Królowa Teutberga. Dlaczego ją uwięziono, wydano na tortury i oskarżono o kazirodztwo?

Miała zaszczytne pochodzenie i wszelkie zadatki na dobrą królową. Ale jej ślub z następcą tronu to nie był wstęp do beztroskiej bajki. Arystokratkę czekał horror aż trudny do wyobrażenia.

Teutberga urodziła się w latach 30. lub 40. IX wieku, jako córka hrabiego Valois oraz Turynu. Jej żywot przypadł na czasy rozkładu jeszcze do niedawna potężnego imperium Karolingów.


Reklama


Gdy wchodziła w dorosłość, zamiast jednego państwa Franków istniały trzy skłócone kraje, rządzone przez różnych potomków Karola Wielkiego. Na zachodzie panował Karol II Łysy, na wschodzie Ludwik Niemiecki, pośrodku zaś – na obszarach tak zwanej Lotaryngii, Prowansji oraz północnej Italii – Lotar I. I właśnie syna, imiennika oraz jednego z następców Lotara, w 855 roku poślubiła Teutberga.

Niespełnione żądanie

Jeszcze w tym samym roku Lotar I zmarł, a jego państwo podzielono na trzy mniejsze części. Lotar II otrzymał Lotaryngię. Teutberga została natomiast królową. Jej życie nie zamieniło się jednak w bajkę, ale w najprawdziwszy horror.

Pieczęć Lotara II.

Lotar II oczekiwał od żony, że ta zajdzie w ciążę i urodzi mu syna. Nie byłoby w tym nic niezwykłego, gdyby nie fakt, że mężczyzna nie zamierzał czekać ani chwili.

Nowy władca Lotaryngii był mniej więcej dwudziestolatkiem, ale niecierpliwił się zupełnie tak, jakby już stał nad grobem. Minęły dwie wiosny, a królowa wciąż nie znajdowała się w stanie błogosławionym. Lotar II dłużej zaś nie zamierzał czekał.


Reklama


Być może pod wpływem kochanki, Waldrady, a może tylko powodowany własnym łajdactwem i ośmielony śmiercią ojca, który prawdopodobnie zaaranżował związek, postanowił poniżyć, zniszczyć i usunąć z drogi niesatysfakcjonującą go połowicę.

Sypiała z własnym bratem… zdaniem swego męża

W 857 roku Lotar II oskarżył Teutbergę o kazirodcze stosunki z bratem, Hucbertem. Zarzut był dobrze przemyślany.

Ojciec króla wprowadził do lotaryńskiego prawa zasadę ukutą niedawno przez papieża Eugeniusza II, zgodnie z którą małżonek, który został zdradzony, miał prawo ponownie się ożenić. A więc w praktyce – uzyskać rozwód.

Inspiracją do napisania tego artykułu stała się powieść Juana Francisco Ferrándiza pod tytułem Ziemia przeklęta (Wydawnictwo Literackie 2020).
Inspiracją do napisania tego artykułu stała się powieść Juana Francisco Ferrándiza pod tytułem Ziemia przeklęta (Wydawnictwo Literackie 2020). Akcja książki rozgrywa się właśnie w połowie IX stulecia, na pograniczu upadającego imperium Karolingów.

Do koniecznego w tym przypadku cudzołóstwa Lotar dodał jeszcze kazirodztwo, by wzmocnić siłę oskarżenia. A także powstrzymać krewniaków rządzących pozostałymi frankijskimi królestwami przez próbą ingerencji w jego spór małżeński.

Nie docenił jej siły charakteru

Król liczył na szybkie przeprowadzenie sprawy. Spotkał go jednak słony zawód. Jak podkreśla Suzanne Wemple w książce Women in Frankish Society, Lotar II „nie docenił siły charakteru Teutbergi, a zarazem za bardzo zawierzył w naiwność i łatwowierność hierarchów Kościoła”.


Reklama


Pewna swego i pełna dumy monarchini nie tylko zaprzeczyła wszelkim zarzutom, ale też zgodziła się poddać próbie wrzątku. Włożyła dłoń do gotującej się wody i pewnym ruchem wyciągnęła z dna kotła umieszczony tam kamień. Sędziowie ocenili następnie odniesione przez nią obrażenia i uznali, że racja jest po jej stronie.

Oni byli przekonani. Ale Lotar – w żadnym razie. W odpowiedzi na oczyszczenie Teutbergi z win… kazał ją uwięzić. I trzymał pod kluczem tak długo, aż sama zgodziła się na anulowanie związku oraz przywdzianie mniszego habitu.

