Józef Beck i dzień odzyskania niepodległości. Co przyszły minister robił 11 listopada 1918 roku?

Strona główna » Międzywojnie » Józef Beck i dzień odzyskania niepodległości. Co przyszły minister robił 11 listopada 1918 roku?

Kontrowersyjne słowa padły na łamach rządowego organu, „Gazety Polskiej”. Józef Beck nie pomylił się i nie próbował pudrować rzeczywistości. Po prostu szczerze zdawał relację z tego, co przeżył.

Skromność nigdy nie była cechą polityków. W każdej epoce nawet trzeciorzędni działacze uwielbiali udawać, że przełomowe zdarzenia nie mogłyby nastąpić bez ich udziału. Niezależnie czy grali pierwsze skrzypce czy byli tylko statystami, po latach uważali się za najważniejszych bohaterów. Nie każdy tak jednak robił.


Reklama


Takiej szczerości dzisiaj nie ma

Minister spraw zagranicznych II RP Józef Beck nie bał się przyznać, że jeden z najważniejszych dni w dziejach Rzeczpospolitej… zupełnie go ominął. Nie próbował zmyślać co czuł w chwili, gdy stary świat legł w gruzach. Nie przypisywał też sobie fałszywych zasług. W artykule wspomnieniowym wydrukowanym w 1932 roku otwarcie stwierdził:

Dzień 11 listopada został jako data przełomowa w dziejach Polski. A jednak, gdy sięgam pamięcią wstecz, aby tę datę odszukać, jako uchwytną chwilę osobistego życia – nie mogę jej znaleźć.

Trudno mu się dziwić, bo w drugim tygodniu listopada znajdował się wprawdzie w służbie Rzeczpospolitej, ale nie był ani na terytorium rodzącej się Polski, ani nawet w jego pobliżu.

Kijów na fotografii z początku międzywojnia.

Józef Beck miał 24 lata, a na koncie długą służbę legionową. Od 1914 do 1917 roku członek Pierwszej Brygady. U schyłku wojny na krótko wstąpił do III Korpusu Polskiego, formowanego na Ukrainie w celu obrony polskiej własności ziemskiej. Formacja została rychło otoczona i rozbrojona przez Austriaków. Nim jednak do tego doszło, Beck przedarł się do Kijowa, by nawiązać łączność z miejscową komendą działającej w podziemiu Polskiej Organizacji Wojskowej. Tam też nie zabawił długo.

Przeczytaj też: Prawda o zamachu na Piłsudskiego wreszcie wyszła na jaw. Sprawca przyznał się po latach

Ciągnęło go dalej na wschód

Szef Komendy, Bogusław Miedziński wspominał: „ciągnęło go dalej na wschód. Chciał zobaczyć własnymi oczami rzeczywistość po czerwonej stronie”. Tak też zrobił.

Jako emisariusz POW wyruszał do Moskwy, Orła, na Kaukaz. W pierwszych dniach listopada 1918 roku był znowu we Lwowie. Chciał czym prędzej jechać do kraju, ale pohamował go nowy komendant POW – ledwie 22-letni kapitan Leopold Lis-Kula.


Reklama


Na jego rozkaz Beck wyjechał nie do ojczyzny, ale do Odessy, z zadaniem zmobilizowania obecnych tam Polaków. W efekcie gdy nadeszła chwila odzyskania niepodległości, wciąż był w drodze. Relacjonował:

Pamięć wysuwa jeden po drugim dni zimne, pełne to wichru, to śniegu, to śniegu i wichru, nie kończącą się drogę, zawaloną śmierdzącymi tułupami, stacje przy torach kolejowych, idących przez Ukrainę, stalowe hełmy wart niemieckich, przed którymi trzeba było kluczyć… Który z tych dni był 11 listopada? Nie wiem.

Artykuł powstał w oparciu o książkę Pawła Samusia Minister Józef Beck. Dom rodzinny i lata młodzieńcze, Możesz ją kupić na przykład w Empiku.

Brauning i resztki banknotów

Wraz z towarzyszami jechał na dachach pociągów, gubiąc resztki bagaży. „Dokumentów nie było już dawno” – pisał. – „A raczej były dwa dokumenty: brauning i resztki karbowańców, kierenek oraz ost-rubli”, a więc różnych pieniędzy używanych na pograniczu.

Posterunki niemieckie „były złe jak nigdy”. Przy spotkaniu z ostatnim patrolem Beck poważnie się wahał: oddać monety czy strzelać. Końcowo zapłacił, choć nie miał już nawet na chleb.


Reklama


Wciąż nieoficjalną granicę Polski przekroczył w Maciejowie, „w mroźną, wietrzną noc”. I natychmiast został zatrzymany przez wartownika, który zamiast wyjawić co się dzieje z ojczyzną… w pierwszej chwili postanowił „zamknąć do ciupy” podejrzanego obdartusa w rosyjskim mundurze. A zarazem: przyszłego szefa polskiej dyplomacji.

Przeczytaj też o tym, jak polscy posłowie z całego kraju przyjechali na posiedzenie Sejmu w niewłaściwym dniu. I to z winy mediów.

Bibliografia

Artykuł powstał w oparciu o świetną książkę biograficzną, poświęconą rodzinie, młodości i początkom kariery Józefa Becka:

Ilustracja tytułowa: Powitanie Józefa Becka na dworcu w Warszawie w 1934 roku.

Autor
Kamil Janicki
Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Damy złotego wieku. Jego najnowsza pozycja to Seryjni mordercy II RP (2020).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.