Józef Piłsudski i wojna prewencyjna z Niemcami. Czy Marszałek naprawdę planował atak na III Rzeszę?

Zwycięstwo wyborcze Adolfa Hitlera w 1933 roku wywołało ogromne zamieszanie na arenie międzynarodowej. Do dzisiaj powtarza się, że nowy niemiecki przywódca nie spodobał się zwłaszcza Józefowi Piłsudskiemu. Podobno Marszałek niemal natychmiast zaczął przymierzać się do ataku na zachodniego sąsiada. Ale czy są na to jakiekolwiek dowody?

W historiografii niemieckiej, w odróżnieniu od polskiej (…), utarł się pogląd o rzeczywistej groźbie wojny prewencyjnej, [którą Józef Piłsudski rzekomo planował przeciwko Hitlerowi]. Zawarł go w swojej monografii Hans Roos, jego zwolennikiem był Klaus Hildebrand i jest on bezkrytycznie powtarzany przez współczesnych badaczy (…).


Według [Rainera] Schmidta był Piłsudski jednym z dwóch europejskich polityków (obok Lwa Trockiego), który natychmiast pojął zagrożenie, jakie stanowił Hitler, i zaproponował działania zapobiegawcze. Miała to być propozycja wojny prewencyjnej, której odrzucenie przez Paryż doprowadziło rzekomo do zbliżenia polsko-niemieckiego na przełomie lat 1933–1934.

Wysyłał, czy nie wysyłał?

W polskiej literaturze przedmiotu problem wojny prewencyjnej obrósł ogromną liczbą publikacji. Dyskusje prowadzone przez polskich historyków nie przyniosły jednak ostatecznego rozstrzygnięcia. Wniosek taki można wysnuć z artykułu Tadeusza Kuźmińskiego, który przedstawił wnikliwe i obszerne studium dotyczące stanowisk polityków, publicystów i historyków na ten temat (…). Niezbitym faktem są jedynie pogłoski na ten temat, które z różnym nasileniem pojawiały się w r. 1933.

Czy Józef Piłsudski naprawdę rozważał uderzenie na Niemcy po tym jak Hitler doszedł do władzy? (domena publiczna).
Czy Józef Piłsudski naprawdę rozważał uderzenie na Niemcy po tym jak Hitler doszedł do władzy? (domena publiczna).

Kluczową kwestią jest odpowiedź na pytanie, czy Józef Piłsudski wysłał na początku r. 1933 posłańca do Paryża, aby ten nieoficjalnie zaproponował rządowi francuskiemu wspólną rozprawę zbrojną z Niemcami. Nie ma jednak dowodów, że taka misja miała w ogóle miejsce, a większe jest prawdopodobieństwo, że jej w ogóle nie było. Świadczą o tym dwa następujące argumenty.

Pierwszy zaprezentował w swojej publikacji Piotr Wandycz, który napisał w tej sprawie list do ówczesnego premiera Francji. Joseph Paul-Boncur odpowiedział mu, że z żadnym posłańcem Piłsudskiego nie rozmawiał i nie przypomina sobie, by strona polska zwróciła się doń z „takimi istotnymi propozycjami” (…).

Drugi argument autorstwa Mariana Wojciechowskiego jest natury ogólnej (…). Trudno sobie wyobrazić, aby Piłsudski zdecydował się na realizację misji z góry skazanej na niepowodzenie.

Na początku r. 1933 Polska znalazła się fatalnej sytuacji, gdyż obydwa zachodnie mocarstwa, które traktowała jako najważniejszych sojuszników, wyrażały zgodę na rewizję jej zachodniej granicy. W ten sposób Paryż i Londyn na ołtarzu porozumienia z Berlinem chciały poświęcić interesy Warszawy.

Tekst stanowi fragment książki Krzysztofa Raka pod tytułem "Polska - niespełniony sojusznik Hitlera" (Bellona 2019).
Tekst stanowi fragment książki Krzysztofa Raka pod tytułem „Polska – niespełniony sojusznik Hitlera” (Bellona 2019).Kup z rabatem w księgarni wydawcy.

Potrzeba porozumienia z Niemcami

Piłsudski zdawał sobie sprawę, że mocarstwa zachodnie są „parszywieńkie” i dlatego dążył do jakiegoś modus vivendi z Niemcami. A zatem w ówczesnej konstelacji międzynarodowej misja taka byłaby po prostu bezcelowa.

Wydaje się, że znaczna część zwolenników teorii wojny prewencyjnej powodowana jest pobudkami apologetycznymi. Chodzi im o to, aby jedynym ojcem porozumienia z Niemcami, największego sukcesu polskiej dyplomacji lat 30., był tylko i wyłącznie Józef Piłsudski, który prośbą i groźbą miał zmusić do niego Hitlera.


Historycy ci jednocześnie nie rozumieli roli, jaką Polska odgrywała w planach wodza III Rzeszy (…). Trzeba jednak przyznać, że badacze stosunków polsko-niemieckich polsko-francuskich odnosili się sceptycznie do teorii wojny prewencyjnej.

Przeczytaj również o tym dlaczego Józef Piłsudski nie chciał się spotkać z Adolfem Hitlerem i co naprawdę myślał o sojuszu z III Rzeszą.

Tekst stanowi fragment książki Krzysztofa Raka pod tytułem Polska – niespełniony sojusznik Hitlera, wydanej nakładem wydawnictwa Bellona (2019). Książkę kupisz z rabatem w księgarni Wydawcy.

Źródło:

Tytuł, lead, śródtytuły i teksty w nawiasach kwadratowych pochodzą od redakcji. W celu zachowania jednolitości tekstu usunięto przypisy, znajdujące się w wersji książkowej. Tekst został poddany obróbce redakcyjnej w celu wprowadzenia większej liczby akapitów.

Autor
Krzysztof Rak
Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk i pisarz. Autor książek takich jak "Damy polskiego imperium", "Epoka hipokryzji", "Epoka milczenia" czy "Damy złotego wieku". A od niedawna także redaktor naczelny WielkiejHISTORII.

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współautor książki „Wielka Księga Armii Krajowej”. Zastępca redaktora naczelnego WielkiejHISTORII. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Anna Winkler

Doktor nauk społecznych, filozofka i politolożka. Zajmuje się przede wszystkim losami radykalizmu społecznego. Interesuje się historią najnowszą, historią rewolucji i historią miast, a także kobiecymi nurtami historii. Chętnie poznaje dzieje kultur pozaeuropejskich.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie związana z telewizją.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.