Wielkie historie co kilka dni w twojej skrzynce! Wpisz swój adres e-mail, by otrzymywać newsletter. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Cofam swoją spowiedź

Teutberga znajdowała się w niewoli od 858 do 860 roku. Zastraszona i zrezygnowana wyspowiadała się wreszcie z rzekomych grzechów arcybiskupowi Kolonii Güntherowi. Kiedy jednak zwołano w jej sprawie specjalny synod w Aix… wyparła się wcześniejszych słów. I raz jeszcze zaczęła utrzymywać, iż nie ma sobie nic do zarzucenia.

W zaistniałej sytuacji biskupi odmówili wydania jakiejkolwiek decyzji na szkodę królowej. Synod rozwiązano, a wściekły Lotar II znów wtrącił żonę do lochu.

Strój karolińskiej damy z czasów Teutbergi. Ilustracja XIX-wieczna

Najgorsza z możliwych kazirodczyń

Nie wiadomo jakich użył wobec niej gróźb, jakich form nacisku czy nawet tortur. W każdym razie wreszcie zdołał złamać monarchinię.

Zwołano nowe posiedzenie, przy udziale hierarchów Kościoła i świeckich panów królestwa. Tym razem Teutberga ogłosiła publicznie, że jest kazirodczynią. I to najgorszą z możliwych. Jak wyjaśnia Suzanne Wemple:


Reklama


15 lutego 860 roku królowa przyznała się nie tylko do zwykłego kazirodztwa, ale kazirodztwa nienaturalnego, znajdującego wyraz w stosunkach międzyudowych. Te właśnie stosunku miały zakończyć poczęciem przez nią dziecka, które następnie usunęła poddając się aborcji.

Janet L. Nelson, autorka biografii rządzącego w tym samym czasie Karola Łysego, odczytuje zarzut nieco inaczej. Jej zdaniem Teutberga przyznała się nie do stosunków międzyudowych, ale analnych. I to one miały doprowadzić do poczęcia dziecka.

Przeczytaj też: Ostatni bastion Zachodu. To była najdalej wysunięta twierdza Franków na granicy z muzułmanami

Na królową nałożono pokutę i to mimo że „z perspektywy biologicznej historia była nieprawdopodobna”. Lotar wcale nie miał jednak powodu do świętowania. Uczestnicy synodu nie zgodzili się pójść o krok dalej. I nie rozwiązali monarszego małżeństwa.

Kawałek królestwa za ślub z kochanką

Dostojnicy odłożyli decyzję, by poddać zagadnienie prawnej analizie. W dyskusji padały głosy w obronie Teutbergi, a korzystne dla sadystycznego króla rozstrzygnięcie zdawało się coraz mniej prawdopodobne. Lotar był jednak gotów nawet rozedrzeć swoje państwo, byle tylko się rozwieść.

Stroje frankijskich kobiet z IX-X wieku. Ilustracja XIX-wieczna.

Zdesperowany dogadał się ze swym bratem, królem Włoch oraz cesarzem – Ludwikiem II. Oddał mu część terytorium, a w zamian uzyskał oficjalne poparcie w kampanii przeciw Teutberdze.

Małżeństwo wreszcie zostało anulowane. A w roku 862 nastąpił ślub króla z dotychczasową konkubiną, Waldradą.

Przeczytaj też o tym jak wyglądał Karol Wielki. Jego sylwetkę odtworzono w oparciu o zaledwie jedną kość!


Reklama


***

Czasy podstępu, bezwzględności, upadku dawnego porządku. Poznaj atmosferę tego unikalnego okresu historii w nowej powieści Juana Francisco Ferrándiza pod tytułem Ziemia przeklęta (Wydawnictwo Literackie 2020).

Fabuła tej wciągającej książki rozgrywa się na pograniczu frankijskiego imperium, w tych samych latach, gdy Teutberga przechodziła swoją gehennę.

Polecamy

Bibliografia

  • Janet L. Nelson, Charles The Bald, Routledge 2014.
  • Suzanne Fonay Wemple, Women in Frankish Society: Marriage and the Cloister, 500 to 900, University of Pennsylvania Press, 2015.
Autor
Kamil Janicki
1 komentarz
Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Damy złotego wieku. Jego najnowsza pozycja to Damy przeklęte. Kobiety, które pogrzebały Polskę (2019).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współautor książki „Wielka Księga Armii Krajowej”. Zastępca redaktora naczelnego WielkiejHISTORII. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.