVI wieku wyobrażenie św. Stanisława jaki patrona Królestwa Polskiego (Stanisław Samostrzelnik/domena publiczna).
Pochodzące z XVI wieku wyobrażenie św. Stanisława jaki patrona Królestwa Polskiego (Stanisław Samostrzelnik/domena publiczna).

Biskup utrzymywał, że ma świadków którzy mogą potwierdzić wypłacenie rycerzowi należnej mu kwoty. Ale gdy przyszło co do czego żaden z nich nie stanął po stronie duchownego. Według Wincentego z Kielczy obawiali się gniewu skonfliktowanego z kościelnym hierarchą króla Bolesława Śmiałego.

Biskup nie zamierzał jednak tak łatwo zrezygnować z dóbr doczesnych, które rzecz jasna gromadził nie dla siebie, tylko dla Kościoła. Zgodnie z powtarzaną przez całe stulecia, hagiograficzną legendą Stanisław oświadczył władcy, że za trzy dni pojawi się przed jego obliczem z nieżyjącym od trzech lat rycerzem Piotrem. Zaskoczony król przystał na nieprawdopodobną propozycję.


Reklama


„Wstań, który śpisz i powstań z martwych”

Jak czytamy w żywocie świętego, korzystając z otrzymanego czasu Stanisław ze Szczepanowa oddawał się „postom, czuwaniu i modlitwom”. Ostatniego zaś dnia skierował się do kościoła w Piotrowinie i odprawił tam mszę. Następnie „jak stał w szatach pontyfikalnych i w infule wyszedł przed drzwi kościoła, tam gdzie pochowane było ciało Piotra, po czym polecił rozkopać mogiłę i otworzyć grób”. Po kolejnej modlitwie:

(…) dotknął trupa pastorałem i rzekł mocnym głosem: W imię Ojca i Syna i Ducha świętego! Piotrze, wstań, który śpisz i powstań z martwych, aby okazała się na tobie moc i działanie Trójcy Świętej. Wstań — powiedział — i wystąp na środek! Oddaj cześć Bogu, składając świadectwo prawdzie, aby wzmogła się ufność wiernych, a zamknęły się usta głoszących nieprawość!

Święty Stanisław wskrzeszający Piotrowina. XVII-wieczny obraz z kościoła franciszkanów w Krośnie (domena publiczna).
Święty Stanisław wskrzeszający Piotrowina. XVII-wieczny obraz z kościoła franciszkanów w Krośnie (domena publiczna).

Nieboszczyk posłuchał wezwań biskupa i powstał z martwych. Następnie udał się z nim na spotkanie z królem i jego dworzanami. Tam rzecz jasna potwierdził, że Stanisław kupił od niego wieś. W tej sytuacji przerażony Bolesław nie miał innego wyjścia jak rozstrzygnąć sprawę na korzyść hierarchy.

„Polecił przysypać się ziemią i oddał Bogu ducha”

Co do samego Piotra, gdy już spełnił swój obowiązek Stanisław zaproponował, że może wybłagać u najwyższego, aby rycerz pozostał wśród żywych jeszcze przez kilka lat. Piotrowin wolał jednak wrócić od razu do grobu. Gdy już się w nim znalazł „poprosił, aby modlono się za nim do Boga, polecił przysypać się ziemią i oddał Bogu ducha”.


Reklama


Historię tę (w nieco bardziej lub mniej odbiegających od oryginału wersjach) przywoływały żywoty świętego Stanisława przez całe stulecia. Jak widać nikomu nie przeszkadzało, że patron Polski kazał rozkopywać grób nieboszczyka, aby udowodnić swoją rację…

Przeczytaj również o upadku Bolesława Śmiałego. Średniowieczni kronikarze twierdzili, że wszystkiemu były winne…

Bibliografia

  • Hilary Koszutski, Żywot świętego Stanisława. Biskupa krakowskiego i męczennika, patrona Polski, Poznań 1864.
  • Wincentego z Kielc żywot mniejszy i żywot większy św. Stanisława, przełożyła i wstępem opatrzyła Janina Pleziowa, „Analecta Cracoviensia”, T. 11 (1979).
Autor
Daniel Musiał
3 komentarze

 

Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Damy Władysława Jagiełły (2021).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.