Kompromitacja SOE. Brytyjczycy przez własną głupotę doprowadzili do aresztowania kilkunastu swoich agentów

Strona główna » II wojna światowa » Kompromitacja SOE. Brytyjczycy przez własną głupotę doprowadzili do aresztowania kilkunastu swoich agentów

Była to jedna z największych kompromitacji Special Operations Executive (Kierownictwa Operacji Specjalnych). Niefrasobliwość brytyjskiej tajnej służby doprowadziła do aresztowania kilkunastu agentów. Niczego nieświadomi ludzie wpadli w zastawioną przez wroga pułapkę.

Zadaniem utworzonego latem 1940 roku Kierownictwa Operacji Specjalnych (SOE) było prowadzanie akcji sabotażowych, wywrotowych oraz szpiegowskich w państwach zajętych przez Niemców lub kolaborujących z nimi. Jednym z głównym obszarów działania agentów SOE stała się Francja Vichy.


Reklama


Cudowne uwolnienie „Christophe’a”

Pierwszych dwóch agentów dotarło na miejsce w maju 1941 roku. Latem pojawili się kolejni. Szczególnie istotną rolę odgrywali –  zapewniający kontakt z Londynem – radiotelegrafiści. Jednym z nich był Gilbert Turck „Christophe”. Mężczyznę zrzucono nocą 6 sierpnia, ale lądując stracił przytomność i wpadł w ręce policji. Został jednak szybko zwolniony.

M.R.D. Foot w książce SOE in France. An Account of the Work of the British Special Operations Executive in France 1940-1944 podaje, że Turck wyjaśnił później przełożonym swoje uwolnienie w bardzo oryginalny sposób.

Pierwsi agenci SOE zoastali zrzuceni nad Francją w maju 1941 roku (Madelgarius/CC BY-SA 3.0)..
Pierwsi agenci SOE zostali zrzuceni nad Francją w maju 1941 roku (Madelgarius/CC BY-SA 3.0)..

Rzekomo przekonał mundurowych historyjką o tym, że przekupił pilota RAF, aby ten zrzucił go nad rodzinnym krajem, bo nie podobało mu się w Anglii, gdzie uciekł po klęsce Francji.

Wyjaśnienia te okazały się wystarczające dla kierownictwa SOE w Londynie. Na tym etapie w ogóle nie brano na poważnie ryzyka przejścia „Christophe’a” na stronę wroga. 10 października doszło jednak do kolejnej poważnej wpadki.


Reklama


Zaproszenie do Villa des Bois

Jeden ze skaczących tamtej nocy mężczyzn wylądował przez pomyłkę aż 10 kilometrów od planowanego miejsca zrzutu. Co gorsza uderzył się w głowę i stracił przytomność. Jak podaje Sonia Purnell w książce pt. Kobieta bez znaczenia. Historia Virginii Hall, najgroźniejszej agentki II wojny następnego ranka kiedy:

(…) zgarnęli go policjanci Vichy, znaleźli w jego kieszeni kartkę, którą Londyn beztrosko wręczał wszystkim wyjeżdżającym agentom.

Artykuł powstał w oparciu o książkę Sonii Purnell pt. Kobieta bez znaczenia. Historia Virginii Hall, najgroźniejszej agentki II wojny (Wydawnictwo Agora 2021).

Była to mapa z lokalizacją kryjówki SOE w Marsylii – chronionej płotem rezydencji z dużym, bujnym ogrodem, o nazwie Villa des Bois, gdzie ukrywał się „Christophe” od chwili zwolnienia. Był to jeden z kolejnych zdobytych przez policję śladów, które prowadziły do tego adresu na przedmieściach francuskiego portu.

Kilka dni później Turck lub ktoś kto się pod niego podszywał wysłał zaproszenie do „wszystkich agentów z południowej Francji”. Spotkanie miało się odbyć w jego kryjówce, co rzecz jasna było jawnym złamaniem „podstawowych zasad bezpieczeństwa”.


Reklama


Tym razem incydent wzbudził uzasadnione podejrzenia, ale było już za późno. Część agentów SOE pojawiła się:

(…) dla towarzystwa, bo życie w terenie okazało się trudniejsze, niż sądzili, innym brakowało pieniędzy, wręcz głodowali, przyszli więc po gotówkę z ostatniego zrzutu spadochronowego.

Wielu straciło własne pieniądze zabrane przez „komitety powitalne” złożone z pozbawionych skrupułów miejscowych, którzy uważali, że gotówka im się należy.

Wyłapywanie jeden po drugim

Pierwszym, który wpadł w łapy tajnej policji Vichy był porucznik Marc Jumeau. Oficer wszedł prosto w zasadzkę mimo że sąsiadka „Christophe’a” ostrzegła go, że radiotelegrafista od jakiegoś czasu dziwnie się zachowuje. W książce Sonii Purnell czytamy, że:

Kolejny tuzin agentów SOE (…) zgarnięto niedługo później. Pięcioro kolejnych zatrzymano w Villi, między innymi Jeana i Gaby Pierre-Blochów (…). To doprowadziło do aresztowań w Châteauroux i Antibes.

Agenci SOE, którzy wpadli w ręce tajnej policji Vichi. Zdjęcie wykonano już po tym jak zdołali uciec z Mauzac. Fotografia  z książki Kobieta bez znaczenia (materiały prasowe).
Agenci SOE, którzy wpadli w ręce tajnej policji Vichi. Zdjęcie wykonano już po tym jak zdołali uciec z Mauzac. Fotografia z książki Kobieta bez znaczenia (materiały prasowe).

Jako ostatni przed bramą Villi des Bois stanął 24 października Georges Bégué – drugi z radiotelegrafistów SOE w wolnej strefie. On przynajmniej wcześniej zadzwonił do kryjówki, aby upewnić się, że nic mu nie grozi. Osoba, która podniosła słuchawkę odpowiedziała – głosem „Christophe’a” – że wszystko jest „w porządku”.

Oczywiście tak nie było i pół godziny później sześciu funkcjonariuszy Sûreté pojmało brytyjskiego agenta. Aresztowanych w kolejnych miesiącach czekały brutalne przesłuchania, uniknęli jednak śmierci. Dzięki spektakularnej akcji zorganizowanej przez Virginię Hall udało im się w połowie lipca 1942 roku uciec z obozu Mauzac.


Reklama


Jeżeli chodzi o Turcka, to zatrzymani byli pewni, że to on wciągnął ich w pułapkę. „Christophe” stanowczo jednak zaprzeczył, że miał cokolwiek wspólnego z wpadką.

Twierdził, że sam musiał wcześniej salwować się ucieczką z Villi des Bois ponieważ policja deptała mu po miętach. Autorka książki Kobieta bez znaczenia. Historia Virginii Hall, najgroźniejszej agentki II wojny podaje, że śledczy SOE po długim dochodzeniu ostatecznie oczyścili go z zarzutów.

Przeczytaj również o tym, że francuski ruch oporu naprawdę walczył z Niemcami. Tak pomagał aliantom po inwazji w Normandii

Historia najgroźniejszej agentki II wojny światowej

Bibliografia

Autor
Rafał Kuzak
3 komentarze

 

Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Damy Władysława Jagiełły (2021).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.