Ile kosztowały połączenia telefoniczne w przedwojennej Polsce?

Taryfy telefoniczne stale rozpalały emocje zamożniejszych mieszkańców miast przedwojennej Polski. W połowie lat 20. XX wieku powstał nawet Związek Abonentów Telefonicznych, walczący z planami wprowadzania liczników rozmów i grożący buntem, jeśli stawki nie zostaną obniżone.

Zdecydowana większość sieci telefonicznych w II Rzeczypospolitej podlegała bezpośrednio Ministerstwu Poczt i Telegrafów. W kilku największych miastach kontrolę nad usługami oddano jednak w ręce firmy, w której władze Polski nie miały pakietu kontrolnego.


Reklama


Polska Akcyjna Spółka Telefoniczna (PAST-a), należała w 40% do państwa i w 40% do szwedzkiego towarzystwa Cedergren. Jej kable oplatały Warszawę, Łódź, Lwów, Lublin, Bydgoszcz, a także polskie zagłębie naftowe – Borysław i Drohobycz. I to właśnie na niej koncentrowały się ataki Związku Abonentów Telefonicznych.

Walka z (telefonicznym) Goliatem

Molochowi zarzucano, że narzuca zaporowe ceny i że zamiast stosować stałe miesięczne opłaty (jak na początku lat 20.), wymusza montaż liczników rozmów, i to takich, które (zdaniem związkowców) zawyżają rachunek połączeń i narażają klientów na nieuzasadnione koszty.

Gmach Polskiej Akcyjnej Spółki Telefonicznej na zdjęciu z 1925 roku (domena publiczna).
Gmach Polskiej Akcyjnej Spółki Telefonicznej na zdjęciu z 1925 roku (domena publiczna).

Przede wszystkim krytykowano jednak samą wysokość opłat. PAST-a w odpowiedzi broniła się, że chociażby w Sztokholmie za telefon płaci się o 20% więcej, niż w Warszawie. Nie brała jednak pod uwagę, że dysproporcja między zarobkami w Polsce i Szwecji była znacznie wyższa.

Poza tym względnie konkurencyjne były tylko ceny samych abonamentów. Za dodatkowe rozmowy w Polsce płaciło się faktycznie nawet o 60-75% więcej niż w Kopenhadze, Paryżu czy Sztokholmie.


Reklama


Członkowie Związku grozili, że w razie potrzeby „wezwą abonentów do zbiorowego protestu w postaci masowego niepłacenia rachunków”. Operator najwidoczniej jednak się nie przejął. Liczniki stopniowo wprowadzano wszędzie, gdzie było to możliwe. A taryfę zaczęto upraszczać i rabatować dopiero w następstwie wielkiej zapaści gospodarczej.

Cena przedwojennego abonamentu w dzisiejszych złotówkach

Na liniach ministerialnych u schyłku epoki abonament mógł się ogromnie różnić, zależnie od rodzaju taryfy, ale też… od adresu i oddalenia od głównych kabli. Ten, kto miał pecha mieszkać w rejonie objętym „centralą kategorii V” płacił nawet cztery razy więcej, niż szczęściarz mieszkający w zasięgu „kategorii I”.

Poznajcie prawdę o tym jak żyli nasi pradziadkowie dzięki książce Przedwojenna Polska w liczbach (Bellona 2020).
Poznajcie prawdę o tym, jak żyli nasi pradziadkowie w książce Przedwojenna Polska w liczbach, przygotowanej przez zespół WielkiejHISTORII.pl.

PAST-a w drugiej połowie lat 30. stosowała już o wiele czytelniejszy system. Podstawowy abonament obejmował 75 rozmów miesięcznie, o dowolnej długości. Taki pakiet kosztował 11 złotych (w mniejszych ośrodkach) lub 13 złotych (w Warszawie, Łodzi i Lwowie).

W skład droższego wariantu wchodziło 200 rozmów. Cena: 20 złotych. Każda rozmowa „ponadkontyngentowa” (jak wówczas pisano) wiązała się z kolei z dopłatą w wysokości 8 groszy.

Wielkie historie co kilka dni w twojej skrzynce! Wpisz swój adres e-mail, by otrzymywać newsletter. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

W przeliczeniu na dzisiejsze pieniądze sam abonament kosztował 110-130 lub 200 złotych. Każde dodatkowe połączenie – 80 groszy.

Rozmowy tylko do najbliższych (dosłownie)

Na pierwszy rzut oka wcale nie były to kwoty zaporowe – zwłaszcza jeśli porównać je z cenami usług telefonicznych, jakie panowały jeszcze na początku XXI wieku. Przy drugim spojrzeniu oferta nie wygląda już jednak równie atrakcyjnie.


Reklama


Abonamenty PAST-y obejmowały wyłącznie połączenia lokalne i to w najściślejszym rozumieniu. W większych sieciach nawet telefon do innej dzielnicy tego samego miasta był już traktowany jako rozmowa okręgowa.

Takie połączenie nie tylko wymagało osobnej opłaty, ale też było liczone na minuty. Każde 60 sekund kosztowało niespełna 7 groszy (70 dzisiejszych groszy).

Nawet telefon do kogoś z tej samej dzielnicy mógł być taktowany jako rozmowa okręgowa (domena publiczna).
Nawet telefon do kogoś z innej dzielnicy mógł być taktowany jako rozmowa okręgowa, za którą płaciło się ekstra (domena publiczna).

Połączenia dla krezusów

Naprawdę koszmarnie drogie były jednak połączenia międzymiastowe. Opłaty za nie wynikały ze skomplikowanej tabeli, która brała pod uwagę nie tylko godzinę rozmowy, ale też – dystans do odbiorcy i pilność połączenia.

Najdrożej było w porze szczytu, a więc od 8 do 19. Według cennika z 1935 roku rozmowy wieczorne i nocne przeceniano o około 35%. Kilka lat później było to już 50%, a w samym środku nocy nawet więcej.

Przeczytaj też: Przedwojenna Polska uzyskiwała z tego źródła 1/3 wszystkich dochodów. Wyzysk był niesamowity

Za telefon pilny płaciło się dwa razy więcej niż za zwykły. W efekcie można było liczyć wprawdzie nie na natychmiastowe, ale w miarę szybkie połączenie. Ten, kto wybrał wariant zwykły musiał z kolei czekać tak długo, aż zwolnią się nieliczne kable ułożone między metropoliami. I ustępować pierwszeństwa każdemu bogatszemu.

Im dalej, tym drożej

Największe różnice wynikały jednak z dystansu. Telefon na odległość 500 kilometrów kosztował ponad dwadzieścia razy więcej, niż do odbiorcy oddalonego o 10 kilometrów. Poniżej kilka przykładów wyliczonych według taryfy z 1935 roku.


Reklama


Telefon z Warszawy do Łodzi (na 100-200 kilometrów)

Zwykły w nocy – 0,6 zł za minutę (6 zł za minutę w dzisiejszych pieniądzach)
Zwykły w dzień –1 zł za minutę (10 zł)
Pilny w nocy – 1,2 zł za minutę (12 zł)
Pilny w dzień – 2 zł za minutę (20 zł)

Telefon z Warszawy do Krakowa (na 200-300 kilometrów)

Zwykły w nocy – 0,7 zł za minutę (7 zł za minutę w dzisiejszych pieniądzach)
Zwykły w dzień – 1,17 zł za minutę (11,7 zł)
Pilny w nocy – 1,4 zł za minutę (14 zł)
Pilny w dzień – 2,33 zł za minutę (23,3 zł)
Rozmowy na dłuższych dystansach słono kosztowały mieszkańców międzywojennej Polski (domena publiczna).
Rozmowy na dłuższych dystansach słono kosztowały mieszkańców międzywojennej Polski (domena publiczna).

Telefon z Warszawy do Wilna (na 400-500 kilometrów)

Zwykły w nocy – 0,9 zł za minutę (9 zł za minutę w dzisiejszych pieniądzach)
Zwykły w dzień – 1,5 zł za minutę (15 zł)
Pilny w nocy – 1,8 zł za minutę (18 zł)
Pilny w dzień – 3 zł za minutę (30 zł)

Reklama


Telefon z Krakowa do Gdyni (na 500-600 kilometrów)

Zwykły w nocy – 1 zł za minutę (10 zł za minutę w dzisiejszych pieniądzach)
Zwykły w dzień – 1,66 zł za minutę (16,6 zł)
Pilny w nocy – 2 zł za minutę (20 zł)
Pilny w dzień – 3,33 zł za minutę (33,3 zł)

Telefon z Poznania do Nowogródka (na 600-700 kilometrów)

Zwykły w nocy – 1,1 zł za minutę (11 zł za minutę w dzisiejszych pieniądzach)
Zwykły w dzień – 1,83 zł za minutę (18,3 zł)
Pilny w nocy – 2,2 zł za minutę (22 zł)
Pilny w dzień – 3,66 zł za minutę (36,6 zł)
W międzywojennej Polsce na rozmowy międzymiastowe było stać tylko naprawdę zamożnych ludzi (domena publiczna).
W międzywojennej Polsce na rozmowy międzymiastowe było stać tylko naprawdę zamożnych ludzi (domena publiczna).

Lepiej wysłać list

Nic dziwnego, że połączenia międzymiastowe były niezmiennie rzadkie. Spośród wszystkich rozmów telefonicznych wykonywanych przez Polaków w latach 30. XX wieku na nie przypadało tylko ok. 5%.

O wiele taniej było wysłać list, a w razie pośpiechu – telegram. Znając ten cennik łatwo też zrozumieć, dlaczego gazety przez całą epokę zawsze podkreślały wytłuszczonym drukiem, że tę czy inną wiadomość uzyskano od korespondenta drogą telefoniczną. To naprawdę brzmiało dumnie.

Przeczytaj również o tym czy w przedwojennej Polsce kolej naprawdę nigdy się nie spóźniała


Reklama


****

Powyższy tekst przygotowałem na potrzeby książki Przedwojenna Polska w liczbach (Bellona 2020)To wspólna publikacja autorstwa członków zespołu portalu WielkaHISTORIA.pl, ukazująca jak naprawdę wyglądało życie w II RP.

Prawda o życiu naszych pradziadków

Bibliografia

  1. Dębicki S., Telegraf i telefon na usługach społeczeństwa [w:] 20-lecie komunikacji w Polsce Odrodzonej 1918-1939, Kraków 1939.
  2. Jak korzystać z poczty, telegrafu i telefonu, Ministerstwo Poczt i Telegrafów, Warszawa 1937.
  3. Jak posługiwać się pocztą, telefonem, telegrafem i radjem. Źródłowe i skomasowane taryfy opłat i przypisy, Poznań 1935.
  4. Mały Rocznik Statystyczny 1939, Warszawa 1939.
  5. Odezwa do abonentów telefonicznych Warszawy i Łodzi, ulotka Zarządu Związku Abonentów Telefonicznych w zbiorach Biblioteki Narodowej (sygn. DŻS XIIA 6c), 1927.
Autor
Kamil Janicki
Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Damy złotego wieku. Jego najnowsza pozycja to Damy przeklęte. Kobiety, które pogrzebały Polskę (2019).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.